Người Pháp giữ hồn Việt

Doanh nhân với trái tim ấm áp

Cecile Le Pham là nữ doanh nhân người Pháp gốc Việt sinh năm 1952 tại Huế, có cha là người Pháp và mẹ là người Việt. Trong những năm tháng thời niên thiếu cho đến khi rời Việt Nam sang Pháp định cư vào năm 1979, bà theo học tại trường bán trú của người Pháp tại Việt Nam. Mặc dù mang trong mình sự giao thoa giữa hai dòng máu và văn hóa khác nhau nhưng giọng nói của bà vẫn mang đậm âm điệu của người phụ nữ Nam Bộ cùng chất giọng mềm và nhẹ của người nói tiếng Pháp lâu năm.

Năm 1990, Cecile Le Pham trở về thăm mẹ tại Việt Nam. Đây đồng thời cũng là thời điểm mà đất nước bắt đầu thời kì đổi mới, chính phủ mời gọi các doanh nhân ngoại quốc về đầu tư, làm giàu cho nền kinh tế nước nhà.

Hưởng ứng chính sách thu hút đầu tư của Việt Nam, bà Cecile Le Pham đã chọn ngành dệt may làm điểm khởi đầu cho hành trình kinh doanh đầy thành công của mình. Đến nay, bà là chủ sở hữu hai nhà máy may mặc Dacotex đặt tại Khu công nghiệp Hòa Thọ (Đà Nẵng) và Khu công nghiệp Chu Lai (Quảng Nam). Tại Thừa Thiên Huế, bà tiếp tục mở rộng hoạt động với Hudatex, doanh nghiệp liên doanh trong lĩnh vực dệt may cùng một đơn vị nhà nước địa phương.

Ngoài lĩnh vực sản xuất, bà Cecile Le Pham còn đầu tư vào ngành dịch vụ khi sở hữu khách sạn Le Domaine de Cocodo, một cơ sở lưu trú nổi tiếng tại cố đô Huế.

Không chỉ ghi dấu ấn bằng những thành tựu trong kinh doanh, bà Cecile Le Pham còn dành nhiều tâm sức và nguồn lực cho các hoạt động thiện nguyện hướng đến người nghèo, đồng bào thiểu số và những hoàn cảnh kém may mắn tại Thừa Thiên Huế, Quảng Nam và TP. Đà Nẵng.

Gần 20 năm qua, bà hợp tác cùng Hội Liên Hiệp Thanh niên tỉnh Quảng Nam để tài trợ và lắp đặt hệ thống điện mặt trời cho các cộng đồng dân tộc thiểu số tại các huyện Nam Giang, Đông Giang, Nam Trà My và Bắc Trà My, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt và ổn định đời sống của người dân vùng cao.

Song song đó, bà còn hỗ trợ lương thực, thực phẩm, sách vở và dụng cụ học tập cho trẻ em nghèo tại huyện Hòa Vang (Đà Nẵng), A Lưới và Nam Đông (Thừa Thiên Huế).

Đặc biệt, suốt 30 năm, bà đã sáng lập và duy trì hoạt động của ba cô nhi viện mang tên Hoa Mai tại Hậu Giang, Cần Thơ và Đà Nẵng – nơi bà trực tiếp nuôi dưỡng và chăm sóc những trẻ em mồ côi, mang lại cho các em một mái ấm bền vững.

Bước ngoặt cuộc đời

Là một doanh nhân thường xuyên di chuyển và làm việc với nhiều đối tác quốc tế, bà Cecile Le Pham có cơ hội tiếp xúc với kho tàng di sản văn hóa của nhiều dân tộc trên thế giới. Những chuyến đi ấy đã khơi gợi niềm đam mê sưu tầm cổ vật, mỹ thuật và các giá trị văn hóa, giúp bà sở hữu một bộ sưu tập đồ sộ từ hơn 40 quốc gia, được đưa về Pháp và tiếp tục lưu chuyển về Việt Nam.

Chia sẻ về dự định của mình, bà cho biết: “Tôi có ý định thành lập một bảo tàng mỹ thuật để giới thiệu với công chúng những di sản văn hóa của Việt Nam và của nhân loại, lan tỏa những giá trị mỹ thuật và văn hóa đến cộng đồng cũng như du khách đến Việt Nam.”

Sau nhiều năm ấp ủ, mong muốn ấy đã trở thành hiện thực. Trong hơn 7 năm chuẩn bị, bộ sưu tập của bà đã trải qua nhiều vòng giám định của các chuyên gia bảo tàng và thẩm định của ngành văn hóa. Kết quả, Bảo tàng Mỹ thuật Cecile Le Pham đã chính thức được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cấp quyết định thành lập và cho phép hoạt động tại thành phố Huế.

Ngày 24/4/2023, Bảo tàng Mỹ thuật Cecile Le Pham chính thức khai trương tại Huế. Đây được coi là bảo tàng tư nhân thứ 5 ở Huế, tọa lạc trong khuôn viên của khách sạn Le Domaine de Cocodo (53 Hàm Nghi, Huế).

