Ngân hàng và Fintech: Từ ‘cát cứ’ sang ‘chia sẻ’

Ngày 27/11, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã tổ chức Sự kiện Kết nối Fintech 2025 với chủ đề “Chia sẻ dữ liệu hướng tới tài chính toàn diện và đổi mới”.

Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) cho biết, năm 2021, Thống đốc NHNN đã ban hành Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Ngày 3/11/2025, Thống đốc tiếp tục ban hành Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030 khẳng định rõ tầm nhìn dài hạn, nhất quán của ngành Ngân hàng đối với chuyển đổi số và dữ liệu, với quan điểm “Người dân, doanh nghiệp là trung tâm” và “Dữ liệu là nền tảng cốt lõi, tài sản quan trọng và nguồn lực chiến lược, quyết định hiệu quả chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo giá trị mới cho ngành Ngân hàng và nền kinh tế”.

“Nhờ khuôn khổ pháp lý ngày càng rõ ràng, minh bạch về phạm vi, trách nhiệm và “cởi mở”, linh hoạt về cách tiếp cận. Các ngân hàng không ngừng mở rộng hợp tác với các công ty Fintech, các bên thứ ba trong nhiều lĩnh vực khác nhau, cũng như kết nối với Cổng Dịch vụ công Quốc gia, Cổng Dịch vụ công của các bộ, ngành, địa phương… để khách hàng có thể thanh toán hóa đơn dịch vụ thiết yếu, dịch vụ công và nhiều tiện ích khác một cách liền mạch, toàn trình”, ông Phạm Anh Tuấn chia sẻ.

Ông Andri Meier – Phó Trưởng Cơ quan Hợp tác phát triển - Đại sứ quán Thụy Sỹ tại Việt Nam khẳng định, Việt Nam đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc chuyển từ nền kinh tế dựa vào tiền mặt sang áp dụng các hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt, thúc đẩy tài chính toàn diện. Những thành công này hiện mở đường cho quá trình số hóa sâu hơn, được hỗ trợ bởi các công nghệ như Giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API).

Theo ông Andri Meier, API mở tiềm năng to lớn để phát triển sâu hơn thị trường tài chính bằng cách cho phép tương tác liền mạch giữa các ngân hàng, nhà cung cấp dịch vụ tài chính phi ngân hàng và nền tảng của bên thứ ba, giúp giảm sự bất cân xứng thông tin và thúc đẩy sự đổi mới.

“Nhìn về tương lai, điều quan trọng là đổi mới tài chính phải đặt các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) làm cốt lõi. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ là xương sống của nền kinh tế Việt Nam - thúc đẩy tạo việc làm, phát triển địa phương và đổi mới”, ông Andri Meier nhấn mạnh.

Bà Maria Joao Pateguana - Trưởng Bộ phận phát triển khu vực tư nhân - Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cho biết, Việt Nam đang chứng kiến ​​xu hướng chuyển đổi số nhanh chóng được thúc đẩy bởi các công nghệ đột phá như điện toán đám mây, phân tích dữ liệu lớn, API mở, chuỗi khối và trí tuệ nhân tạo.

Số hóa đang định hình lại cách thức cung cấp các dịch vụ tài chính, biến việc truy cập dữ liệu trở thành một yếu tố quan trọng thúc đẩy nền kinh tế kỹ thuật số, đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng. Việc sử dụng hiệu quả dữ liệu để ra quyết định phụ thuộc vào sự đa dạng và chuyên sâu của thông tin có sẵn cho mỗi tổ chức. Do đó, việc thúc đẩy chia sẻ dữ liệu giữa các tổ chức ngày càng cần thiết, tạo điều kiện cho sự đổi mới và nâng cao tính linh hoạt trong kinh doanh, đồng thời giải quyết các thách thức về quy định và an ninh liên quan.

Ông Đinh Tiến Dũng – đại diện Cục Công nghệ thông tin (NHNN) khẳng định, mục tiêu ban hành chính sách về Open API nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và tài chính toàn diện.

Theo đó, Open API là các API được ngân hàng cung cấp cho "bên thứ ba" - có thể là một Fintech hoặc một ngân hàng khác để "cung ứng dịch vụ cho khách hàng". Vai trò của ngân hàng có sự dịch chuyển từ “cát cứ” sang “chia sẻ" dữ liệu để phát triển sản phẩm, dịch vụ, thúc đẩy mở rộng hệ sinh thái. Đồng thời, tạo điều kiện cho các bên thứ ba phát triển dịch vụ đa dạng, linh hoạt, sáng tạo dựa trên dữ liệu khách hàng được chia sẻ bởi ngân hàng (với sự đồng ý của khách hàng).

Bên cạnh đó, việc ban hành danh mục API và tiêu chuẩn kỹ thuật chung giúp tối ưu chi phí, thời gian vận hành, đẩy mạnh tốc độ tiếp cận thị trường và đổi mới sản phẩm. Ngoài ra, với những quy định tại Thông tư 64 nói trên còn giúp các ngân hàng mở rộng kênh phân phối, cụ thể trong việc “chia sẻ" thông tin, dịch vụ ngân hàng (tỷ giá, lãi suất, thông tin tài khoản, thanh toán) vào các ứng dụng (thương mại điện tử, đầu tư, ví điện tử...) của bên thứ ba cung cấp mà người dùng đã quen sử dụng;

Cùng với chuyển dịch mô hình từ "khách hàng tìm đến ngân hàng" sang "ngân hàng tìm đến khách hàng" trên không gian số; đồng thời mở rộng tiếp cận tín dụng khi cho phép bên thứ ba (với sự đồng ý của khách hàng) sử dụng dữ liệu giao dịch để xây dựng mô hình chấm điểm tín dụng phi truyền thống, là đầu vào cho các sản phẩm cho vay và các sản phẩm, dịch vụ khác.