Lạng Sơn tìm phương án xây dựng sản phẩm du lịch Kỳ Lừa

Đánh thức tiềm năng

Tại Hội nghị xây dựng sản phẩm du lịch phường Kỳ Lừa năm 2026 do Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch (TTXTĐTTMDL) tỉnh Lạng Sơn tổ chức, bà Trần Thị Bích Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm cho biết, trong định hướng phát triển chung của tỉnh, du lịch được xác định là một trong những ngành kinh tế quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, quảng bá hình ảnh địa phương và nâng cao đời sống Nhân dân.

Nhắc câu ca dao quen thuộc "Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa/ Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh...", lãnh đạo TTXTĐTTMDL tỉnh Lạng Sơn nhấn mạnh, đây chính là nền tảng rất quan trọng để hình thành thương hiệu điểm đến mang đậm bản sắc văn hóa vùng biên viễn.

Đặc biệt, sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phường Kỳ Lừa được hình thành trên cơ sở sáp nhập nhiều đơn vị hành chính, tạo nên không gian phát triển mới có tính đa dạng cao về điều kiện tự nhiên, văn hóa và kinh tế - xã hội.

"Đây không chỉ là khu vực trung tâm đô thị của tỉnh mà còn là không gian hội tụ nhiều giá trị văn hóa truyền thống, di tích lịch sử, làng nghề, cảnh quan sinh thái và các hoạt động thương mại đặc trưng của xứ Lạng", bà Hạnh khẳng định.

Đồng thời cho biết, phường Kỳ Lừa hiện sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch phong phú với nhiều loại hình đặc sắc. Đó là không gian du lịch văn hóa – tâm linh với đền Tả Phủ, đền Mới, chùa Bắc Nga, nhà lưu niệm đồng chí Hoàng Văn Thụ; Không gian văn hóa lễ hội truyền thống như lễ hội Kỳ Cùng - Tả Phủ, lễ hội chùa Bắc Nga; Các giá trị văn hóa dân gian đặc sắc như hát Then, hát Sli, múa sư tử mèo; Hệ thống làng nghề truyền thống như làng nghề làm hương Bắc Nga, làng nghề cao khô Phố Ngầu, nghề may thêu trang phục dân tộc Nùng Phàn Slình; Các không gian sinh thái ven sông Kỳ Cùng, đập Lệ Minh, vùng nông nghiệp Gia Cát - Tân Liên; Cùng với đó là hệ thống chợ truyền thống, phố đi bộ, chợ đêm và văn hóa ẩm thực đặc trưng của địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh những tiềm năng và lợi thế, thực tế cho thấy việc khai thác du lịch trên địa bàn phường Kỳ Lừa hiện vẫn còn nhiều hạn chế: Các sản phẩm du lịch còn phân tán, thiếu tính liên kết; Chưa hình thành được chuỗi sản phẩm có chiều sâu và sức cạnh tranh cao; Hạ tầng phục vụ du lịch chưa đồng bộ; Hoạt động quảng bá, xúc tiến còn hạn chế; Sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp vào chuỗi giá trị du lịch chưa thực sự mạnh mẽ.

"Chính vì vậy, Hội nghị không chỉ là diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và địa phương cùng trao đổi, đánh giá tiềm năng, nhận diện các dư địa phát triển du lịch, mà còn là cơ sở để định hướng xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, có tính khác biệt, có khả năng kết nối tour tuyến và thu hút thị trường khách trong thời gian tới", lãnh đao TTXTĐTTMD tỉnh Lạng Sơn kỳ vọng.

Đâu là sản phẩm chủ lực?

Theo chuyên gia du lịch, TS Lê Thu Hương, Giảng viên khoa kinh tế, Học viện Hành chính và Quản trị công - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, với cấu trúc 3 phân vùng không gian đa chức năng (lõi đô thị, vùng ven đô, không gian văn hóa), sự song hành này mang lại lợi thế cạnh tranh tuyệt đối cho Kỳ Lừa, đó là phát triển đa dạng các loại hình du lịch mà không xảy ra xung đột về chức năng.

Thực tế khảo sát cho thấy, với một số tài nguyên du lịch sẵn có như: Đền Tả Phủ và lễ hội Kỳ Cùng – Tả Phủ; Chùa Bắc Nga và lễ hội chùa Bắc Nga; Nhà tưởng niệm đồng chí Hoàng Văn Thụ, du khách chủ yếu đến lễ rồi về trong ngày, nhiều địa danh nổi tiếng khác hầu như "không có gì".

Một ví dụ điển hình là làng nghề cao khô Phố Ngầu. Theo chuyên gia du lịch, TS Lê Thu Hương, khu phố Háng Ngầu (hay còn gọi là Phố Ngầu) là một địa danh mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa và kinh tế đặc trưng của phường Kỳ Lừa mà không nơi nào có được. Tuy nhiên thực tế khảo sát cho thấy những ngôi nhà trình tường niên đại trên 200 năm đang bị mai một, nghề làm cao khô (mỳ gạo) chỉ lác đác vài nhà làm, sản phẩm làm đến đâu hết đến đó và cứ trời mưa là nghỉ.

Theo TS. Đỗ Trần Phương, Phó Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, việc mà địa phương có thể làm ngay là: Cải tạo cảnh quan thung lũng gần khu phố cổ này, tạo không gian sinh thái và tham quan; Nghiên cứu, bảo tồn nhà ở truyền thống người Hoa tại Háng Ngầu; Thí điểm mô hình homestay gắn với văn hóa bản địa; Xây dựng điểm check-in mang bản sắc địa phương; Khôi phục văn hóa người Hoa như ẩm thực, trang phục, dân ca, thủ công, dược liệu.

Để làm được điều này, chính quyền cần hỗ trợ hạ tầng thiết yếu phục vụ du lịch, triển khai mô hình kinh doanh du lịch thí điểm cho một số hộ dân, ưu tiên cộng đồng địa phương tham gia kinh doanh du lịch.

Một điểm du lịch được nhắc đến là làng nghề may thêu trang phục dân tộc Nùng Phàn Slình (khối Tân Hợp, phường Kỳ Lừa). Không giống các làng nghề dệt thêu truyền thống khác thực hiện các công đoạn từ trồng, kéo sợi, nhuộm, dệt, may, thêu…, thì ở đây chủ yếu là mua sợi màu về thêu, trong khi cảnh quan không có gì đặc sắc với nhà gạch, mái tôn, tấm lợp xi măng, đường vào khó khăn…

Một thế mạnh của Kỳ Lừa là Chợ đêm Kỳ Lừa và văn hóa ẩm thực, song theo chuyên gia Đỗ Trần Phương, để nâng cao chất lượng và sức hút Chợ đêm Kỳ Lừa, cần đầu tư đồng bộ theo hướng không gian du lịch văn hóa - thương mại đặc trưng, như: Xây dựng sân khấu trung tâm quy mô để tổ chức biểu diễn nghệ thuật, giao lưu văn hóa; quy hoạch chợ theo từng khu chức năng: ẩm thực, dân ca - dân vũ, thủ công, đặc sản dân tộc; tạo các không gian trải nghiệm "lõi" hiện đại để ăn uống, cà phê, mua sắm sau trải nghiệm văn hóa; tổ chức các hoạt động tương tác (hát giao lưu, thử trang phục, làm thủ công, trò chơi dân gian...); bố trí đầy đủ vệ sinh, bãi đỗ xe, biển chỉ dẫn và khu nghỉ chân.

Đặc biệt, cần thiết kế các điểm check-in đặc trưng phục vụ quảng bá du lịch; cải tạo khu phố cổ Kỳ Lừa theo phong cách thống nhất, gắn thương mại - ẩm thực - văn hóa người Hoa và các dân tộc địa phương.

Một tiềm năng du lịch dường như vẫn bỏ ngỏ là bãi bồi ven sông Kỳ Cùng và đập Lệ Minh. Trong khi bãi bồi ven sông Kỳ Cùng được gợi ý phát triển mô hình "Camping Riverside" - cắm trại, nghỉ đêm bên sông kết hợp trải nghiệm thiên nhiên và văn hóa địa phương, thỉ đập Lê Minh được gợi ý phát triển thành điểm du lịch tổng hợp gắn với văn hóa, ẩm thực, giải trí, sinh thái và nghỉ dưỡng theo hướng bền vững.

Lắng nghe các đề xuất của chuyên gia, ông Hà Minh Anh, Tỉnh ủy viên, Bí thu Đảng ủy phường Kỳ Lừa nhấn mạnh: Đây là vấn đề quan trọng và cấp thiết đối với Kỳ Lừa!

"Tiềm năng để nguyên như vậy vẫn là tiềm năng, tài nguyên chưa được khai thác kết nối với thị trường thì chưa tạo tạo ra giá trị kinh tế cho địa phương", Bí thư Hà Minh Anh trăn trở.

Với sự cầu thị lắng nghe và những chia sẻ tâm huyết từ các chuyên gia, doanh nghiệp, công ty lữ hành, bài toàn "sản phẩm du lịch" đang dần có lời giải cùng với cam kết tạo mọi thuận lợi cho doanh nghiệp, nhà đầu tư chung tay phát triển du lịch Kỳ Lừa.

"Chúng tôi hiểu, làm du lịch không thể nóng vội, nhưng phải có sự bắt đầu. Hôm nay chính là sự bắt đầu", ông Hà Minh Anh khẳng định.