Cuộc đua kiếm tiền từ World Cup trong kỷ nguyên đa màn hình

Cách đây không lâu, người hâm mộ muốn theo dõi World Cup khi đang di chuyển có thể phải mang theo một chiếc TV cầm tay. Tại Trung Quốc hiện nay, thiết bị đó gần như đã được thay thế bằng điện thoại thông minh.

"Chúng tôi chủ yếu xem trên điện thoại, rất ít khi xem TV", Faye Jin, một người dân Trung Quốc, nói với CNBC. Chiếc TV trong nhà gần như không được sử dụng và chỉ thỉnh thoảng được bật khi có trận đấu quan trọng.

Sự thay đổi này phản ánh một xu hướng rộng hơn: người hâm mộ không còn phụ thuộc vào một màn hình, một đài truyền hình hoặc một khung giờ cố định.

World Cup bước vào mạng xã hội Trung Quốc

Điểm khác biệt nổi bật tại World Cup 2026 là Xiaohongshu (Tiểu Hồng Thư), nền tảng mạng xã hội còn được biết đến với tên RedNote, mua quyền phát sóng giải đấu tại Trung Quốc.

Theo thỏa thuận hợp tác với China Media Group, đơn vị chủ quản của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc, người dùng Xiaohongshu có thể xem miễn phí toàn bộ 104 trận đấu, gồm phát trực tiếp, phát lại và video nổi bật.

Việc một nền tảng vốn nổi tiếng với nội dung thời trang, du lịch, ẩm thực và mua sắm phát sóng sự kiện thể thao lớn nhất thế giới cho thấy ranh giới giữa truyền hình, mạng xã hội và thương mại điện tử ngày càng mờ đi.

Trên Xiaohongshu, một trận đấu không chỉ kéo dài 90 phút. Trước trận là dự đoán và nội dung của các nhà sáng tạo, trong trận là bình luận, chia sẻ cảm xúc. Sau trận đấu, người dùng có thể xem video ngắn, phân tích tình huống và nội dung về áo đấu, ẩm thực, du lịch hay văn hóa người hâm mộ.

Theo ông Zhuang Shuai, nhà sáng lập Bailian Consulting, việc mua bản quyền World Cup là một phần trong nỗ lực của Xiaohongshu nhằm vượt qua giới hạn tăng trưởng người dùng và thu hút thêm nam giới, trong bối cảnh cơ cấu người dùng lâu nay chủ yếu là nữ.

Lợi thế của Xiaohongshu nằm ở khả năng kết nối phát trực tiếp, nội dung do người dùng tạo ra, thảo luận và mua sắm trong cùng một ứng dụng.

Tuy nhiên, sở hữu quyền phát sóng không đồng nghĩa nền tảng có thể kiểm soát toàn bộ sự chú ý của người hâm mộ.

Do chênh lệch múi giờ lớn với Mỹ, Canada và Mexico, nhiều trận đấu diễn ra vào ban đêm, sáng sớm hoặc trong giờ làm việc tại Trung Quốc. Khảo sát của CNBC tại Bắc Kinh cho thấy nhiều người lựa chọn xem tại nhà, trên điện thoại hoặc xem lại vào thời điểm thuận tiện, thay vì đến quán bar.

Không ít khán giả cũng chỉ xem bàn thắng, tình huống gây tranh cãi và bình luận trên Douyin, thay vì theo dõi trọn vẹn từng trận. Dù không phát trực tiếp toàn bộ giải đấu, Douyin vẫn thu hút người dùng bằng video ngắn, bình luận viên, nhà sáng tạo nội dung và hiệu ứng AI.

Cuộc cạnh tranh vì thế không còn chỉ diễn ra giữa các đơn vị sở hữu bản quyền. Nền tảng phát trực tiếp, mạng xã hội, ứng dụng video ngắn, podcast và nhà sáng tạo đều tranh giành thời gian của người hâm mộ.

Ông Tony Pastor, Giám đốc điều hành Goalhanger và từng phụ trách mảng thể thao của ITV, nhận định các đơn vị sở hữu bản quyền ngày càng khó tập trung toàn bộ khán giả và giá trị thương mại vào một nơi. Thách thức của nhà đài là tiếp cận và tạo doanh thu từ người xem trên từng nền tảng.

AI và đám mây định hình trải nghiệm mới

World Cup 2026 cũng cho thấy AI đang trở thành một phần của hạ tầng truyền thông thể thao.

Tháng trước, Migu, nền tảng nội dung số thuộc China Mobile, giới thiệu hệ sinh thái xem giải đấu với tên gọi "World Cup AI đầu tiên", tích hợp bình luận AI đa phong cách, theo dõi trái bóng và cầu thủ, dữ liệu trực tiếp cùng các công cụ phân tích trận đấu.

