Nhiều ngân hàng đã tiệm cận hạn mức tín dụng

Mùa báo cáo quý III đã đi qua, theo dữ liệu tổng hợp của FiinGroup, lợi nhuận ngành ngân hàng tăng gần 25% so với cùng kỳ, đạt mức cao nhất trong 7 quý gần đây nhờ một số nhà băng có thu nhập ngoài lãi mạnh như VPB, CTG, SHB; hay chi phí dự phòng giảm tại CTG, STB, BVB, OCB.

Tuy nhiên, lợi nhuận có chững lại so với đỉnh quý II (-1,6%). Động lực tăng trưởng suy yếu khi tín dụng tăng 4% theo quý, tốc độ giảm đáng kể so với mức 6,3% của quý II. Tăng trưởng tín dụng giảm tốc ở nhóm thương mại cổ phần Nhà nước và ngân hàng tư nhân lớn BID, VCB, CTG, TCB, MBB, VPB, HDB. Đồng thời, NIM tiếp tục thu hẹp do áp lực huy động tăng (tỷ lệ huy động/tín dụng đạt mức cao kỷ lục 111%) mà lãi suất cho vay chưa được điều chỉnh tương ứng.

Phân tích sâu hơn, báo cáo của S&I Ratings cho biết kể từ quý II, cho vay trung và dài hạn có xu hướng gia tăng hơn cho vay ngắn hạn. Trong đó, lĩnh vực xây dựng duy trì mức tăng trưởng cao trong 3 quý liên tiếp, với dư nợ cho vay tăng mạnh tại VPB (15.300 tỷ đồng), HDB (12.000 tỷ đồng), KLB (13.000 tỷ đồng) và LPB (8.400 tỷ đồng) kể từ đầu năm. Một số ngân hàng chuyên bán lẻ VIB, BVB đẩy mạnh cho vay bất động sản trong quý III, với mức tăng lần lượt 62% và 49% so với quý trước. Cho vay các công ty chứng khoán tiếp tục là điểm sáng nổi bật, ghi nhận mức tăng mạnh trên diện rộng với tổng giải ngân ước đạt ít nhất hơn 44.000 tỷ đồng trong quý III. Diễn biến này phản ánh nhu cầu vốn tăng cao đi cùng đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán về chỉ số và thanh khoản trong cùng kỳ.

Với tốc độ tăng trưởng đạt 13,4% trong 9 tháng, S&I Ratings cho rằng tín dụng toàn ngành có thể đạt mức tăng 19%–20% cho cả năm – tiếp tục là mức cao nhất kể từ năm 2011. Nền kinh tế duy trì tích cực và môi trường chính sách thuận lợi vẫn là động lực chính thúc đẩy nhu cầu vốn. Tuy vậy, áp lực huy động vốn cùng với mặt bằng lãi suất đã và đang dần gia tăng, đặt ra thách thức cân bằng giữa nhu cầu tín dụng và chi phí huy động của toàn ngành. Bên cạnh đó, tăng trưởng tín dụng của nhiều ngân hàng hiện đã tiệm cận hạn mức được NHNN cấp, do đó tối ưu hóa danh mục cho vay sẽ là trọng tâm của các ngân hàng trong giai đoạn cuối năm.

Mặt bằng lãi suất có thể còn tăng

Theo S&I Ratings, sau giai đoạn bùng nổ phát hành giấy tờ có giá trong nửa đầu năm 2025, tốc độ huy động qua kênh tiền gửi trong quý III bắt đầu chậm lại (giảm 2,7% so với quý trước). Tiền gửi của khách hàng cũng ghi nhận mức tăng khiêm tốn 1,7% so với quý trước. Trong khi đó, nguồn tiền gửi kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng quốc doanh tăng vọt lên 462.000 tỷ đồng – với mức tăng ròng 100.000 tỷ đồng so với cuối quý II/2025. Điều này phản ánh sự tập trung dòng vốn, qua đó gây tác động lớn đến thanh khoản hệ thống ngân hàng.

Áp lực nhu cầu vốn nhìn chung duy trì ở mức cao trong quý III, thể hiện qua biến động mạnh của lãi suất trên thị trường liên ngân hàng, dù vẫn được hỗ trợ một phần bởi dòng tiền gửi của kho bạc Nhà nước. Chênh lệnh giữa tăng trưởng tín dụng (21,2% so cùng kỳ) và tăng trưởng huy động (18,4% so cùng kỳ) nới rộng, đồng thời tỷ lệ LDR thuần (tín dụng trên tổng tiền gửi khách hàng) tăng lên 112% (so với 110% của quý trước) – là nguyên nhân chính gây áp lực lên thanh khoản toàn ngành.

Tiến độ giải ngân đầu tư công chậm hơn dự kiến, cùng với sức hút từ các kênh đầu tư khác khiến huy động tiền gửi chưa theo kịp đà tăng của tín dụng. Xuyên suốt quý III, NHNN đã bơm ròng thanh khoản tiền đồng với khối lượng cao kỷ lục để hỗ trợ thị trường, đưa tổng giá trị lưu hành OMO lên hơn 185.000 tỷ đồng.

Trước những diễn biến nêu trên, một số ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân bắt đầu điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi từ cuối quý III/2025, với mức tăng 0,1 – 0,8% ở hầu hết kỳ hạn. Trong thời gian tới, S&I Ratings cho rằng xu hướng tăng của mặt bằng lãi suất có thể còn tiếp diễn, nhằm thúc đẩy tăng trưởng huy động và đảm bảo cân đối vốn trước nhu cầu tín dụng cao giai đoạn cuối năm.