Máy tính, điện thoại rục rịch tăng giá: Doanh nghiệp ICT có hưởng lợi?

Giá RAM trên thị trường quốc tế đã tăng mạnh trong hơn một năm qua và vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo dữ liệu từ PcPartPicker, nhiều dòng RAM hiện có giá cao gấp 4-5 lần so với cùng kỳ năm trước.

Sau gần hai năm AI thúc đẩy nhu cầu đối với các dòng chip nhớ hiệu năng cao phục vụ trung tâm dữ liệu, áp lực chi phí đã bắt đầu lan sang các thiết bị tiêu dùng. Nếu cuối năm 2025, điện thoại tầm trung là nhóm sản phẩm chịu tác động sớm nhất do biên lợi nhuận mỏng, thì đến nay áp lực đã mở rộng sang máy tính cá nhân và máy tính bảng.

Cuối tháng 6, Apple thông báo điều chỉnh giá hàng loạt dòng sản phẩm MacBook, iPad, HomePod và Apple TV sau thời gian dài hấp thụ chi phí bộ nhớ tăng cao. Trước đó, các thương hiệu lớn khác như ASUS, Dell, Lenovo cũng đã điều chỉnh hoặc phát tín hiệu tăng giá nhiều dòng sản phẩm từ đầu năm 2026.

Việc các hãng điện tử đồng loạt điều chỉnh giá bán cũng làm gia tăng kỳ vọng nhóm doanh nghiệp ICT Việt Nam sẽ hưởng lợi, đặc biệt với những đơn vị đang nắm giữ lượng hàng nhập trước khi mặt bằng giá mới được thiết lập. Báo cáo tài chính quý I/2026 cho thấy tín hiệu tích cực đã xuất hiện, song mức độ hưởng lợi giữa các doanh nghiệp có sự phân hóa rõ rệt.

Lợi nhuận cùng tăng, nhưng chất lượng tăng trưởng không giống nhau

Báo cáo tài chính quý I/2026 cho thấy cả bốn doanh nghiệp ICT niêm yết được khảo sát gồm CTCP Thế Giới Số (Digiworld, DGW), Tổng CTCP Dịch vụ Tổng hợp Dầu khí (PET), CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động (MWG) và CTCP Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (FPT Retail, FRT — xét riêng công ty mẹ để phản ánh mảng FPT Shop) đều ghi nhận lợi nhuận cải thiện đáng kể.

PET dẫn đầu với lợi nhuận sau thuế tăng 125,5% so với cùng kỳ, đạt 100,8 tỷ đồng. DGW tăng 89,8%, đạt 201,9 tỷ đồng. MWG tăng 78,2%, đạt 2.757,6 tỷ đồng. Trong khi đó, FRT chuyển từ lỗ 18,5 tỷ đồng sang lãi 16,5 tỷ đồng.

Nếu chỉ nhìn vào con số lợi nhuận sau thuế, có thể dễ dàng đi đến kết luận rằng nhóm doanh nghiệp ICT đang cùng hưởng lợi từ chu kỳ AI. Tuy nhiên, khi bóc tách cơ cấu lợi nhuận, bức tranh lại phân hóa rõ rệt.

Trường hợp của PET là ví dụ điển hình. Doanh thu chỉ tăng 52,6%, thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng lợi nhuận. Nguyên nhân chủ yếu đến từ doanh thu hoạt động tài chính tăng 83,5%, lên 106 tỷ đồng, trong đó lãi tiền gửi và cho vay tăng gấp đôi lên hơn 82 tỷ đồng.

Tương tự, DGW cũng ghi nhận doanh thu hoạt động tài chính tăng 44%, lên gần 74 tỷ đồng. Đáng chú ý, công ty lần đầu ghi nhận 17,4 tỷ đồng lãi từ hoạt động kinh doanh chứng khoán — khoản mục không xuất hiện trong cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy một phần mức tăng lợi nhuận sau thuế không đến từ hoạt động phân phối ICT cốt lõi.