AI có thể tạo video nổi bật theo sở thích, giải thích chiến thuật, cung cấp số liệu tức thời hoặc giúp người mới xem hiểu các tình huống trên sân. Thay vì một phiên bản chung, nhà đài có thể tạo nhiều trải nghiệm cho các nhóm khán giả khác nhau.

Theo khảo sát của Deloitte, 32% người hâm mộ thể thao tại Mỹ muốn được cung cấp video nổi bật và bình luận cá nhân hóa theo đội bóng hoặc vận động viên yêu thích. Gần 40% có thể chấp nhận nội dung do AI tạo ra nếu được ghi nhãn rõ ràng.

AI không nhất thiết thay thế bình luận viên hay nhà sản xuất, nhưng giúp cùng một trận đấu được phân phối dưới nhiều định dạng, từ phát trực tiếp, video tổng hợp đến nội dung riêng về một cầu thủ hoặc phần giải thích chiến thuật.

Đứng sau trải nghiệm này là điện toán đám mây. Tencent Cloud cho biết đang cung cấp dịch vụ kỹ thuật cho các nền tảng phát sóng World Cup tại nhiều thị trường ở châu Á – Thái Bình Dương, Trung Đông và Mỹ Latinh.

Khi hàng triệu người cùng truy cập, hệ thống phải phân phối tín hiệu đến nhiều quốc gia, mạng viễn thông và thiết bị mà không bị gián đoạn. Điện toán đám mây giúp điều chỉnh chất lượng hình ảnh, giảm độ trễ, chuyển đổi độ phân giải và xử lý lượng truy cập tăng đột biến.

Ông Dhaval Ponda, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc toàn cầu mảng truyền thông và giải trí của Tata Communications, cho rằng ngành phát sóng đang chuyển từ một tín hiệu chung cho mọi khán giả sang mô hình "siêu khu vực hóa", trong đó nội dung, quảng cáo, bình luận và dữ liệu được điều chỉnh theo từng thị trường.

Điện toán đám mây và sản xuất từ xa giúp nhà đài tạo ra nhiều phiên bản của cùng một trận đấu, phù hợp với ngôn ngữ và văn hóa từng quốc gia, mà không phải tăng mạnh thiết bị và nhân sự tại sân vận động.

Cuộc đua giữ chân người xem trên nhiều nền tảng

Sự trỗi dậy của điện thoại thông minh và mạng xã hội không đồng nghĩa truyền hình truyền thống đã hết vai trò.

TV vẫn là màn hình chính đối với những trận cầu lớn, khi người xem cần hình ảnh chất lượng cao và trải nghiệm tập thể. Điện thoại phục vụ nhu cầu xem khi di chuyển, nhận thông báo và theo dõi video ngắn, trong khi mạng xã hội duy trì các cuộc thảo luận giữa các trận đấu.

Ông Karthik Rao, Giám đốc điều hành Nielsen, đánh giá thể thao là động lực hàng đầu của nhu cầu xem trực tiếp. Tuy nhiên, thách thức là đo lường đầy đủ lượt xem, bình luận, chia sẻ và tương tác diễn ra trên nhiều màn hình.

Khảo sát của Deloitte cho thấy 44% người hâm mộ, và gần 60% người thuộc thế hệ Z, thường phát hiện nội dung trên mạng xã hội rồi chuyển sang nền tảng khác để xem hoặc mua phiên bản đầy đủ. Hành trình phân tán này khiến đơn vị phát sóng khó xác định hoạt động nào thực sự dẫn đến đăng ký, mua hàng hoặc tương tác với nhà tài trợ.

Xiaohongshu có lợi thế khi phát trực tiếp, nội dung người dùng, thảo luận và mua sắm cùng diễn ra trong một ứng dụng. Nếu giữ được người dùng trong hệ sinh thái, nền tảng có thể khai thác dữ liệu, cá nhân hóa quảng cáo và kết nối bóng đá với thương mại điện tử hiệu quả hơn một đài truyền hình chỉ phát trận đấu.

Mô hình mới vì thế không phải điện thoại thay thế TV, mà là mỗi màn hình đảm nhiệm một vai trò trong hành trình của người hâm mộ.

World Cup từng chủ yếu là một chương trình truyền hình. Giờ đây, giải đấu đã trở thành một hệ sinh thái kỹ thuật số vận hành liên tục trên TV thông minh, điện thoại, mạng xã hội và hạ tầng đám mây.

Trong hệ sinh thái đó, bên chiến thắng không nhất thiết chỉ là đơn vị sở hữu bản quyền, mà có thể là doanh nghiệp kiểm soát hạ tầng truyền dẫn, thuật toán đề xuất, dữ liệu người dùng hoặc những cuộc trò chuyện tiếp diễn sau trận đấu.