Vietcap nêu 30 cổ phiếu tiềm năng khi chứng khoán được nâng hạng

Ngày 8/10 tới đây (xét theo giờ Việt Nam), FTSE Russell sẽ công bố kết quả đánh giá phân loại thị trường chứng khoán (TTCK) bán niên tháng 9/2025. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã nằm trong danh sách theo dõi tính đến tháng 3/2025 và được FTSE Russell đánh giá có khả năng được tái phân loại từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Chứng khoán Vietcap cho biết kỳ vọng về việc nâng hạng đã tạo ra tâm lý lo lắng cao độ từ cả giới đầu tư tổ chức và cá nhân. VN-Index đã đi ngang trong tháng 9 cùng thanh khoản lại giảm đáng kể, từ 55.600 tỷ đồng trong tháng 8 xuống chỉ còn 39.700 tỷ đồng trong tháng 9. Vietcap rất tự tin về khả năng FTSE Russell sẽ công bố kết quả tích cực cho Việt Nam vào thứ Tư tuần tới.

Hầu hết các rào cản nâng hạng đã được khắc phục

2 tiêu chí quan trọng nhất vẫn còn là rào cản cho việc TTCK Việt Nam được nâng hạng gồm chu kỳ thanh toán (DvP) và thanh toán – chi phí liên quan đến giao dịch thất bại.

Tiêu chí chu kỳ thanh toán liên quan đến yêu cầu ký quỹ trước giao dịch đối với các nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức (NĐTNN) (tức là tiền phải có đủ tại T+0 cho các lệnh mua). Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 68 vào tháng 11/2024 để loại bỏ yêu cầu này và giới thiệu quy trình không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (NPF) mới. Trong 11 tháng qua, FTSE Russell đã đánh giá tính hiệu quả của quy trình NPF và ghi nhận phản hồi từ các bên tham gia thị trường. Vietcap tin rằng tiêu chí này có thể được nâng từ “Hạn chế” lên mức “Đạt”.

Tiêu chí thanh toán – chi phí liên quan đến giao dịch thất bại được nâng từ “Chưa xếp hạng” lên “Hạn chế” vào tháng 3/2025. Sau khi triển khai NPF, một quy trình xử lý giao dịch thất bại đã được thiết lập với giải thích rõ ràng về các thời hạn quan trọng và chi phí liên quan. Việt Nam đã ghi nhận một trường hợp giao dịch thất bại đầu tiên và duy nhất vào tháng 12/2024. Công ty chứng khoán (CTCK) trong nước đã tuân thủ các thủ tục và xử lý thành công. Giao dịch thất bại này cũng đóng vai trò là một tình huống kiểm nghiệm để FTSE Russell xác nhận tính thực tiễn của quy trình xử lý giao dịch thất bại. Vietcap tin rằng tiêu chí này có thể được nâng lên mức “Đạt”.

Trong số 82 công ty chứng khoán tại Việt Nam, Vietcap cho biết có 10 công ty đang cung cấp dịch vụ giao dịch không cần ký quỹ cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, với tổng năng lực tối đa 132.000 tỷ đồng (5 tỷ USD). Nếu chỉ xét các công ty có thị phần nhà đầu tư nước ngoài thuộc top 3 (tức là chiếm 66% tổng thị phần nước ngoài), tổng năng lực NPF tối đa khoảng 40.000 tỷ đồng (1,5 tỷ USD). Con số này đủ đáp ứng nhu cầu NPF của các quỹ chỉ số, vốn được ước tính sẽ mua vào ít nhất 1 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam (trong cả trường hợp yêu cầu năng lực NPF là 1,5 tỷ USD hay 5 tỷ USD). Ngoài ra, các quỹ chỉ số dự kiến sẽ đầu tư vào Việt Nam theo nhiều đợt (dự kiến 200–250 triệu USD qua 4-5 đợt thay vì một đợt 1 tỷ USD), giúp giảm thiểu mọi lo ngại về năng lực NPF.

