Tầm quan trọng của đối xử công bằng giữa các cổ đông

Sau 25 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã khẳng định vai trò là kênh huy động vốn quan trọng cho nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp. Số lượng công ty đại chúng và doanh nghiệp niêm yết (DNNY) của Việt Nam hiện tương đương với nhiều nước trong khu vực ASEAN.

Tuy nhiên, quy mô vốn hóa và năng lực cạnh tranh của các DNNY vẫn còn khiêm tốn so với các thị trường mới nổi khác, yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch thông tin, đó là phát biểu của bà Hà Thu Thanh, Chủ tịch HĐTV Viện Thành viên HĐQT Việt Nam (VIOD) tại buổi gặp gỡ báo chí trước thềm Diễn đàn thường niên lần thứ 8 (AF8) với chủ đề: "Hội đồng Quản trị Bứt phá: Vươn tầm Khu vực, Định vị Niềm tin và Danh tiếng trên Thị trường Vốn".

Theo bà Thanh, điểm trung bình quản trị công ty (QTCT) của doanh nghiệp Việt Nam qua từng năm đang ở dưới ngưỡng trung bình (35,43%) năm 2025. Trong đó, các cấu phần như quyền cổ đông đạt 50%, đối xử công bằng giữa các cổ đông 81%, công bố thông tin và minh bạch 73%, trách nhiệm HĐQT 51% nhưng phát triển bền vững gắn với các bên hữu quan chỉ 30% và điểm thưởng 7%.

TTCK Việt Nam được công bố nâng hạng lên thị trường mới nổi (FTSE Russell, 8/10/2025) là một cột mốc quan trọng, cơ hội để vươn mình, đón dòng vốn đầu tư dài hạn từ các quỹ toàn cầu. Đồng thời, điều này cũng đòi hỏi DNNY phải quan tâm đến vấn đề quản trị công ty và minh bạch hơn nữa.

Bởi các nhà đầu tư tổ chức và quỹ đầu tư quốc tế không chỉ quan tâm đến hiệu quả tài chính, mà còn chú trọng đến cấu trúc quản trị, tính độc lập của Hội đồng quản trị, cơ chế kiểm soát nội bộ đặc biệt là giám sát giao dịch với các bên có liên quan, cách thức xử lý vấn đề xung đột lợi ích, công bố thông tin kịp thời và chất lượng báo cáo ESG, Chủ tịch HĐTV VIOD bày tỏ.

Bà Nguyễn Hoài Thu, Phó Tổng Giám đốc CTCP Quản lý Quỹ VinaCapital, cũng đánh giá rất nhiều điểm TTCK Việt Nam, các DNNY cần cải thiện hơn nữa khi được nâng hạng nằm trong lĩnh vực quản trị. Trong đó nổi bật là quyền đối xử công bằng với cổ đông, điểm này đặc biệt quan trọng bởi khi nhà đầu tư tổ chức nước ngoài tham gia vào các công ty thông thường không phải là cổ đông kiểm soát mà phần đa chỉ là cổ đông thiểu số.

Tại Việt Nam, có rất nhiều công ty tư nhân rất năng động, hoạt động hiệu quả, song có văn hóa lâu đời là người sở hữu đồng thời cũng là người quản trị công ty. Việc này dẫn đến thiếu tách bạch giữa chủ sở hữu và quản trị. Ở thị trường nước ngoài phát triển hơn Việt Nam thì vấn đề minh bạch quản trị công ty là điểm đặc biệt quan trọng được các nhà đầu tư quan tâm.

“Tại đó, giữa 2 công ty có nhiều điểm tương đồng thì công ty nào có quản trị tốt hơn sẽ có được giá thành vốn thấp hơn nhiều, tức nhà đầu tư chấp nhận trả mức giá cao hơn cho công ty hoặc khi công ty đi vay vốn ngân hàng, trái chủ cũng chấp nhận cho vay với lãi suất thấp hơn. Đây là những giá trị rất trực diện cho công ty có quản trị tốt, công bố thông tin, đối xử công bằng với nhà đầu tư thiểu số”, bà Thu nhấn mạnh.

Đồng thời, bên cạnh đối xử công bằng với cổ đông, VinaCapital còn quan tâm tới năng lực và hiệu quả hoạt động của HĐQT, công bố thông tin và phát triển bền vững. “Một khi các công ty mà chúng tôi đầu tư đều nhận thức tốt về 4 vấn đề trên thì chúng tôi không cần quá lo lắng đạt hiệu suất đầu tư nhất định với công ty đó nữa”, đại diện VinaCapital nói.

Bà Thu cũng bày tỏ điều đáng mừng là chất lượng quản trị, chất lượng công bố thông tin của các DNNY Việt Nam hiện nay đã cải tiến đáng khích lệ. Trước áp lực các vấn đề ESG, hay áp lực của nhà đầu tư lớn, các DNNY Việt Nam đều nhận thức được tầm quan trọng của quản trị công ty.