Nhiều nhà đầu tư Việt thiếu kiến thức về tài sản mã hóa

Yếu tố thúc đẩy nhà đầu tư chuyển dịch về sàn giao dịch tiền ảo trong nước

Diễn đàn Ngân hàng Bán lẻ Việt Nam (Vietnam Retail Banking Forum) do Tập đoàn Dữ liệu Quốc Tế IDG phối hợp cùng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, Trường Đại học Kinh Tế- Luật (UEL), Sở Khoa học Công Nghệ TP.HCM, Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, Sở Công Thương TP.HCM và Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA) tổ chức, đã công bố nhiều kết quả khảo sát thú vị về đầu tư tài sản số.

Theo PGS.TS Trần Hùng Sơn, Trường Đại học Kinh tế - Luật (UEL), quy định pháp lý, thái độ đối với chuyển đổi (ATS), ảnh hưởng xã hội (SI), chi phí chuyển đổi là nhóm yếu tố chính tác động đến xu hướng chuyển dịch của nhà đầu tư từ sàn tiền ảo quốc tế về sàn tiền ảo nội địa.

"Nhóm yếu tố này gọi là Mooring (Neo). Đây là yếu tố tác động đến quyết định của nhà đầu tư. Thái độ đối với việc chuyển đổi (ATS) nghĩa là nhà đầu tư thể hiện mong muốn và sự cần thiết có sàn giao dịch tiền mã hóa tại Việt Nam. Ảnh hưởng xã hội (SI) là mức độ lan tỏa của xu hướng tham gia đầu tư tiền mã hóa trong cộng đồng càng lớn thì càng thúc đẩy mạnh mẽ ý định và hành vi chuyển đổi", ông Sơn phân tích.

Từ đó, có thể thấy, chính sách của cơ quan quản lý và đơn vị vận hành sàn giao dịch tiền ảo tại Việt Nam nên chú trọng khai thác yếu tố về động lực xã hội và vấn đề về cộng đồng nhiều hơn về tính năng của sàn.

"Kết quả khảo sát của chúng tôi cũng cho thấy, hầu hết các nhà đầu tư đều quan tâm đến 2 yếu tố là pháp lý và hệ thống giao dịch, đặc biệt là các vấn đề về phí giao dịch, thông tin (mã tiền niêm yết) và hệ thống giám sát", ông Sơn cho biết.

Theo ông Sơn, có 6 yếu tố được nhiều nhà đầu tư đề xuất đóng góp để vận hành sàn giao dịch tiền điện tử tại Việt Nam.

Đầu tiên, xây dựng khung pháp lý rõ ràng, minh bạch nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư. Tiếp theo, thiết lập cơ chế giám sát độc lập đối với hệ thống ghi nhận dòng tiền, dữ liệu người dùng và giao dịch. Cung cấp thông tin thời gian thực về phí giao dịch, khối lượng và thanh khoản. Công khai đầy đủ rủi ro tiềm ẩn, thông tin về tài sản, chính sách bảo mật và chế độ bảo hiểm đối với tài sản. Ban hành quy trình giải quyết tranh chấp minh bạch, hiệu quả. Cuối cùng, đảm bảo quy định hỗ trợ người dùng, đặc biệt là nhà đầu tư Việt Nam, rõ ràng, dễ tiếp cận.

Nhà đầu tư không phân biệt được tài sản mã hoá và tài sản truyền thống

Đáng chú ý, theo vị chuyên gia của UEL, dù Việt Nam có tỷ lệ sở hữu tiền mã hoá lên đến 21,2%, đứng thứ 2 thế giới (theo số liệu của Triple A), nhưng rất nhiều nhà đầu tư Việt Nam còn thiếu kiến thức về loại tài sản số này.

"Khảo sát của chúng tôi chỉ ra rằng một số nhà đầu tư nhầm lẫn khi phân loại tiền mã hóa, thậm chí loại trừ Bitcoin và Binance Coin khỏi phạm vi tài sản số. Thậm chí, có sự nhầm lẫn khi liệt kê chứng khoán, chứng chỉ quỹ, vàng hay bất động sản là tài sản số. Kết quả này khẳng định sự tồn tại của "khoảng trống đáng kể giữa nhận thức chủ quan và hiểu biết chuyên môn về tiền mã hóa và tài sản số" của nhà đầu tư", ông Sơn nêu thực trạng.

Từ những khảo sát trên, có thể thấy rằng, việc mở sàn giao dịch tài sản mã hoá ở Việt Nam sẽ giúp tăng nguồn thu từ thuế, thu hút vốn đầu tư, hỗ trợ các startup và nâng cao năng lực của thị trường vốn. Ở chiều ngược lại, những thách thức đặt ra là rủi ro biến động giá, thao túng thị trường, rửa tiền và thiếu khung pháp lý hoàn chỉnh.

