Cách nào ‘mở khóa’ nguồn vốn quốc tế cho các dự án điện khí LNG?

Nhiều dự án điện khí LNG vướng mắc

Mới đây, nhóm các nhà đầu tư điện khí bao gồm LNG Quảng Ninh, Thái Bình, Hải Lăng, Long An, Ô Môn II có văn bản kiến nghị Quốc hội đề nghị xem xét bổ sung cơ chế đặc thù cho các dự án điện khí LNG trong Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Nhóm nhà đầu tư này cho biết, đến năm 2030, công suất đặt điện khí dùng nguồn khí trong nước sẽ tăng từ 7 GW hiện nay lên 16 GW, nguồn khí LNG nhập khẩu sẽ tăng từ 0,8 GW lên 22,5 GW.

Đến cuối của năm 2025, chỉ có hai dự án Nhiệt điện LNG Nhơn Trạch 3 - 4 là có khả năng hoàn thành đúng thời hạn và dự án Nhiệt điện Ô Môn 4 vừa được khởi công.

Các dự án điện khí khác vẫn đang gặp vướng mắc trong khâu đàm phán hợp đồng mua bán điện (PPA), hợp đồng cung cấp khí (GSA), thu xếp vốn và thủ tục đầu tư.

Các nhà đầu tư cho rằng, sự chậm trễ của các dự án điện khí LNG không chỉ ảnh hưởng đến cân đối cung - cầu điện trong giai đoạn tới, mà còn có nguy cơ tác động dây chuyền đến đầu tư năng lượng tái tạo, bởi điện khí đóng vai trò là nguồn điện nền, bảo đảm tính ổn định của hệ thống khi tích hợp các nguồn gió và mặt trời có tính biến thiên cao.

Các doanh nghiệp trong lĩnh vực điện LNG cho rằng hiện còn nhiều “điểm nghẽn”. Thứ nhất, hợp đồng mua bán điện chưa có cơ chế phí công suất khoản doanh thu cố định nhằm hoàn vốn cho chi phí đầu tư và bảo dưỡng, khiến nhà đầu tư không có dòng tiền tối thiểu để đảm bảo trả nợ cho các tổ chức cho vay quốc tế.

Thứ hai, chưa có quy định rõ ràng cho việc chuyển nghĩa vụ bao tiêu khí từ nhà đầu tư sang bên mua điện (EVN). Trong khi đó, nếu hệ thống điện quốc gia huy động không đủ sản lượng, nhà đầu tư vẫn phải trả chi phí bao tiêu nhiên liệu, gây rủi ro tài chính nghiêm trọng.

Thứ ba, các dự án LNG có tỷ trọng lớn chi phí bằng USD nhưng chưa có cơ chế thanh toán ngoại tệ và bù chênh lệch tỷ giá, khiến nhà đầu tư và ngân hàng quốc tế lo ngại biến động tỷ giá làm xói mòn lợi nhuận.

Thứ tư, thiếu quy định về cơ chế chấm dứt và mua lại dự án trong trường hợp ngừng hoạt động không do lỗi của chủ đầu tư điểm mấu chốt để đảm bảo an toàn tín dụng trong các dự án vốn lớn.

Thứ năm, pháp luật hiện chưa phân biệt rõ sự kiện bất khả kháng tự nhiên và chính trị, khiến doanh nghiệp vẫn phải gánh rủi ro ngay cả khi sự cố nằm ngoài kiểm soát của họ.

Ngoài ra, các nhà đầu tư cũng chỉ ra rào cản, những điều kiện được coi là “chuẩn quốc tế” để một dự án điện khí có thể vay vốn thương mại.

Các dự án điện LNG cần cơ chế đặc thù để huy động vốn ngoại

Các nhà đầu tư kiến nghị, việc ban hành một cơ chế đặc thù không chỉ giúp “mở khóa” nguồn vốn quốc tế cho các dự án LNG, mà còn bảo đảm tính đồng bộ trong thực hiện chuyển dịch năng lượng công bằng, qua đó duy trì an ninh năng lượng quốc gia và thu hút đầu tư tư nhân vào lĩnh vực năng lượng sạch.

Các nhà đầu tư kiến nghị Quốc hội xem xét sửa đổi Điều 11 trong Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Cụ thể, xem xét sửa đổi Điều 11 “Sản lượng hợp đồng tối thiểu dài hạn và thời gian áp dụng cho các dự án điện khí sử dụng LNG nhập khẩu” thành “Cơ chế đặc thù phát triển các dự án điện khí sử dụng khí thiên nhiên khai thác trong nước và khí LNG nhập khẩu”.

