Loạt giải pháp hút tiền từ ngân hàng, bảo hiểm, quỹ hưu trí vào TTCK

Nâng cao tỷ trọng giao dịch tổ chức trên TTCK

Tại Hội nghị “Ngành quỹ trong tiến trình phát triển thị trường chứng khoán và thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp vào Việt Nam”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng chia sẻ, ngày 8/10, tổ chức xếp hạng FTSE Russell đã chính thức công bố nâng hạng thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Việc nâng hạng này đã góp phần nâng vị thế của Việt Nam trên bản đồ thế giới, khẳng định con đường phát triển đúng đắn, năng lực hội nhập ngày càng sâu rộng của Việt Nam vào hệ thống tài chính quốc tế.

Thị trường được nâng hạng sẽ mở ra cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài, bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế. Đây cũng là cơ hội để thay đổi về chất cho thị trường chứng khoán, trong đó có sự thay đổi về cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức, thúc đẩy sự phát triển ngành quỹ đầu tư trở nên chuyên nghiệp hơn, tăng trưởng và bền vững.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết nhà đầu tư cá nhân chiếm 99% trên tổng số tài khoản được mở tại Việt Nam và chiếm 85% - 90% tổng giá trị giao dịch trên thị trường. Việc nhà đầu tư cá nhân tham gia mạnh mẽ có 2 mặt. Ở khía cạnh tích cực, nhà đầu tư cá nhân đang là lực lượng giúp thanh khoản thị trường tăng trưởng tốt. Nếu so sánh tiêu chí thanh khoản, TTCK Việt Nam thậm chí đã đáp ứng tiêu chí xếp hạng cao hơn tại FTSE Russell hay MSCI.

Tuy nhiên, sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân chiếm đa số khiến TTCK biến động mạnh, mức độ biến động so với mức bình quân giá cũng cao nhất trong các thị trường Đông Nam Á. Đây được xem là rủi ro thị trường, từ rủi ro này mà các nhà đầu tư nước ngoài đang tính thêm phần bù rủi ro cho TTCK Việt Nam cao hơn. “Tôi cho rằng đây cũng là một trong những lý do TTCK Việt Nam có PE tương đối thấp trong khu vực. Điều này dẫn đến chi phí vốn lớn cho doanh nghiệp Việt Nam khi đi huy động vốn trên thị trường quốc tế”, ông Hải nói.

Một khía cạnh khác, các nhà đầu tư cá nhân khi tham gia thị trường chịu chi phí lớn trong tìm kiếm và phân tích thông tin, thường đầu tư theo phong trào, dễ bị lôi cuốn theo hành vi không phù hợp trên TTCK.

Do vậy, việc thay đổi cơ sở nhà đầu tư, hướng đầu tư thông qua quỹ góp phần giảm mức độ biến động của thị trường và nâng cao hiệu quả huy động vốn trên thị trường. Đây cũng là giải pháp bảo vệ nhà đầu tư trên TTCK Việt Nam.

Đến nay, thị trường có 43 công ty quản lý quỹ, quản lý khối tài sản với giá trị hơn 800.000 tỷ đồng, gấp hơn 7 lần so với thời điểm năm 2014, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 20%/năm nhưng chỉ chiếm 6% GDP. Tuy nhiên, so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, Trung Quốc,… thường có tỷ trọng giá trị tài sản quản lý trên GDP khoảng 30%, thậm chí 50%. Do vậy, dư địa phát triển quản lý quỹ tại Việt Nam còn rất nhiều và đây là thời điểm chín muồi để phát triển ngành quỹ Việt Nam.

Theo đề án phát triển TTCK, tới năm 2030, nhà đầu tư cá nhân chiếm 70% giá trị giao dịch, nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài chiếm 30%, hướng tới tỷ lệ 60% - 40% trong các năm sau. Số lượng nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ đạt 2,5 triệu năm 2030 và đạt 5 triệu vào 2035. Số lượng tài khoản nhà đầu tư nước ngoài đạt 200.000 tài khoản vào năm 2030, tăng 15%/năm giai đoạn tiếp theo. Số lượng quỹ đầu tư đạt 500 quỹ vào năm 2030 và duy trì tốc độ tăng trưởng 25%/năm các năm tiếp theo.