Ngược lại, FPT Shop cho thấy bức tranh khác. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh chuyển từ âm 18,2 tỷ đồng sang dương 15,5 tỷ đồng mà không xuất hiện khoản thu tài chính bất thường có quy mô đáng kể. Quy mô lợi nhuận vẫn còn khiêm tốn, nhưng mức cải thiện phản ánh trực tiếp hiệu quả của hoạt động kinh doanh.

Trong khi đó, doanh thu hoạt động tài chính của MWG tăng từ 693,3 tỷ lên 857,9 tỷ đồng — mức tăng tương ứng 23,8% này không nhỏ về giá trị tuyệt đối, nhưng chỉ tương đương khoảng 5,7% lợi nhuận trước thuế của công ty (so với tỷ trọng lớn hơn nhiều ở PET và DGW). Nói cách khác, phần lớn lợi nhuận của MWG vẫn đến từ hoạt động bán lẻ, thay vì bị chi phối bởi các khoản thu tài chính như hai doanh nghiệp phân phối kể trên.

Điều đó cho thấy, dù lợi nhuận đều tăng, chất lượng tăng trưởng giữa các doanh nghiệp đã bắt đầu phân hóa.

Hàng tồn kho phản ánh cách doanh nghiệp ICT chuẩn bị cho chu kỳ mới

Nếu chất lượng lợi nhuận phản ánh doanh nghiệp đã kiếm tiền từ đâu trong quý I, thì chiến lược hàng tồn kho lại cho thấy họ đang chuẩn bị như thế nào cho các quý tiếp theo.

Khác biệt lớn nhất giữa các doanh nghiệp không nằm ở tốc độ tăng doanh thu, mà ở mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro hàng tồn kho. Ở các doanh nghiệp thiên về bán buôn như DGW hay PET, tồn kho có xu hướng giảm nhưng tốc độ luân chuyển lại tăng mạnh.

Digiworld giảm gần 40% giá trị hàng tồn kho so với đầu năm xuống còn 2.816 tỷ đồng, đồng thời nâng vòng quay hàng tồn kho từ 1,51 lên 2,16 lần và cải thiện biên lợi nhuận gộp từ 8,71% lên 9,45%.

PET cũng ghi nhận giá trị hàng tồn kho giảm nhẹ, trong khi vòng quay hàng tồn kho tăng lên 3,68 lần so với 2,22 lần cùng kỳ năm trước. Dữ liệu này phản ánh chiến lược luân chuyển hàng hóa nhanh thay vì tích trữ quy mô lớn.

Ngược lại, các doanh nghiệp bán lẻ lại có xu hướng tích trữ hàng hóa rõ nét hơn. FPT Shop tăng hơn 22% hàng tồn kho lên 4.770 tỷ đồng ngay trong quý I.

Động thái tăng hàng tồn kho của FRT cũng phù hợp với định hướng được ban lãnh đạo chia sẻ tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2026. Theo doanh nghiệp, trong bối cảnh giá laptop và điện thoại tăng, FPT Shop đã chủ động tăng dự trữ các dòng sản phẩm phổ thông, đồng thời theo dõi sát diễn biến giá RAM, nguồn cung và sức mua của thị trường nhằm duy trì nguồn hàng cũng như mức giá phù hợp cho người tiêu dùng.

Trong khi đó, MWG gần như giữ nguyên tổng quy mô tồn kho ICT nhưng điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, giảm tỷ trọng điện thoại và tăng giá trị thiết bị điện tử. Đáng chú ý, khoản phải trả Apple Việt Nam tăng từ 464 tỷ đồng lên hơn 1.132 tỷ đồng. Dù khoản phải trả không đồng nghĩa toàn bộ hàng hóa đã được nhập về kho, diễn biến này cho thấy quy mô giao dịch giữa MWG và Apple tiếp tục mở rộng trong quý I. Đồng thời cho thấy chiến lược khác biệt so với FRT khi MWG đẩy mạnh kinh doanh dòng sản phẩm của thương hiệu cao cấp này.

