Loạt giải pháp thúc đẩy thị trường quản lý quỹ

Mục tiêu 2,5 triệu nhà đầu tư nắm chứng chỉ quỹ đến năm 2030

Sau 25 năm phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã và đang có những bước phát triển vượt bậc cả về chất và lượng. Tính đến cuối tháng 8/2025, giá trị vốn hóa cổ phiếu trên HoSE đạt hơn 7,27 triệu tỷ đồng, tăng 12,19% so với tháng trước.

Cùng với đó, chứng khoán ngày càng nhận được sự quan tâm của người dân trong nước. Theo số liệu từ Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), thị trường có thêm 257.195 tài khoản cá nhân được mở trong tháng 8/2025. Đây là tháng có số lượng tài khoản mở mới nhiều nhất trong một năm qua. Tính đến cuối tháng 8, tổng số tài khoản chứng khoán đạt 10,75 triệu, tương đương gần 10% dân số.

Dù có sự phát triển nhanh, song thị trường chứng khoán Việt Nam có lượng nhà đầu tư cá nhân chiếm đến 99% tổng tài khoản cả nước. Giá trị giao dịch nhóm này cũng chiếm hơn 80% tổng giao dịch toàn thị trường.

Việc nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ lệ lớn được nhìn nhận có thể gây tác động tiêu cực tới thị trường, do nhà đầu tư cá nhân thường đầu tư theo cảm tính, có tâm lý chạy theo đám đông, không có đủ kiến thức chuyên sâu về cổ phiếu, thị trường.

Mặt khác, dòng tiền từ các nhà đầu tư cá nhân thường có xu hướng chảy vào thị trường để kiếm lợi nhuận ngắn hạn. Thậm chí, nhiều nhà đầu tư sẵn sàng dùng đòn bẩy cho vay ký quỹ (margin) từ công ty chứng khoán, hoặc vay "kho" với tỷ lệ cho vay rất cao để kiếm lợi nhanh.

Do đó, bên cạnh việc nâng cao năng lực và nhận thức của nhà đầu tư cá nhân, việc phát triển thị trường quản lý quỹ, khuyến khích người dân đầu tư gián tiếp thông qua quỹ đầu tư là một trong những nội dung quan trọng được đề cập tại Quyết định số 1726 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 (ngày ban hành 29/12/2023).

Dù vậy, thực tế cho thấy quy mô thị trường quản lý quỹ Việt Nam khá khiêm tốn. Trao đổi với Nhadautu.vn, nhiều lãnh đạo quỹ đầu tư, công ty chứng khoán, chuyên gia tài chính đã từng đề xuất nhiều giải pháp để thúc đẩy phát triển thị trường quản lý quỹ như: chính sách ưu đãi thuế khuyến khích nhà đầu tư dài hạn; cho phép công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí mua chứng chỉ quỹ; đề xuất ngân hàng được cung cấp dịch vụ quản lý gia sản và chính thức phân phối chứng chỉ quỹ…

Đáp lại mong đợi của thị trường, Bộ Tài chính vào ngày 12/9 vừa qua đã ban hành Quyết định số 3168/QĐ-BTC phê duyệt Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán.

Đặc biệt, trong 5 mục tiêu trọng tâm mà Đề án đề ra, thì có đến 3 mục tiêu liên quan đến phát triển thị trường quản lý quỹ, bao gồm: (1) số lượng quỹ đầu tư chứng khoán đạt 500 quỹ đến năm 2030 và tăng trong các năm tiếp theo với tốc độ tăng 25%/năm (2) Tổng giá trị tài sản ròng (NAV) của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP vào năm 2030, và tăng trong các năm tiếp theo để đạt mức tăng 2 con số vào năm 2035 (3) số lượng nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ đạt 2,5 triệu nhà đầu tư đến năm 2030; và tăng trong các năm tiếp theo để đạt 5 triệu nhà đầu tư vào năm 2035.

Để đạt được mục tiêu này, Đề án đã đề ra nhiều giải pháp trọng tâm, trong đó nhiều giải pháp dự kiến sẽ triển khai và hoàn thành ngay trong năm 2025.