Các quỹ chỉ số phải bán chứng khoán tại một khu vực thị trường mới nổi khác (thường là thị trường T+2) để mua cổ phiếu Việt Nam. Liệu các quỹ chỉ số có thể đáp ứng được thời hạn kiểm tra tiền mặt lần đầu tiên vào 3:00 chiều ngày T+1 của NPF và tránh việc công ty chứng khoán trong nước phải đặt cọc đảm bảo cho số tiền không đủ không? Vietcap cho rằng giải pháp chính là thỏa thuận Auto-FX giữa nhà đầu tư và ngân hàng lưu ký, trong đó ngân hàng lưu ký sẽ đảm bảo nguồn vốn miễn là lệnh giao dịch ngoại hối (FX) được gửi đến trước thời hạn (thường là 1:00 chiều ngày T+1). Điều này đảm bảo giao dịch NPF diễn ra suôn sẻ, loại bỏ rủi ro thiếu tiền và giúp công ty chứng khoán trong nước không cần phải đặt cọc.

Dựa trên các cuộc thảo luận trong thời gian qua, Vietcap xác nhận rằng các quỹ chỉ số đã có sẵn các thỏa thuận Auto-FX tương tự cho các thị trường khác. Trong trường hợp không có Auto-FX, thì quỹ chỉ số có thời gian đến 3:00 chiều ngày T+3 (muộn nhất) để chuyển tiền vào trong nước nhằm tránh giao dịch thất bại.

Đối với quy trình mở tài khoản, NHNN đã gửi một công văn chính thức đến các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, yêu cầu tuân thủ các quy định mới được đề ra trong Thông tư 03 và Thông tư 25. Công văn này đốc thúc các ngân hàng nghiêm túc và kịp thời thực hiện các quy định mới nhằm rút ngắn quy trình mở tài khoản. Thay đổi quan trọng nhất là loại bỏ yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự trong hồ sơ mở tài khoản thanh toán. Do đó, quy trình mở tài khoản cho các nhà đầu tư nước ngoài dự kiến sẽ chỉ mất khoảng 2 tuần, tùy thuộc vào sự hợp tác giữa ngân hàng lưu ký trong nước và nhà đầu tư.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo nếu Việt Nam được nâng hạng?

Vietcap cho biết trong Báo cáo Thường niên về Phân loại Thị trường Chứng khoán của FTSE tháng 9/2025, FTSE Russell sẽ công bố việc phân loại lại thị trường chứng khoán Việt Nam và đính kèm một đường dẫn đến FAQ - Vietnam. Trang FAQ này sẽ nêu chi tiết kế hoạch thực hiện, bao gồm số lượng đợt và ngày thực hiện, danh sách 10-15 cổ phiếu dự kiến của Việt Nam sẽ được đưa vào chỉ số và tỷ trọng dự kiến của Việt Nam trên các chỉ số khác nhau.

Sau thông báo, các quỹ chỉ số sẽ bắt đầu quy trình mở tài khoản (bao gồm đăng ký mã số giao dịch chứng khoán) cho các quỹ tương ứng. Rất có khả năng việc thực hiện sẽ được chia thành 4-5 đợt vào cuối mỗi quý. Đợt bổ sung danh mục đầu tiên dự kiến được thực hiện sớm nhất vào tháng 3/2026.

Theo các đơn vị quốc tế, dòng vốn đầu tư ròng từ khối ngoại có thể đạt 6-8 tỷ USD hoặc thậm chí đạt 10 tỷ USD (trong kịch bản tích cực). Các ước tính này bao gồm cả dòng vốn từ các quỹ chủ động và thụ động, trong đó dòng vốn từ các quỹ chủ động chiếm phần lớn.

Vietcap cho rằng Việt Nam được dự phóng tỷ trọng 0,3% trong chỉ số FTSE Emerging Markets All Cap China A Inclusion Index ngoài việc được đưa vào các chỉ số FTSE khác. Khoảng 30 cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa bổ sung vào danh mục đầu tư của các quỹ chỉ số. Dòng vốn từ các quỹ thụ động có thể đạt ít nhất 1 tỷ USD trong quá trình thực hiện. FTSE Russell sàng lọc các cổ phiếu đủ điều kiện dựa trên các tiêu chí khác nhau như yêu cầu về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối thiểu, quy mô, thanh khoản và tỷ lệ chuyển nhượng tự do (được xem xét hàng quý; bất kỳ tiêu chí nào bị vi phạm có thể bị loại khỏi chỉ số).

Khoảng 30 cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa bổ sung vào danh mục đầu tư của các quỹ chỉ số. Dòng vốn từ các quỹ thụ động có thể đạt ít nhất 1 tỷ USD trong quá trình thực hiện.

Dưới đây là danh sách 30 cổ phiếu tiềm năng có thể được các quỹ chỉ số bổ sung vào danh mục.