Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết mới về FDI

Sau gần 40 năm mở cửa, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đã trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu đặt ra không còn là thu hút vốn bằng mọi giá mà là lựa chọn các dòng vốn có chất lượng, công nghệ và khả năng lan tỏa cao.

Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài vừa mới ban hành đã thể hiện rõ định hướng đó khi xác lập một tư duy mới trong phát triển kinh tế có vốn FDI. Thay vì chỉ tập trung vào quy mô vốn đăng ký, Việt Nam hướng tới xây dựng một nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia, lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ, giá trị gia tăng và khả năng kết nối với doanh nghiệp trong nước làm tiêu chí chủ đạo.

Theo mục tiêu đề ra, giai đoạn 2026-2030, Việt Nam phấn đấu thu hút khoảng 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, trong đó 75% dòng vốn đến từ các nền kinh tế phát triển có thế mạnh về công nghệ, vốn và quản trị hiện đại. Việt Nam cũng đặt mục tiêu thu hút thêm các tập đoàn đa quốc gia thuộc danh sách Fortune 500, đồng thời hướng tới việc có ít nhất 3 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, văn phòng hoặc trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam.

Cam kết mạnh mẽ về môi trường đầu tư và bảo vệ nhà đầu tư

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng doanh nghiệp quốc tế là cam kết về tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của môi trường đầu tư.

Nghị quyết 10 khẳng định Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, quyền sở hữu tài sản, vốn đầu tư, thu nhập cùng các quyền và lợi ích hợp pháp khác của nhà đầu tư nước ngoài. Đồng thời, Việt Nam cam kết xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định, nhất quán, chi phí tuân thủ thấp và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Một điểm đáng chú ý khác là nghị quyết yêu cầu rà soát, mở rộng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài theo lộ trình phù hợp, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc không áp dụng hồi tố theo hướng bất lợi cho doanh nghiệp, trừ những trường hợp liên quan đến quốc phòng, an ninh, sức khỏe cộng đồng hoặc bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật.

Song song với đó, cơ chế đối thoại, tiếp nhận và xử lý kiến nghị của doanh nghiệp cũng được đặt ra theo hướng kịp thời, hiệu quả hơn. Các tranh chấp đầu tư được khuyến khích giải quyết thông qua hòa giải thương mại và trọng tài thương mại, góp phần tiệm cận các chuẩn mực quốc tế trong xử lý tranh chấp kinh doanh.

Nghị quyết cũng đặt yêu cầu cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, xây dựng nền quản trị đầu tư trên cơ sở dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo, tiến tới vận hành Cổng một cửa đầu tư quốc gia theo hướng số hóa toàn trình. Mục tiêu là giảm thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao chất lượng phục vụ nhà đầu tư.

Đối với các chuyên gia nước ngoài, một trong những vấn đề thường được doanh nghiệp FDI phản ánh là thủ tục cấp giấy phép lao động. Nghị quyết lần này yêu cầu rà soát, cắt giảm tối đa các quy định liên quan đến giấy phép lao động đối với chuyên gia nước ngoài, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và các chuyên gia làm việc ngắn hạn. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi hơn cho việc thu hút nhân tài và triển khai các dự án công nghệ quy mô lớn.

Đến 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp nội nằm trong chuỗi cung ứng FDI

Bên cạnh những cam kết về môi trường đầu tư, điểm mới nổi bật của Nghị quyết 10 là định hướng chuyển mạnh từ thu hút vốn sang thu hút công nghệ, tri thức và các hệ sinh thái đầu tư có giá trị gia tăng cao.

Theo đó, Việt Nam sẽ ưu tiên thu hút các lĩnh vực chiến lược như công nghiệp điện tử, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật, công nghệ sinh học, công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến, công nghiệp xanh, logistics hiện đại, dịch vụ tài chính và các dịch vụ giá trị gia tăng cao.

Không chỉ hướng tới các nhà máy sản xuất, Việt Nam còn đặt mục tiêu thu hút các trung tâm nghiên cứu và phát triển, trung tâm dữ liệu, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm điều hành khu vực, trung tâm ngân quỹ, trung tâm mua sắm và các dịch vụ dùng chung của các tập đoàn đa quốc gia.

Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm nâng vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, từ vai trò điểm đến sản xuất sang vai trò trung tâm nghiên cứu, thiết kế, điều hành và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Đáng chú ý, Nghị quyết 10 yêu cầu đổi mới cơ chế ưu đãi đầu tư theo hướng gắn với kết quả thực hiện thay vì chỉ dựa trên các điều kiện đầu vào như trước đây. Những doanh nghiệp cam kết và thực hiện tốt các tiêu chí về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu phát triển, đào tạo nhân lực Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số sẽ được hưởng các cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Cùng với đó, Việt Nam sẽ hình thành cơ chế lựa chọn và hỗ trợ nhà đầu tư chiến lược, áp dụng quy trình thủ tục đặc biệt cho các dự án công nghệ chiến lược có quy mô lớn, có tác động liên vùng và khả năng dẫn dắt chuỗi cung ứng khu vực cũng như toàn cầu.

Một mục tiêu quan trọng khác là nâng cao mức độ liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI, trong đó có từ 500-1.000 nhà cung ứng cấp I.

Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam sẽ triển khai chương trình quốc gia phát triển nhà cung ứng trong nước, xây dựng cơ sở dữ liệu kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, công nghệ, tài chính và tiêu chuẩn sản xuất cho doanh nghiệp nội địa.

Cùng với dòng vốn FDI, Nghị quyết 10 cũng dành một phần đáng kể cho việc phát triển thị trường vốn nhằm thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài. Việt Nam đặt mục tiêu đẩy nhanh quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán, phát triển các trung tâm tài chính quốc tế và khu vực, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài.