Khi nhà đầu tư không còn hỏi về '3 chữ cái'

"3 chữ cái" từng là câu hỏi muôn thuở của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán Việt Nam, phản ánh tâm lý đầu cơ, ưa thích chiến lược giao dịch lướt sóng. Có những thời điểm, trước khi xuống tiền mua bất cứ một mã cổ phiếu, người ta chỉ hỏi “Mã nào T+3 có lãi?” (chu kỳ T+3 áp dụng giai đoạn trước tháng 8/2022 - PV).

Một nhà đầu tư đời đầu trên thị trường nhìn nhận tâm lý này một phần đến từ những con sóng thăng hoa giai đoạn 2006-2007 của VN-Index khi cứ mua cổ phiếu là có lãi, chỉ là lãi ít hay nhiều.

Tuy vậy, trong 1-2 năm trở lại đây, nhà đầu tư ngày càng có xu hướng quan tâm đến các “catalyst” của doanh nghiệp (tạm dịch là một sự kiện hoặc thông tin cụ thể có thể gây ra biến động mạnh về giá cổ phiếu, có thể là tăng hoặc giảm). Giờ đây, ở nhiều nhóm tư vấn trên các nền tảng xã hội, các câu hỏi mà tư vấn viên, môi giới chứng khoán nhận được thường xoay quanh tình hình hoạt động kinh doanh công ty, tác động từ các biến động vĩ mô thế giới và trong nước với doanh nghiệp…

Tại nhiều ĐHĐCĐ thường niên mà người viết từng tham dự trong năm nay, những câu hỏi về giá cổ phiếu dần thưa thớt, nhường chỗ cho những thắc mắc về hoạt động kinh doanh, ảnh hưởng từ thuế quan…

Đặc biệt, chính các doanh nghiệp niêm yết (DNNY) cũng tạo điều kiện giải đáp các câu hỏi từ cổ đông. Nhiều ĐHĐCĐ đã bỏ qua phần đọc tờ trình, thậm chí có những Đại hội mà HĐQT kéo dài thời gian nghỉ giải lao dài hơn để trả lời các câu hỏi của nhà đầu tư.

Nói với người viết, một lãnh đạo cấp cao CTCP Vận tải và Xếp dỡ Hải An (HoSE: HAH) cho biết AGM năm 2025 là năm công ty có số lượng cổ đông tham dự cao nhất từ trước đến nay với rất nhiều gương mặt cổ đông trẻ tuổi, khác hẳn với các năm trước. Để dành thời gian cho phần thảo luận, AGM năm 2025 của HAH đã thông qua việc không cần đọc các tờ trình.

Hay ở AGM năm 2025 của CTCP Tập đoàn An Phát Holdings (HoSE: APH), sau phần thảo luận, các thành viên HĐQT cùng ban điều hành công ty đã tiếp tục có những chia sẻ với cổ đông trong giờ nghỉ giải lao.

Chủ tịch HĐQT APH ông Nguyễn Lê Thăng Long còn bày tỏ mong muốn các cổ đông đặt nhiều câu hỏi hơn trong các AGM của doanh nghiệp, bởi đây là dịp hiếm hoi ban lãnh đạo và cổ đông có thể gặp gỡ.

Với Tập đoàn Gelex (HoSE: GEX), CTCP Điện lực Gelex (HoSE: GEE), Đoàn Chủ tịch AGM năm 2025 các công ty này đã kéo dài thời gian phần thảo luận lên gần một tiếng đồng hồ để giải đáp hết các thắc mắc của cổ đông. Thậm chí, lãnh đạo cấp cao những đơn vị này còn chia sẻ thêm nhiều thông tin khác về kế hoạch và hoạt động của công ty, bên cạnh giải đáp câu hỏi từ nhà đầu tư.