Sẽ có ưu đãi thuế với nhà đầu tư nắm chứng chỉ quỹ dài hạn

Trước hết, nhằm phát triển và đa dạng hóa các loại hình quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) sẽ là cơ quan chủ trì ban hành Thông tư sửa đổi Thông tư số 98 với các quy định về quỹ chỉ số, quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ, quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng, các loại hình quỹ hoán đổi danh mục (ETF)… theo thông lệ quốc tế, đáp ứng nhu cầu thị trường. Thời hạn hoàn thành trong năm 2025.

Trong cùng năm, UBCKNN tiếp tục chủ trì và hoàn thành Thông tư sửa đổi Thông tư 98, tập trung mở rộng các hạn mức đầu tư của quỹ mở vào chứng khoán phát hành riêng lẻ của công ty niêm yết; hạn mức đầu tư vào các chứng khoán chào bán ra công chúng gắn với niêm yết; nghiên cứu, bổ sung các sản phẩm đầu tư sinh lời mới vào danh mục đầu tư của quỹ mở theo thông lệ quốc tế.

Ngoài ra, nhằm đa dạng các kênh phân phối chứng chỉ quỹ, UBCKNN trong năm 2025 sẽ chủ trì và hoàn thành Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 98, trong đó hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn về việc áp dụng công nghệ thông tin trong hoạt động phân phối chứng chỉ quỹ.

Đối với giải pháp đa dạng hóa các bộ chỉ số chứng khoán, các Sở Giao dịch Chứng khoán (SGDCK) được giao chủ trì và thực hiện hoàn thiện quy chế xây dựng, quản lý, vận hành và khai thác các chỉ số chứng khoán của SGDCK Việt Nam và công ty con theo hướng đa dạng hóa các loại chỉ số chứng khoán, thúc đẩy sự phát triển các loại sản phẩm ETF. Thời hạn hoàn thành trong năm 2025.

Ở các nhóm giải pháp trong trung và dài hạn, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, Vụ Các định chế tài chính sẽ chủ trì đề xuất ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm theo hướng cho phép quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ liên kết đơn vị được đầu tư vào chứng khoán niêm yết, chứng chỉ quỹ đại chúng. Thời hạn hoàn thành trong năm 2026-2027.

Năm 2026-2027 cũng là thời hạn để Cục quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí cùng UBCKNN hoàn thành văn bản quy phạm pháp luật về thuế, khuyến khích các loại hình quỹ đầu tư phát triển, nhà đầu tư tham gia quỹ đầu tư chứng khoán được miễn, giảm thuế với nhà đầu tư sở hữu dài hạn chứng chỉ quỹ; có cơ chế thuế ưu đãi đối với các khoản đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động, khoản nhận về cho người lao động tham gia quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện.

Tầm nhìn năm 2025-2028, các SGDCK sẽ xây dựng các bộ chỉ số mới như chỉ số trái phiếu, chứng khoán phái sinh, chỉ số theo tiêu chuẩn môi trường, quản trị và xã hội (ESG), chỉ số ngành.

Ngoài ra, còn có hàng loạt giải pháp thúc đẩy thị trường quản lý quỹ như xây dựng hệ thống cung cấp thông tin về quỹ đầu tư chứng khoán cho công chúng đầu tư nhằm tăng cường sự tiếp cận thông tin hiệu quả của nhà đầu tư với ngành quỹ (hoàn thành giai đoạn 2025-2028); và nâng cấp hệ thống đại lý chuyển nhượng chứng chỉ quỹ (dự kiến hoàn thành giai đoạn 2025-2027).

Ở một nội dung đặc biệt khác, UBCKNN sẽ chủ trì Đề xuất sửa đổi, bổ sung Thông tư số 16 của NHNN (ngày 10/11/2021) liên quan đến việc khuyến khích ngân hàng thương mại tham gia đầu tư chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp phát hành với mục đích cơ cấu lại các khoản nợ (thời hạn hoàn thành 2026-2030); và đề xuất các văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi liên quan khuyến khích ngân hàng thương mại tham gia cung cấp dịch vụ phân phối chứng chỉ quỹ (dự kiến hoàn thành giai đoạn 2026-2030)…