Những chiến lược khác nhau này phản ánh cách các doanh nghiệp cân bằng giữa hai mục tiêu: giảm áp lực vốn lưu động và chuẩn bị nguồn hàng cho chu kỳ tăng giá mới.

Việc nắm giữ lượng hàng được nhập trước khi các hãng điều chỉnh giá bán có thể mang lại lợi thế nhất định về giá vốn. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ thực sự phát huy nếu thị trường chấp nhận mặt bằng giá mới. Trong trường hợp sức mua suy yếu khi giá tăng, biên lợi nhuận có thể cải thiện nhưng tốc độ tăng doanh thu chưa chắc tương ứng. Đây sẽ là yếu tố cần tiếp tục theo dõi ở những doanh nghiệp lựa chọn tăng hàng tồn kho như FPT Shop.

Chu kỳ AI có thể khiến giá chip nhớ chưa hạ nhiệt

Đằng sau đà tăng giá của các linh kiện dùng chip nhớ như DRAM và NAND là một thay đổi mang tính cấu trúc của ngành bán dẫn.

Trong quý I/2026, Samsung Electronics ghi nhận doanh thu hợp nhất kỷ lục 133,9 nghìn tỷ won. Riêng bộ phận Device Solutions (DS), phụ trách mảng bán dẫn và chip nhớ, tăng 86% so với quý trước nhờ nhu cầu AI và mặt bằng giá bộ nhớ cải thiện. SK Hynix và Micron cũng liên tục ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực khi nhu cầu đối với các dòng chip nhớ hiệu năng cao phục vụ AI tiếp tục bùng nổ.

Đáng chú ý, năng lực sản xuất HBM (High Bandwidth Memory) — dòng chip nhớ chuyên dùng cho các bộ xử lý AI — của một số nhà máy đã được khách hàng đặt trước tới khoảng năm 2028. Điều này cho thấy nhu cầu từ AI vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, đồng thời buộc các hãng bán dẫn tiếp tục ưu tiên năng lực sản xuất và vốn đầu tư cho HBM. Hệ quả là nguồn cung DRAM và NAND dành cho thiết bị tiêu dùng như máy tính cá nhân và điện thoại vẫn chịu áp lực trong thời gian tới.

Ở chiều ngược lại, triển vọng nhu cầu của thị trường ICT cũng được hỗ trợ bởi những động lực mới. Microsoft sẽ chấm dứt hỗ trợ Windows 10 từ ngày 14/10/2026, buộc nhiều doanh nghiệp và người dùng cá nhân phải nâng cấp thiết bị để đáp ứng yêu cầu của Windows 11. Cùng với làn sóng AI PC và AI smartphone, đây được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy chu kỳ thay thế thiết bị sau nhiều năm thị trường tăng trưởng chậm.

Theo IDC, thị trường PC và smartphone đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc thay vì chỉ trải qua một chu kỳ tăng giá linh kiện thông thường. Giá bán bình quân của thiết bị nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng do chi phí bộ nhớ leo thang, trong khi sản lượng có thể tăng chậm hơn. Tuy nhiên, nhu cầu thay thế thiết bị và xu hướng AI được kỳ vọng sẽ giúp giá trị thị trường duy trì đà tăng trong những năm tới.

Chu kỳ AI đang mở ra cơ hội tăng trưởng mới cho ngành ICT, nhưng cũng đặt các doanh nghiệp trước bài toán khó hơn về quản trị chi phí và nguồn cung. Trong một môi trường giá linh kiện có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài, khoảng cách giữa doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi và doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào các yếu tố mang tính thời điểm nhiều khả năng sẽ ngày càng rõ nét. Với nhà đầu tư, kết quả kinh doanh quý II và nửa cuối năm 2026 sẽ là phép thử quan trọng để đánh giá doanh nghiệp nào thực sự chuyển hóa được chu kỳ AI thành tăng trưởng lợi nhuận bền vững.