Chưa kể, trên thị trường còn có những thương hiệu lớn khác coi trọng công tác quan hệ cổ đông nói chung như Tập đoàn Vingroup, Tập đoàn Masan, Tập đoàn Hòa Phát…

Rõ ràng, cùng với năng lực nhà đầu tư dần được nâng cao, chính lãnh đạo các DNNY cũng ngày càng cởi mở. Không dừng lại ở các Đại hội cổ đông, nhiều DNNY đẩy mạnh công tác IR (quan hệ cổ đông) khi tổ chức thêm các hoạt động tiếp xúc, chia sẻ thông tin với mong muốn nhà đầu tư sẽ đồng hành lâu dài cùng doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân CTCP Chứng khoán Yuanta Việt Nam nhấn mạnh việc đẩy mạnh IR tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Đây là mối quan hệ “win-win” (các bên cùng thắng – PV) khi doanh nghiệp có thể cải thiện khả năng tiếp cận vốn thông qua huy động vốn từ các cổ đông trung thành, hướng đến sự minh bạch và tăng trưởng bền vững.

“Cũng chính hoạt động IR sẽ giúp nhà đầu tư cá nhân có thói quen tư duy đầu tư dài hạn, đồng hành cùng doanh nghiệp, và quan trọng hơn là giúp kiến thức, năng lực của họ được nâng cao đáng kể”, ông Minh bình luận.

Vẫn còn nhiều điều cần cải thiện…

“Chưa đồng đều” – Đó là cụm từ người viết nhận về nhiều nhất khi các chuyên gia, lãnh đạo công ty chứng khoán, quản lý quỹ đánh giá về năng lực của nhà đầu tư cá nhân.

Bà Lương Thị Mỹ Hạnh - Giám đốc Quản lý tài sản Khối trong nước Dragon Capital nhìn nhận dù chất lượng nhà đầu tư cá nhân đã có sự cải thiện rõ rệt, song một bộ phận đáng kể vẫn còn mang tư duy ngắn hạn, dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin chưa được kiểm chứng hoặc xu hướng đầu tư theo phong trào.

“Để hiện thực hóa mục tiêu 'Nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân' theo Chiến lược phát triển TTCK đến năm 2030, điều cần thiết không chỉ là mở rộng quy mô tiếp cận thị trường, mà còn là thúc đẩy tư duy đầu tư dài hạn, dựa trên nền tảng kiến thức vững chắc và khả năng quản trị rủi ro hiệu quả”, bà Hạnh đưa ra quan điểm.

TS. Hồ Sỹ Hòa, Giám đốc Nghiên cứu và Tư vấn đầu tư, Công ty Chứng khoán DNSE chỉ ra chỉ có 15-20% nhà đầu tư mở tài khoản ở công ty này đã vượt qua những cơn sóng lớn và “trụ” lại trên thị trường trong thời gian dài, có kiến thức, khả năng phân tích và quản lý rủi ro tốt hơn. Phần còn lại (trong đó có những nhà đầu tư trẻ tuổi GenZ) lại đang thiếu kiến thức kinh nghiệm, dễ bị ảnh hưởng bởi yếu tố tâm lý, dẫn đến việc từ bỏ khi gặp khó khăn.

Nguyên nhân chủ yếu vẫn nằm ở hạn chế về kiến thức và kỹ năng tài chính. Đây là một trong những lý do chính khiến không ít nhà đầu tư rơi vào trạng thái đầu tư theo tin đồn, chạy theo sóng ngắn hạn, hoặc tham gia các kênh đầu tư thiếu minh bạch. Khi thiếu nền tảng kiến thức vững vàng, nhà đầu tư cá nhân dễ trở thành đối tượng của những mô hình lừa đảo hoặc tư vấn sai lệch.  

Điều này không chỉ gây thiệt hại cho bản thân nhà đầu tư, mà còn ảnh hưởng đến sự tin cậy và an toàn của toàn thị trường. Theo dữ liệu từ CTCP Chứng khoán SSI (tháng 9/2024), hiện chỉ có khoảng 30% người Việt Nam trưởng thành có hiểu biết về tài chính, thấp hơn so với trung bình khu vực ASEAN là 38%.