Chủ đề “Mỹ thuật Phật giáo Á Đông – những tiếp cận đa chiều” trở thành điểm nhấn đặc sắc của bảo tàng. Không gian trưng bày quy tụ hơn 50 hiện vật gồm tượng Phật, kinh sách, pháp khí, tự khí và các tác phẩm mỹ thuật Phật giáo đến từ nhiều quốc gia châu Á. Trong số đó có những tượng Phật có xuất xứ từ Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Việt Nam, mang giá trị thẩm mỹ và lịch sử đặc biệt.

Hệ thống hiện vật phản ánh sự phong phú của hai dòng mỹ thuật Phật giáo lớn: Tiểu thừa (phổ biến tại Nam Á và Đông Nam Á) và Đại thừa (gắn với các nước Đông Bắc Á và Việt Nam). Đồng thời, bộ sưu tập cho thấy rõ sự giao thoa về văn hóa và mỹ thuật trong tiến trình lịch sử giữa các quốc gia chịu ảnh hưởng sâu rộng của Phật giáo.

Giữ gìn cổ vật như giữ mảnh hồn dân tộc

Trong nhiều năm, bà Cecile Le Pham đã miệt mài sưu tầm, nghiên cứu và bảo tồn hàng trăm hiện vật – từ gốm Việt, trang phục truyền thống cho đến những vật dụng đời sống đã phủ màu thời gian.

Điều khiến tôi thực sự ngưỡng mộ không nằm ở quy mô bộ sưu tập, mà ở cách bà nhìn vào từng cổ vật. Với bà, mỗi món đồ đều mang trong mình một câu chuyện, một lớp trầm tích văn hóa cần được gìn giữ. Và cũng từ đó, bà gửi đến giới trẻ hôm nay một thông điệp sâu sắc: “Hãy biết yêu và trân trọng văn hóa Việt, trước khi người khác yêu nó giúp bạn.”

Sức truyền cảm hứng của bà Cecile Le Pham không chỉ đến từ những công trình hay dự án bà theo đuổi, mà còn từ cách bà lựa chọn lan tỏa ngọn lửa văn hóa đến thế hệ trẻ. Trong không gian trưng bày do bà mở ra, sinh viên được tận tay nhìn, chạm, lắng nghe những câu chuyện lịch sử – văn hóa một cách gần gũi, đời thường. Không phải những trang lý thuyết khô khan trong sách vở, mà là trải nghiệm chân thật, giúp các bạn trẻ tiếp cận và cảm nhận văn hóa Việt bằng tất cả sự tò mò và rung động của mình.

Nhiều bạn trẻ tham dự buổi gặp gỡ đã rời khỏi không gian trưng bày với một cảm xúc khó diễn tả: vừa tự hào, vừa bất ngờ, và đâu đó là chút ngượng ngùng khi nhận ra mình biết quá ít về chính văn hóa dân tộc. Nhưng cũng chính cảm xúc ban đầu ấy trở thành điểm khởi nguồn để họ tìm hiểu sâu hơn, học thêm, và nuôi dưỡng ý thức gìn giữ bản sắc Việt.

Với duyên nghiệp đặc biệt trong hành trình bảo tồn văn hóa của mảnh đất hình chữ S, bà Cecile Le Pham đã trở thành một nhịp cầu kết nối giữa hai nền văn hóa Pháp – Việt, góp phần lan tỏa giá trị di sản và khơi dậy tình yêu văn hóa dân tộc trong thế hệ trẻ.

Bằng cách buổi giao lưu nghệ thuật, các triển lãm và những dự án quốc tế bà muốn câu chuyện của Việt Nam không chỉ với những bạn trẻ trong nước mà còn đến các bạn bè quốc tế bằng sự nhiệt huyết và tôn trọng tuyệt đối. Mỗi khi kể về các hiện vật, cổ vật trong bảo tàng của bà, giọng bà luôn chan chứa một thứ tình cảm sâu sắc đối với quê hương của mình. Dù mang 2 dòng máu Pháp Việt nhưng mỗi lời bà nói khiến bất kì người Việt nào cũng suy ngẫm: “Văn hóa là linh hồn của dân tộc. Mất văn hóa, mất tất cả”

Thông điệp gửi gắm đến thế hệ trẻ Việt Nam

Câu chuyện của bà Cecile Le Pham nhắc nhở thế hệ trẻ rằng trong thời đại số hôm nay, không ít bạn trẻ mải miết hướng đến hiện tại và tương lai mà vô tình quên đi những giá trị văn hóa mà cha ông đã đánh đổi bằng bao hy sinh để gìn giữ. Văn hóa không chỉ hiện diện trong những cổ vật trưng bày, mà còn tồn tại trong từng câu chuyện, nếp sống và sinh hoạt thường ngày. Những giá trị ấy đã âm thầm in sâu vào máu thịt của mỗi người Việt.

Giữ gìn văn hóa không nhất thiết phải khởi đầu bằng những hành động lớn lao; đôi khi nó bắt đầu từ sự trân trọng nhỏ bé dành cho những điều quen thuộc quanh mình. Và tình yêu văn hóa Việt không chỉ dành riêng cho người Việt.

Nhìn vào hành trình của bà Cecile Le Pham – một phụ nữ Pháp dành cả đời để gìn giữ và lan tỏa văn hóa Việt – thế hệ trẻ chúng ta càng có thêm lý do để tự hào, trân quý và tiếp tục viết tiếp vẻ đẹp của truyền thống dân tộc.