"Vì vậy, từ góc độ chuyên môn, chúng tôi có 4 khuyến nghị khi Việt Nam chính thức vận hành sàn giao địch tài sản mã hoá. Đầu tiên, ưu tiên xây dựng niềm tin và thúc đẩy xu hướng đầu tư trong nước. Tạo môi trường thuận lợi cho cộng đồng, hình thành một cộng đồng đầu tư sôi nổi trong nước. Đồng thời, tận dụng thái độ tích cực của thị trường khi nhà đầu tư đã sẵn sàng và xem việc có sàn giao dịch trong nước là cần thiết và có lợi về lâu dài. Đây là tín hiệu thị trường đã sẵn sàng đón nhận một sàn giao dịch nội địa nếu các điều kiện được đảm bảo", ông Sơn nhận định.

Cùng đó, ông Sơn cho biết, cần đảm bảo chính sách thuế hợp lý và có lộ trình. Có thể đánh thuế dựa trên lợi nhuận. Khung pháp lý cần quy định rõ chỉ áp thuế trên lợi nhuận thực tế và xem xét cơ chế cho phép khấu trừ các khoản lỗ. Để khuyến khích thị trường trong giai đoạn đầu, cũng cần cân nhắc chính sách miễn hoặc giảm thuế trong 3-5 năm đầu tiên.

Ngoài ra, cần thiết lập khung pháp lý và hệ thống giao dịch minh bạch tuyệt đối.

"Về pháp lý, cần ây dựng 1 khung pháp lý rõ ràng, hoàn chỉnh cho tài sản số và tiền mã hóa; Ban hành các quy định cụ thể để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, đặc biệt là các chính sách hỗ trợ và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả. Về hệ thống giao dịch, cần thiết lập một cơ chế giám sát độc lập để ngăn chặn các hành vi thao túng thị trường (wash trading) hay giao dịch chạy trước (front-running). Yêu cầu các sàn giao dịch phải công khai và cung cấp thông tin theo thời gian thực. Công khai tiêu chuẩn niêm yết để đảm bảo tính minh bạch, tránh bị thao túng", ông Sơn đề xuất.

Cuối cùng, đẩy mạnh giáo dục và nâng cao nhận thức tài chính cho nhà đầu tư. Cần thiết kế và triển khai các chương trình bài bản để nâng cao nhận thức và kiến thức về tài sản số cho công chúng giúp thu hút dòng vốn và giúp nhà đầu tư tự bảo vệ mình trước các rủi ro và hành vi lừa đảo.

Bổ sung quan điểm từ góc nhìn thực tiễn quản lý, ông Lê Thanh Minh, Phó Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ TP.HCM cho biết, hệ thống pháp luật mới được hoàn thiện cho phép Việt Nam thử nghiệm công nghệ mới là Sandbox (khung pháp lý thử nghiệm - PV) vào các lĩnh vực khoa học kỹ thuật.

"Sandbox chính là công cụ hiệu quả để lấp đầy khoảng cách giữa công nghệ và pháp lý khi công nghệ luôn đi trước pháp lý. Theo tôi, TP.HCM có 3 nguyên tắc cần tuân thủ khi áp dụng sandbox. Đầu tiên, là phạm vi áp dụng. Không thể thực hiện một cách tràn lan. Thay vào đó cần xác định trọng tâm dịch vụ và đối tượng khách hàng cụ thể

Tiếp theo, cần một cơ chế giám sát chặt chẽ và linh hoạt, cho phép cơ quan quản lý có thể theo dõi chặt chẽ và can thiệp ngay, để giảm thiểu xảy ra. Cuối cùng và quan trọng nhất cần sự đồng hành của các tổ chức tài chính, ngân hàng, cơ quan quản lý ngày từ lúc thực hiện sản phẩm. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, sandbox thành công cần kết hợp giữa hai yếu tố an toàn và nhanh chóng. Cụ thể, phát triển tài chính số một cách minh bạch, an toàn đồng thời tạo điều kiện cho các giải pháp đổi mới sáng tạo phát triển nhanh. Muốn thu hút được nhà đầu tư và các startup tài chính, TP.HCM cần tham khảo kỹ lưỡng kinh nghiệm quốc tế", ông Minh khẳng định.

Như Nhadautu.vn đã thông tin, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã ký ban hành Nghị quyết số 5/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Nghị quyết này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 9/9/2025; thời gian thực hiện thí điểm là 5 năm.
Theo đó, doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 10.000 tỷ đồng trở lên, thoả một số điều kiện, sẽ được cấp giấy phép thí điểm thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Nhà đầu tư trong nước đang có tài sản mã hóa, nhà đầu tư nước ngoài được mở tài khoản tại tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa do Bộ Tài chính cấp phép để lưu ký, mua, bán tài sản mã hóa tại Việt Nam.