Nhận diện chu kỳ kinh tế trong đầu tư chứng khoán

Tại chương trình TopFunds 08 – "Đầu tư theo chu kỳ kinh tế: Làm sao để tận dụng cơ hội?", tổ chức bởi InvestingPro, ông Đào Phước Toàn – Giám đốc Sản phẩm Đầu tư SSIAM đã có những chia sẻ về cách nhận diện chu kỳ kinh tế trong quá trình đầu tư.

Ông Toàn cho biết chu kỳ kinh tế được chia làm một số giai đoạn chính. Đầu tiên, đó là phục hồi và sau phục hồi là giai đoạn tăng trưởng nhanh của nền kinh tế, cũng như thị trường chứng khoán. Tiếp đến, là giai đoạn tiến tới đỉnh của tăng trưởng kinh tế, thị trường chứng khoán. Sau đó là suy thoái để tạo động lực bước vào một chu kỳ mới.

“Nhà đầu tư cá nhân có thể nhận diện giai đoạn của chu kỳ kinh tế dựa trên một số chỉ báo như tăng trưởng GDP, chỉ số CPI, biến động của lãi suất, và triển vọng kinh doanh được thể hiện qua lợi nhuận của doanh nghiệp”, ông Toàn nói.

Vị chuyên gia đến từ SSIAM cho rằng nhà đầu tư có thể đơn giản hóa việc phân tích dựa trên 3 yếu tố. Đầu tiên, kinh tế Việt Nam thông qua các chỉ báo vĩ mô như tăng trưởng GDP, chỉ số CPI có sự tương đồng theo hướng tích cực hay không? Khi nền kinh tế đang trong giai đoạn tăng trưởng hay khởi đầu từ xu hướng hồi phục, các chỉ báo đều thể hiện mức độ tích cực đồng pha với nhau. Còn nền kinh tế trong giai đoạn suy giảm thì các chỉ báo cũng sẽ đi xuống.

Thứ hai, tình hình kinh doanh các doanh nghiệp tốt hơn hay không? Yếu tố này sẽ có sự khác nhau giữa các doanh nghiệp và từng nhóm ngành. Tuy nhiên, công ty chứng khoán cũng như đội ngũ phân tích đều có những đánh giá từng nhóm ngành và doanh nghiệp để nhà đầu tư có thể tham khảo, cũng như nhìn nhận những ước tính tăng trưởng lợi nhuận của từng cổ phiếu và nhóm ngành.

Với những thông tin đó, nhà đầu tư sẽ có góc nhìn về sự tăng trưởng ngành và cổ phiếu trong nền kinh tế hiện tại. Nếu nền kinh tế trong giai đoạn tăng trưởng tốt thì những ngành như tiêu dùng không thiết yếu, tài chính, bất động sản sẽ có sự tăng tốc tốt hơn so với lợi nhuận chung của thị trường.

Giai đoạn suy giảm, lợi nhuận các doanh nghiệp trên có thể giảm tốc, song các đơn vị kinh doanh hàng thiết yếu sẽ tăng trưởng ổn định hơn.

Thứ ba, nếu nền kinh tế thực sự tốt và lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng đáng tin cậy thì dòng tiền trên thị trường chứng khoán sẽ lan tỏa tốt thông qua độ rộng thị trường. Từ đó, việc lựa chọn cổ phiếu sẽ thuận lợi và nhiều cơ hội đầu tư hơn.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư có thể theo dõi mức độ tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp qua giai đoạn 3 - 5 năm so với 10 năm trong quá khứ để nhìn nhận doanh nghiệp đang tăng tốc hay giảm tốc so với giai đoạn trung hạn. Từ đó, có thể xác định lợi nhuận doanh nghiệp có sự vượt trội hay đi theo xu hướng của nền kinh tế.

Nếu cả ba yếu tố trên tích cực thì nền kinh tế và thị trường chứng khoán nói chung đang trong giai đoạn phù hợp để đầu tư. Còn nếu phân hóa, việc đầu tư sẽ khó khăn hơn.

Cách quỹ đầu tư xác định chu kỳ kinh tế

Về góc nhìn quản lý danh mục của quỹ theo chu kỳ, ông Toàn cho biết các quỹ đầu tư có bộ chỉ báo nội tại về vĩ mô phức tạp hơn so với góc nhìn của một nhà đầu tư cá nhân. Từ những phân tích này, quỹ sẽ đưa ra các quyết định có xác suất chính xác nhiều hơn. Về tổng thể, quỹ cũng xác định các yếu tố như tăng trưởng GDP, lạm phát, đặc biệt là lãi suất, cũng như tăng trưởng lợi nhuận của thị trường chứng khoán.

Đối với chu kỳ ngành, khi xác định một chu kỳ kinh tế của quốc gia đang ở giai đoạn nào thì các quỹ sẽ xác định chu kỳ của các ngành trong nền kinh tế có sự vận động tương ứng hay không?

Công thức đầu tư phổ biến là ở chu kỳ tăng trưởng, các nhóm không thiết yếu, công nghệ thông tin, tài chính, vật liệu hay bất động sản và công nghiệp là những nhóm ngành mà có sự tăng trưởng tốt hơn so với thị trường. Điều này được minh chứng trên thị trường Việt Nam cũng như các thị trường đã phát triển.

Trong giai đoạn thị trường tạo đỉnh và rơi vào giai đoạn điều chỉnh, những nhóm ngành tiêu dùng thiết yếu, năng lượng hay tiện ích sẽ có mức độ suy giảm ít hơn so với thị trường chứng khoán nói chung.

Còn khi thị trường trải qua những đợt giảm sâu và tạo đáy, nhóm ngành tiêu dùng thiết yếu sẽ hấp dẫn và bảo vệ danh mục do thường có mức chi trả cổ tức tiền mặt tốt.

Ông Toàn cũng nhấn mạnh trong mỗi ngành sẽ có nhiều cổ phiếu khác nhau, và mỗi cổ phiếu sẽ có triển vọng kinh doanh khác nhau, nên bên cạnh yếu tố "top-down" (phân tích vĩ mô) thì yếu tố "bottom-up" phân tích riêng lẻ từng doanh nghiệp để tìm ra những cổ phiếu có lợi thế cạnh tranh bền vững, duy trì dòng tiền, đạt tăng trưởng lợi nhuận tối thiểu ở điều kiện nền kinh tế khó khăn... giống như triết lý của quỹ SSIAM.

"Những doanh nghiệp đạt các tiêu chí này sẽ có sự phân bổ tốt hơn trong danh mục đầu tư của các quỹ đầu tư. Đó là những cách mà các quỹ đầu tư là thực hiện", ông nói.