Hàng loạt giải pháp thu hút dòng tiền

Theo ông Hải, cơ quan quản lý đã đưa ra các nhóm giải pháp để phát triển TTCK theo mục tiêu đề ra như tăng cường công tác đào tạo, phổ cập kiến thức, thông tin tuyên truyền về chứng khoán và TTCK cho nhà đầu tư cá nhân; nâng cao chất lượng tư vấn của tổ chức cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư và người hành nghề chứng khoán như xây dựng bộ quy định đạo đức nghề nghiệp cho người hành nghề chứng khoán; cung cấp loại hình dịch vụ tư vấn mới cho nhà đầu tư; phát triển công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư,…

Hiện nay, UBCKNN đang sửa Thông tư 98 về hoạt động quỹ, trình lên Chính phủ. Trong đó, UBCKNN hướng tới đa dạng hóa loại hình quỹ. Ví dụ như quỹ ETF vàng, quỹ đầu tư vào trái phiếu hạ tầng, sửa đổi các quy định liên quan quỹ chỉ số. Trong Thông tư 98 chưa có quy định về quỹ ETF vàng, song đây là mảng UBCKNN đang nghiên cứu trong chỉ đạo của Tổng bí thư về cải tổ thị trường vàng.

Trên thị trường vàng, nhà đầu tư có 3 dạng gồm đầu cơ, tổ chức hedging và nhà đầu tư tích lũy tài sản, tất cả phải mua vàng vật chất. Nếu phát triển được phái sinh vàng, ETF vàng thì sẽ giảm nhu cầu nắm vàng vật chất, giảm nguy cơ buôn lậu vàng trên thị trường ngoại tệ.

Về đa dạng hóa các bộ chỉ số chứng khoán, Quy chế chỉ số đã được VNX hoàn thiện theo hướng đa dạng hóa, linh hoạt hơn trong việc cung cấp chỉ số, thay vì chỉ số do các Sở giao dịch phát triển, tương lai tiến tới các tổ chức được đề xuất chỉ số đầu tư trên thị trường. Vừa qua, VNX đã ký hợp tác với FTSE Russell trong việc xây dựng chỉ số mới, qua đó các sản phẩm đầu tư của Việt Nam có cơ hội lớn hơn trong tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài.

Về đa dạng hóa kênh phân phối chứng chỉ quỹ, Thông tư sửa đổi Thông tư 98 hướng tới minh bạch hơn trong phân phối chứng chỉ quỹ trên không gian mạng, khuyến khích ngân hàng có thể tham gia phân phối chứng chỉ quỹ. UBCKNN đề xuất các sửa đổi về thuế để khuyến khích nhà đầu tư tham gia đầu tư chứng chỉ quỹ, nâng cấp hệ thống đại lý chuyển nhượng quỹ, thông tin về quỹ.

Với nhóm giải pháp công ty chứng khoán và ngân hàng thương mại, hiện nay, UBCKNN đề xuất sửa đổi Thông tư 134 quy định rõ ràng hơn về giao dịch điện tử, nâng cao khả năng tiếp cận khách hàng, hoàn thiện dữ liệu về người hành nghề. UBCKNN tăng cường hoạt động đầu tư chứng khoán của các ngân hàng, đặc biệt khuyến khích các ngân hàng tham gia đầu tư chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp phát hành với mục đích cơ cấu khoản nợ.

Theo ông Hải, quy định hiện tại không cho phép cả ngân hàng và bảo hiểm đầu tư vào trái phiếu cơ cấu nợ. Tuy nhiên, toàn bộ trái phiếu, bao gồm phát hành riêng lẻ hay ra công chúng đều có yêu cầu về tín nhiệm, không nên đánh đồng trái phiếu cơ cấu nợ là rủi ro do sau khi cơ cấu thì có dòng tiền ổn định, rủi ro không quá lớn.

Nhóm giải pháp liên quan quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm, các quy định hạn chế đầu tư của nhóm này trong thời gian tới sẽ được xem xét lại, nâng cao danh mục các loại tài sản mà quỹ hưu trí, bảo hiểm có thể đầu tư và nâng cao tỷ lệ đầu tư.

Cuối cùng, đối với nhà đầu tư nước ngoài, trong thời gian qua Chính phủ, UBCKNN và các cơ quan liên quan đã nỗ lực để được nâng hạng thị trường, hạn chế những rào cản tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài. Để nâng hạng theo MSCI và mới nổi cao cấp FTSE Russell, Việt Nam còn 8 tiêu chí phải cải thiện nhưng đang ở mức hạn chế chứ không phải không đạt nên cơ hội giải quyết trong vài năm tới cao. Đối với nâng hạng của MSCI cần giải quyết nhiều vấn đề phức tạp hơn như quy định tỷ lệ nhà đầu tư nước ngoài, tăng cung hàng hóa, quy định về bán khống, phát triển thị trường ngoại hối…