Kinh nghiệm quản lý và phát triển quỹ ETF nhìn từ thị trường Đài Loan

Sản phẩm ETF được mở rộng ở Đài Loan thế nào?

Hiện nay, thị trường chứng khoán Đài Loan (Trung Quốc) là thị trường có quy mô ETF lớn thứ hai châu Á, chỉ sau thị trường chứng khoán Nhật Bản, vượt cả thị trường Hàn Quốc và Trung Quốc. Đồng thời, đây cũng là sản phẩm rất ưa chuộng của các nhà đầu tư tại Đài Loan và các quỹ đầu tư khi đầu tư vào thị trường chứng khoán Đài Loan.

Tổng quy mô tài sản ước tính của ETF tại Đài Loan là 110 tỷ USD trong năm 2024 với 250 quỹ ETF và nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng đầu tư là 70%. Trong đó, các ETF chủ đạo là trong lĩnh vực bán dẫn, chỉ số chứng khoán, ETF Mỹ, ETF Trung Quốc.

Quy mô các quỹ ETF tại Đài Loan có xu hướng vượt quy mô các quỹ chủ động và giá trị giao dịch của các tổ chức cũng chiếm tỷ trọng cao trên TTCK với khoảng gần 45% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường. Điều này cho thấy các nhà đầu tư Đài Loan ưa chuộng các sản phẩm ETF. Do đó, với đặc thù TTCK Đài Loan và việc phát triển mạnh mẽ thị trường ETF tại Đài Loan là một mô hình đáng tham khảo cho Việt Nam.

Chính sách và cơ chế hỗ trợ đóng vai trò quan trọng hàng đầu trong việc phát triển sản phẩm ETF. Trong đó, Ủy ban giám sát tài chính Đài Loan (FSC) chủ động xây dựng khung pháp lý riêng cho sản phẩm ETF gồm thủ tục niêm yết nhanh gọn, cho phép ETF mô phỏng các chỉ số quốc tế và hỗ trợ cho tạo lập thị trường để duy trì thanh khoản. Đồng thời, cũng hướng đến việc cho phép giao dịch bán khống ETF như cổ phiếu.

Bên cạnh đó, sản phẩm ETF có sự đa dạng, phát hành và thành lập các chỉ số chứng khoán trong nước. Đặc biệt, tại Đài Loan, Hội đồng chỉ số có thể kết hợp với tổ chức chỉ số quốc tế FTSE để thành lập các chỉ số quốc tế nhằm thu hút các dòng vốn nước ngoài đầu tư thông qua các ETF.

Ngoài ra, có sự kết nối các tổ chức quốc tế để triển khai giao dịch các ETF theo chỉ số chứng khoán quốc tế như Mỹ và cổ phiếu vốn hóa lớn tại Mỹ hoặc các ETF theo hàng hóa/tỷ giá,... Thống kê của Đài Loan cho thấy thanh khoản giao dịch buổi tối tại Đài Loan tăng lên mạnh khi cho phép các nhà đầu tư có thể giao dịch mua/bán các ETF, cổ phiếu trên TTCK Mỹ.

Điểm chú ý là Đài Loan cho phép các công ty quản lý quỹ tự thành lập ETF theo nguyên tắc đầu tư (investment rules) riêng, nhưng phải tuân thủ các điều kiện quản lý chặt chẽ của Ủy ban Giám sát Tài chính (FSC) và nằm trong khung pháp lý quy định về ETF.

Đài Loan cũng thúc đẩy vai trò của nhà tạo lập. Các công ty chứng khoán tham gia vào tạo lập ETF có thể được hưởng ưu đãi thuế/phí và được giao nhiệm vụ tạo lập thanh khoản và giữ spread chênh lệch giá mua-bán ở mức hẹp.

Cùng với đó, Chính phủ và các công ty quản lý quỹ thường xuyên tổ chức chuỗi chương trình đào tạo cho các nhà đầu tư về sản phẩm ETF.

Việc triển khai ETF phù hợp với thị trường chứng khoán Việt Nam

Với đặc thù là tỷ lệ giao dịch của các nhà đầu tư cá nhân trong nước chiếm tỷ trọng lớn lên tới hơn 80% tại thị trường chứng khoán Việt Nam thì sản phẩm ETF rất phù hợp với chi phí thấp, thanh khoản cao so với các chứng chỉ quỹ khác, dễ giao dịch.

Xu hướng chi phí đầu tư thấp là tất yếu trong tương lai ở các nước phát triển. Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang diễn ra cho nên các nhà đầu tư sẽ tìm kiếm đến các kênh đầu tư có chi phí thấp.

Quỹ ETF còn có lợi thế là phí quản lý thấp khi chi phí vận hành ở các quỹ ETF không quá lớn. Tuy nhiên, tại Việt Nam, chi phí quản lý của các quỹ ETF nội vẫn còn cao so với thế giới, nguyên nhân là không có nhiều quỹ ETF trên thị trường.

Chứng chỉ quỹ ETF cũng là sự lựa chọn thích hợp cho các nhà đầu tư không có kinh nghiệm hay kiến thức phân tích chuyên sâu để lựa chọn cổ phiếu. Đặc biệt, đây là sản phẩm thuận lợi cho các nhà đầu tư mới dễ dàng tham gia vào TTCK mà không bị rào cản kiến thức và rủi ro trong việc lựa chọn cổ phiếu trên thị trường, trong khi số lượng cổ phiếu tại TTCK Việt Nam là khá nhiều với hơn 1.700 cổ phiếu được niêm yết và đăng ký giao dịch, trong khi đó ở Thái Lan là 620 và Đài Loan là 913, nhưng giá trị vốn hóa của TTCK Việt Nam lại thấp hơn rất nhiều so với hai thị trường này.

Do đó, phát triển ETF tại thị trường chứng khoán Việt Nam giải quyết được việc tăng tỷ lệ sở hữu và giao dịch của các nhà đầu tư tổ chức, từ đó giảm biến động mạnh của thị trường.

Ngoài ra, các quỹ ETF còn đóng vai trò thu hút dòng vốn ngoại để tránh các rào cản về tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài.

Giải pháp xây dựng và phát triển ETF

Thành lập công ty chỉ số trực thuộc Sở giao dịch chứng khoán ví dụ như Sở giao dịch chứng khoán Đài Loan sở hữu 100% công ty Taiwan Index Plus Corporation (TIP) và giao 1 số chức năng liên quan đến kinh doanh chỉ số cho TIP. Đồng thời, Sở giao dịch chứng khoán có thể liên kết hợp tác với FTSE hoặc MSCI làm các đơn vị cung cấp các chỉ số.

Đẩy mạnh phát triển sản phẩm ETF trong nước và có thể hướng đến cơ chế cho các quỹ ETF thành lập theo nguyên tắc của quỹ hoặc liên kết với quỹ chỉ số (FTSE hoặc MSCI) như thị trường mới nổi và phát triển.

Kiến nghị cho phép các quỹ có thể tự điều chỉnh lại dựa trên các tiêu chí của Công ty chỉ số và đối tác FTSE/MSCI.

Hỗ trợ miễn giảm phí giao dịch tại các quỹ ETF để khuyến khích các nhà đầu tư cá nhân gia tăng đầu tư tại các quỹ ETF. Phần lớn hiện nay tỷ lệ nắm giữ các quỹ ETF nội vẫn chủ yếu đến từ các nhà đầu tư nước ngoài với con số lên đến trên 98%.

(*) Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân, CTCP Chứng khoán Yuanta Việt Nam

Tổ chức Hội thảo Nâng cao nhận thức nhà đầu tư hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán

Song song với nỗ lực nâng hạng thị trường chứng khoán, nâng cao nhận thức nhà đầu tư cũng là một nhiệm vụ quan trọng mà các cơ quan quản lý đang tập trung triển khai nhằm phát triển bền vững thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tại Quyết định số 1726/QĐ-TTg ngày 29/12/2023 phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, Chính phủ yêu cầu phát triển và đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư, cải thiện chất lượng cầu đầu tư nhằm hướng tới cầu đầu tư bền vững; nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân gắn với đào tạo, phổ cập kiến thức và thông tin tuyên truyền; xây dựng chiến lược đào tạo tổng thể cho nhà đầu tư, xác định mục tiêu, đối tượng và lộ trình phù hợp theo từng giai đoạn phát triển của thị trường chứng khoán.

Nhằm góp phần cùng cơ quan quản lý nhà nước và các thành viên thị trường thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ trên, ngày 17/7 tại Hà Nội, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo với chủ đề: “Nâng cao nhận thức nhà đầu tư hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán”.

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành trung ương, chuyên gia kinh tế - tài chính, lãnh đạo các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, tổ chức quốc tế, cơ sở đào tạo, cùng các nhà đầu tư, doanh nghiệp trong và ngoài nước.