Tình cảnh của Lộc Trời trước khi 'bắt tay' TTC AgriS

Đầu tháng 12, CTCP Thành Thành Công – Biên Hòa – TTC AgriS (mã: SBT) và Tập đoàn Lộc Trời (mã: LTG) chính thức ký biên bản ghi nhớ thỏa thuận hợp tác nhằm phát triển chuỗi giá trị lúa gạo Việt Nam bền vững và hội nhập sâu vào thị trường toàn cầu.

Theo thông tin từ Lộc Trời, thỏa thuận hợp tác tập trung vào 4 ý chính gồm phát triển vùng nguyên liệu bền vững – đạt chuẩn quốc tế, đẩy mạnh thương mại những giống gạo giá trị cao, xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh cho nông dân và phát triển sản phẩm chế biến sâu giá trị gia tăng.

Cả 2 bên đều hướng tới mục tiêu nâng tầm ngành gạo Việt Nam với lợi thế vốn có. Với TTC AgriS là 77.740 hecta vùng nguyên liệu tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Úc, gần 240 dòng sản phẩm trải rộng trên các nhóm cây trồng, mía đường, dừa, chuối, gạo với gần 2.000 khách hàng B2B và hơn 300 đối tác tiêu dùng B2C. Đồng thời, cùng mạng lưới xuất khẩu đến 76 thị trường, TTC AgriS có nền tảng toàn diện từ sản xuất đến thương mại, sẵn sàng bước vào ngành gạo với vị thế vững chắc và tầm nhìn dài hạn.

Còn với Lộc Trời, hơn 32 năm phát triển, đã xây dựng một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững với chuỗi giá trị khép kín bao gồm nghiên cứu, cung ứng giống, vật tư nông nghiệp, dịch vụ nông nghiệp, cơ giới hóa, chế biến và thương mại gạo chất lượng cao. Lộc Trời cũng là 1 trong 17 doanh nghiệp của Việt Nam được phép xuất khẩu gạo qua Thị trường Trung Quốc.

Khủng hoảng của Lộc Trời

Tuy nhiên, Tập đoàn Lộc Trời đang vướng vào khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử phát triển. Khởi thủy là doanh nghiệp thuốc bảo vệ thực vật, doanh nghiệp đã mở rộng thêm mảng hạt giống và ngành lương thực với những cánh đồng mẫu lớn được xây dựng khắp vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long. Điểm nhấn là vào cuối 2022, tập đoàn trở thành cổ đông chiến lược và sáp nhập CTCP lương thực Lộc Nhân vào hệ sinh thái, mục tiêu phát triển chuỗi sản xuất cung ứng lúa gạo. Lộc Trời đặt mục tiêu đến 2025 phát triển vùng nguyên liệu sản xuất lúa đạt 1 triệu ha; các loại cây ăn trái, rau, bắp sinh khối từ 50.000 đến 200.000 ha mỗi loại.

Biến cố xảy ra vào năm 2023, trong bối cảnh giá gạo xuất khẩu Việt Nam tăng vọt lên đỉnh, tập đoàn lại rơi vào tình trạng căng thẳng dòng tiền, thiếu nợ quá hạn với nông dân, doanh thu vẫn tăng cao, nhưng nợ xấu nhảy vọt và lợi nhuận rớt mạnh, thậm chí lỗ đậm.

Tập đoàn không chỉ khủng hoảng dòng tiền mà còn khủng hoảng nhân sự. Công ty vừa miễn nhiệm cựu CEO vừa đề nghị lãnh đạo UBND tỉnh An Giang chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền có biện pháp ngăn chặn đối với vị này vì có hành vi gian dối, có dấu hiệu vi phạm pháp luật, gây thất thoát tài sản cho công ty. Trong buổi gặp mặt doanh nhân Việt Nam 2024, ông Huỳnh Văn Thòn, Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời bày tỏ đã sai lầm trong việc chọn người dẫn dắt và điều hành, qua đó khiến công ty gặp tổn thất lớn. Bản thân ông nếu đi tiếp cùng Lộc Trời có thể dẫn đến tù tội.

Tại cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên 2025 diễn ra tháng 8 vừa qua, ông Thòn cho biết công ty vẫn đối mặt với khả năng hạn chế thanh toán các khoản phải trả bao gồm ngân hàng, nhà cung cấp, người lao động và nghĩa vụ tài chính Nhà nước.

