Dấu ấn thời gian qua hai tập truyện của tác giả Vinh Kiu

Từ trò chơi tuổi thơ đến trí tuệ nhân tạo

"Năm 2024, 2025, tác giả Lê Ngọc Thành Vinh tập trung sáng tác hai truyện dành cho thiếu nhi, thanh thiếu niên, đó là Tuổi trăng và Siêu người máy nhí.

Nếu như Tuổi trăng quay ngược thời gian, nhắc nhớ ký ức về tuổi thơ có thực nhưng đã trôi xa thì Siêu người máy nhí lại vượt thời gian, hé mở cánh cửa tương lai siêu hiện đại song không thiếu những vấn đề, những khúc mắc đối với con người. Tuy lấy bối cảnh, đề tài khác biệt, hai tác phẩm nói trên vẫn thể hiện được văn phong duyên dáng, hóm hỉnh, sâu nặng cảm xúc của Vinh Kiu”.

Đó là lời giới thiệu vắn tắt về tác giả Lê Ngọc Thành Vinh, bút danh Vinh Kiu và hai tác phẩm của anh trên tai sách trước cuốn “Siêu người máy nhí” vừa mới xuất bản. Chỉ vậy thôi cũng đủ giúp người đọc cảm nhận được “dấu ấn thời gian” trong truyện thiếu nhi của Vinh Kiu.

Tuổi trăng là hồi ức của tác giả sinh năm 1980 này, kể về những trò chơi thời thơ ấu của anh, thập niên 80 và 90 thế kỷ trước.

Có những trò chơi đã không còn phổ biến như nghịch pháo, bắn chim… có những trò chơi truyền thống vẫn còn tồn tại đến ngày nay như chơi ô ăn quan, ép hoa, chuyền thư cho bạn bè qua các ngăn bàn… có những trò chơi dân gian đã được hiện đại hóa như chọi gụ, súng phốc, thông qua đó hoàn thiện nhân cách của thanh thiếu nhi thời ấy.

Những đứa trẻ lớn lên với trò chơi truyền thống, không hề có mặt các game hiện đại hay thiết bị thông minh nhưng biết học hỏi lẫn nhau và từng bước thành công.

Những năm đó, việc giáo dục trẻ cũng khác ngày nay, câu chuyện các nhân vật “ăn roi” của bố mẹ hay thầy cô cùng với các lời răn dạy là phổ biến, đã giúp chúng nên người, còn bây giờ những đứa trẻ được bao bọc quá mức, không bao giờ bị đánh đòn và hạn chế mắng mỏ chưa chắc đã lễ phép và nhân ái hơn.

Siêu người máy nhí là câu chuyện của thế kỷ 22, kể về ước mơ chế tạo được một rô-bốt giống hệt con người thông qua giáo dục nhân bản cho AI.

Tác giả đặt ra một giả thuyết thú vị là khi công nghệ AI phát triển đến đỉnh cao thì con người bị “rô-bốt hóa” trong khi rô-bốt lại nỗ lực để trở thành một con người thực thụ.

Thế giới trong truyện là một thế giới siêu hiện đại được hỗ trợ bởi công nghệ tối tân, với những cảm biến đặc sắc và tự động hóa cao, con người được rô-bốt AI phục vụ ở mọi nơi mọi lúc nhưng lại đâm lười biếng và có nguy cơ bị trí tuệ nhân tạo điều khiển ngược lại mình.

Tác giả mô tả: “Điều đáng buồn là ngày nay, khi khoa học kỹ thuật phát triển vượt bậc thì trẻ em mắc quá nhiều hội chứng. Nguyên nhân chính oái ăm thay lại là việc tiếp xúc với các phương tiện nghe nhìn quá sớm, chúng không còn muốn đọc sách mà chờ máy đọc hộ, không ghi nhớ vì đã có các công cụ tìm kiếm có sẵn, chẳng suy nghĩ vì đã có AI nghĩ hộ, chẳng muốn làm khi rô-bốt đã làm thay, đâu còn là con người thực thụ nữa”.

Thông điệp vượt thời gian qua gửi gắm của tác giả Vinh Kiu

Xuyên suốt cả hai câu chuyện từ quá khứ đến tương lai, “Tuổi trăng” và “Siêu người máy nhí” truyền tải một thông điệp vượt thời gian, đó là lòng nhân ái của con người. Khi con người biết yêu thương, mọi thứ sẽ được cảm hóa, hướng thiện và nhân bản.

Tình yêu thương đã biến một cậu bé Tâm Chéo đầy bạo lực như “Jai-an” trở thành một thầy lang bốc thuốc cứu người trong “Tuổi trăng”, đã biến một cậu bé rô-bốt Hải Phong thành một nhà khoa học cống hiến cho thế giới những công trình khoa học đầy nhân văn như trồng nấm chống ung thư trên mặt trăng hay nuôi hải sản siêu ngon dưới đáy biển trong “Siêu người máy nhí”.

Hai cuốn sách được ra mắt trong các dịp tết Trung thu (Tuổi Trăng) và Hiến chương nhà giáo (Siêu người máy nhí) thật hợp ý với thông điệp tác giả muốn truyền tải cho độc giả.

Nó chính xác như một cây văn gốc chuyên toán như Vinh Kiu vậy. Tôi vẫn thường nói đùa với anh: “Cậu chuyên toán giờ viết văn, còn tôi chuyên văn giờ lại là Phó tổng biên tập báo đầu tư - một công việc cần tính toán nhiều. Thời gian đã thay đổi nhiều thứ, nhưng tình bạn, tình người vẫn mãi với thời gian và không bao giờ lỗi thời”.

Tuổi Trăng ra mắt đúng dịp Trung thu nên thuận lợi, đã bán gần hết còn Siêu người máy nhí với thông điệp về giáo dục nhân bản bắt đầu khởi bán dịp 20/11 này hẳn sẽ là những món ăn tinh thần, những món quà đầy nhân văn cho các thanh thiếu nhi. Chúc các em nhỏ và quý vị phụ huynh đọc sách vui vẻ; nếu có thể, hãy cùng bàn luận về “dấu ấn thời gian” trong các truyện này cùng tôi nhé!