Vì vậy, Giám đốc Quản lý tài sản Khối trong nước Dragon Capital khẳng định:”Phổ cập giáo dục tài chính không chỉ bảo vệ nhà đầu tư, mà còn là một trong những nền tảng quan trọng giúp củng cố tính minh bạch, an toàn và bền vững của thị trường chứng khoán. Việc nâng cao năng lực phân tích, quản trị rủi ro và khả năng tự đánh giá sản phẩm đầu tư cần được ưu tiên trong lộ trình thực hiện Chiến lược phát triển TTCK đến năm 2030”.

Bên cạnh việc nâng cao năng lực nhà đầu tư cá nhân, bà Lê Thị Ngọc Ánh, Giám đốc Vận hành (COO) của CTCP InvestingPro gợi ý nhà đầu tư có thể đầu tư qua các quỹ chuyên nghiệp. “Không phải ai cũng đủ thời gian, kiến thức và sự kiên nhẫn để tự mình phân tích từng báo cáo tài chính, phân tích ngành nghề hay theo dõi sát sao biến động vĩ mô”.

Trên thế giới, việc sử dụng quỹ đầu tư để phân bổ tài sản từ lâu đã là lựa chọn phổ biến của các nhà đầu tư chuyên nghiệp. Các quỹ mở, với đội ngũ chuyên gia dày dạn kinh nghiệm, có chiến lược bài bản, tuân thủ kỷ luật đầu tư nghiêm ngặt, luôn là công cụ lý tưởng để quản lý rủi ro và tối ưu lợi nhuận dài hạn.

COO InvestingPro cho biết:“Khi bạn góp vốn vào quỹ, nghĩa là bạn đang đầu tư một cách có hệ thống, được đảm bảo bởi quy trình nghiên cứu, kiểm soát và giám sát chặt chẽ”.

Bên cạnh đó, hiện nay, nhiều đại lý phân phối chứng chỉ quỹ còn mang đến trải nghiệm toàn diện hơn cho nhà đầu tư. Không đơn thuần là nơi để đầu tư tài chính, các nền tảng này còn tích hợp thêm các công cụ hỗ trợ đầu tư thông minh, giúp nhà đầu tư học hỏi thêm về tài chính, chứng khoán và đầu tư dài hạn - chính là những kiến thức quan trọng để các nhà đầu tư trở nên chuyên nghiệp hơn.

Tổ chức Hội thảo Nâng cao nhận thức nhà đầu tư hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán

Song song với nỗ lực nâng hạng thị trường chứng khoán, nâng cao nhận thức nhà đầu tư cũng là một nhiệm vụ quan trọng mà các cơ quan quản lý đang tập trung triển khai nhằm phát triển bền vững thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tại Quyết định số 1726/QĐ-TTg ngày 29/12/2023 phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, Chính phủ yêu cầu phát triển và đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư, cải thiện chất lượng cầu đầu tư nhằm hướng tới cầu đầu tư bền vững; nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân gắn với đào tạo, phổ cập kiến thức và thông tin tuyên truyền; xây dựng chiến lược đào tạo tổng thể cho nhà đầu tư, xác định mục tiêu, đối tượng và lộ trình phù hợp theo từng giai đoạn phát triển của thị trường chứng khoán.

Nhằm góp phần cùng cơ quan quản lý nhà nước và các thành viên thị trường thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ trên, ngày 17/7 tại Hà Nội, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo với chủ đề: “Nâng cao nhận thức nhà đầu tư hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán”.

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành trung ương, chuyên gia kinh tế - tài chính, lãnh đạo các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, tổ chức quốc tế, cơ sở đào tạo, cùng các nhà đầu tư, doanh nghiệp trong và ngoài nước.