Đồng thời, báo cáo của vị Chủ tịch HĐQT cũng tiết lộ lý do tập đoàn chưa thể công bố BCTC bán niên soát xét 2024, BCTC năm 2024 đã kiểm toán. Nguyên nhân: (1) Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam (EY Việt Nam) đang phân tích và thực hiện các thủ tục kiểm toán bổ sung để đưa ra kết luận về khả năng hoạt động liên tục của công ty; (2) năm 2024, công ty tiến hành thu hồi lượng hàng hóa của các năm trước với các lý do như đại lý mất khả năng thanh toán, hàng hóa gần hoặc hết hạn sử dụng bị giảm chất lượng có nguy cơ không thu hồi được, công ty mất cân đối dòng tiền. Việc thu hồi này là trọng yếu, EY Việt Nam cần mở rộng phạm vi kiểm toán để thu thập thêm bằng chứng và cách ghi nhận phù hợp.

Với tình cảnh như vậy, HĐQT đề xuất kế hoạch doanh thu 4.200 tỷ đồng; lỗ trước thuế, lãi vay và khấu hao 524 tỷ đồng. Song, kế hoạch đã bị phủ quyết.

Tại BCTC quý I/2024 (báo cáo gần nhất được công bố), công ty có khoản nợ phải trả 8.939 tỷ đồng, trong đó nợ nhà cung cấp 2.075 tỷ, nợ vay ngân hàng hơn 6.300 tỷ đồng. Ngược lại, ở phần tài sản, khoản phải thu chiếm đến 56% với gần 6.700 tỷ đồng, nợ xấu 826 tỷ đồng, đã trích lập 490 tỷ đồng. Số liệu này cho thấy để vực dậy, Lộc Trời không chỉ cần một sự hợp tác đơn thuần mà cần thêm trợ lực tài chính mạnh.

TTC AgriS và chiến lược đa dạng hóa danh mục

TTC AgriS là doanh nghiệp lớn trong ngành mía đường với thị phần nội địa lên đến 46%. Doanh thu từ mảng đường đóng góp đến 90% tổng doanh thu.

Song, lĩnh vực này đang gặp khó khăn khi giá đường thế giới giảm mạnh từ cuối 2024 đến nay trong bối cảnh dư thừa nguồn cung nhưng cầu không tăng. Đối với thị trường trong nước, ông Nguyễn Văn Lộc, Chủ tịch Hiệp hội Mía đường Việt Nam cho biết niên vụ 2025/2026 sẽ là một năm đầy thách thức, thậm chí mang tính “sống còn” đối với ngành đường. Do ngành đối mặt với tình trạng đường nhập lậu, gian lận thương mại, lẩn tránh biện pháp phòng vệ trong khi thị trường tiêu thụ bị thu hẹp do nhập khẩu siro ngô HFCS tăng mạnh.

Ngoài ra, ngành đường còn đối mặt với xu hướng hạn chế tiêu dùng đường, điều này thúc đẩy các nhà sản xuất đồ uống đưa ra nhiều sản phẩm ít đường, không đường để đáp ứng. Vinamilk – doanh nghiệp lớn trong ngành sữa thời gian qua liên tục giới thiệu dòng sản phẩm được cải tiến công thức, giảm đường. Đồng thời, doanh nghiệp cho biết xây dựng lộ trình giảm dần lượng đường trên sản phẩm, hướng tới mức 0% trên một số danh mục vào năm 2028.

Trong bối cảnh đó, TTC AgriS đang từng bước đa dạng hóa danh mục sản phẩm của mình. Trong niên độ 2024 - 2025, công ty đã thực hiện M&A Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Bến Tre – Betrimex, một doanh nghiệp chuyên sản xuất sản phẩm từ nước dừa và sữa dừa. Công ty này do bà Đặng Huỳnh Ức My làm Chủ tịch HĐQT, được giới thiệu có 3 nhà máy với 5 dây chuyền sản xuất, đã mở 5 chi nhánh ở Singapore, Mỹ, Việt Nam, Trung Quốc và Đan Mạch, sản phẩm xuất khẩu vào 70 quốc gia.

Trong tương lai, doanh nghiệp sẽ tiếp tục M&A các doanh nghiệp thực phẩm có cam kết ESG để mở rộng quy mô, gia tăng thị phần và tạo giá trị cộng hưởng.

Bà Đặng Huỳnh Ức My, Chủ tịch HĐQT TTC AgriS chia sẻ công ty đang kiên định theo đuổi mô hình Chuỗi giá trị Thương mại Tuần hoàn (Circular Commercial Value Chain). Chiến lược của TTC AgriS là tập trung phát triển toàn diện, bền vững trên chuỗi giá trị cốt lõi gồm mía, dừa, chuối, và đặc biệt là lúa gạo.

Để phục vụ cho tham vọng của mình, TTC AgriS đang duy trì tỷ lệ đòn bẩy khá lớn. Tổng nợ vay của công ty tại 30/9/2025 là 17.300 tỷ đồng, gồm 11.002 tỷ vay ngắn hạn và 6.300 tỷ vay dài hạn. Tỷ lệ nợ vay trên vốn cổ phần là 2 lần.