Nhóm nhà đầu tư cũng kiến nghị điều chỉnh nội dung về sản lượng hợp đồng tối thiểu theo hướng: Sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn không thấp hơn mức 90% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm của dự án nhiệt điện khí, thay vì 75% như tại dự thảo. Đồng thời, thời hạn áp dụng sẽ được kéo dài trong toàn bộ thời hạn hợp đồng mua bán điện kể từ ngày dự án đưa vào vận hành phát điện.

Các nhà đầu tư cũng đề xuất bổ sung thêm nhiều cơ chế đặc thù cho các dự án điện LNG.

Thứ nhất, thiết lập cơ chế phí công suất, cho phép áp dụng cơ chế giá điện hai thành phần theo Luật Điện lực 2024, để bù đắp chi phí cố định và bảo dưỡng định kỳ. Cơ chế này giúp nhà máy có dòng tiền ổn định dù không được huy động toàn bộ công suất, là điều kiện tiên quyết để đạt chuẩn tín dụng quốc tế.

Về phí công suất, nhà đầu tư đề nghị áp dụng giá điện hai thành phần để đảm bảo hoàn vốn cho chi phí cố định và chi phí vận hành bảo dưỡng cố định.

Cùng với đó, chuyển nghĩa vụ bao tiêu nhiên liệu và các rủi ro, chi phí cung cấp nhiên liệu trong các hợp đồng cung cấp nhiên liệu sang Hợp đồng mua bán điện và được gánh chịu bởi EVN.

Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia có trách nhiệm huy động đủ để các dự án có thể hoàn thành nghĩa vụ bao tiêu khí trong hợp đồng cung cấp nhiên liệu.

Khoản tiền thiếu hụt do huy động thiếu của NSMO mà làm phát sinh nghĩa vụ bao tiêu nhiên liệu trong hợp đồng cung cấp nhiên liệu sẽ được thanh toán bởi EVN trong Hợp đồng mua bán điện.

Thứ ba, giá điện trong Hợp đồng mua bán điện được tính bằng Đô la Mỹ và thanh toán bằng Đồng. Phần giá điện được tính dựa trên các chi phí bằng ngoại tệ của dự án được điều chỉnh theo chênh lệch tỷ giá ngoại tệ hiện hành và tỷ giá ngoại tệ cơ sở trong Hợp đồng mua bán điện. Việc thanh toán chi phí chênh lệch tỷ giá ngoại tệ được thực hiện cùng với việc thanh toán tiền điện hàng tháng.

Thứ tư, Chính phủ cần có cam kết mua lại nhà máy theo giá trị còn lại nếu dự án bị chấm dứt không do lỗi của chủ đầu tư, bao gồm dư nợ vay gốc, lãi tích lũy và vốn chủ sở hữu chưa thu hồi. Cơ chế này giúp bảo vệ nhà đầu tư trước rủi ro chính sách và bảo đảm hệ thống điện không bị gián đoạn.

Trong trường hợp bất kỳ Hợp đồng Dự án bị chấm dứt trước thời hạn, ngoại trừ trường hợp việc chấm dứt trước thời hạn là do lỗi của nhà đầu tư của Dự án hay công ty dự án, Chính phủ Việt Nam sẽ mua lại nhà máy với giá mua lại dự án bằng giá trị còn lại của nhà máy, bao gồm khoản vay vốn còn lại phần vốn chủ sở hữu chưa thu hồi, và các khoản bao tiêu nhiên liệu chưa thanh toán.

Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo ‘Chuyển đổi năng lượng xanh nhìn từ Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị’

Nhằm góp phần tuyên truyền, làm rõ định hướng phát triển năng lượng xanh, chuyển đổi năng lượng xanh, bền vững theo Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị, và mục tiêu Net Zero năm 2050, ngày 30/10 tại Hà Nội, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo “Chuyển đổi năng lượng xanh nhìn từ Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị”.

Sự kiện là diễn đàn để các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại, nhà đầu tư chia sẻ chiến lược về phát triển năng lượng xanh, chuyển đổi năng lượng xanh, đề xuất các chính sách nhằm phát triển bền vững lĩnh vực này.

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành trung ương, chuyên gia kinh tế - tài chính, lãnh đạo các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, cùng các nhà đầu tư, doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng.