Chọn mua nhà để 'gánh' nợ hay đi thuê?

Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết, giá nhà ở, nhất là sản phẩm căn hộ liên tục tăng và thiết lập mặt bằng giá mới ở ngưỡng cao. Điều này khiến người lao động trẻ buộc phải đi thuê nhà do không đủ khả năng tài chính mua nhà và khó có thể đáp ứng mức vay vốn dài hạn.

Trong 5 năm qua, giá căn hộ chung cư tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng đã đạt mức tăng trưởng lần lượt là 72,4%, 49,9% và 34,3%. Trong khi, thu nhập trung bình của người dân chỉ tăng khoảng 6-10% mỗi năm và ở mức rất thấp.

Cụ thể, với căn hộ chung cư 2PN giá dưới 3 tỷ đồng gần như biến mất, ngay cả khi có sẵn tài chính khoảng 30% giá trị căn hộ và chọn vay mua nhà phần còn lại, tương ứng với khoảng hơn 2 tỷ đồng, việc vay mua nhà đối với người trẻ vẫn gặp nhiều khó khăn.

Lựa chọn vay mua nhà đồng nghĩa với việc phải trả nợ trong 15-25 năm hoặc phải "bóp mồm, bóp miệng" cắt giảm nhiều khoản chi tiêu khác để có thời gian trả nợ ngắn hơn. Điều này đồng nghĩa với việc ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Lãi suất thả nổi khó dự báo cũng làm nhiều người trẻ không dám vay mua nhà.

Bên cạnh vấn đề tài chính, tư duy về sở hữu nhà cũng dần thay đổi, đặc biệt là với thế hệ trẻ (gen Z).

VARS cho rằng, thay vì oằn mình gánh nợ để sở hữu căn hộ, người trẻ chấp nhận thuê để có cuộc sống linh hoạt hơn.

Việc thuê nhà giúp người trẻ thuận lợi di chuyển mà không bị ràng buộc bởi tài sản cố định. Thậm chí, nhóm người trẻ thu nhập thuộc "top", sở hữu nhiều BĐS, vẫn sẵn sàng thuê các khu căn hộ dịch vụ cao cấp, có giá lên tới hàng nghìn USD/tháng để hưởng thụ dịch vụ tiện nghi, đẳng cấp.

Nhiều mô hình thuê nhà mới sẽ xuất hiện

VARS đánh giá, dù nhu cầu thuê nhà để ở đang tăng, nhưng thị trường cho thuê tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành một giải pháp thay thế hoàn toàn cho việc sở hữu nhà. Bởi, hiện tại, phần lớn nguồn cung nhà cho thuê tại do cá nhân sở hữu và quản lý, chưa có sự tham gia của các chủ đầu tư chuyên nghiệp.

Tại các nước phát triển, mô hình xây dựng để cho thuê đã trở nên phổ biến, giúp người thuê có nhiều lựa chọn hơn với giá cả hợp lý và dịch vụ tốt hơn.

Bên cạnh đó, Việt Nam vẫn chưa có chính sách bảo vệ người thuê nhà. Đa số các hợp đồng thuê ở Việt Nam đều có thời hạn ngắn (6-12 tháng) và không có ràng buộc về điều kiện và mức tăng giá, khiến người thuê phải đối mặt với rủi ro về sự ổn định và quyền lợi.

Đồng thời, mặc dù số tiền phải chi trả hàng tháng thấp hơn so với việc lựa chọn vay mua nhà nhưng chi phí thuê tại TP.HCM và Hà Nội vẫn khá cao.

1 căn hộ 2PN tại trung tâm TP.HCM có giá thuê dao động từ 12-20 triệu đồng/tháng, tương đương 30-50% thu nhập của nhiều người lao động, đồng nghĩa với việc người thuê phải cắt giảm các nhu cầu khác theo nguyên tắc chi phí cho nhà ở không quá 30% thu nhập. Trong khi, những căn hộ có giá thuê thấp hơn lại chủ yếu ở những khu vực vùng ven xa trung tâm, nơi hạ tầng giao thông công cộng chưa phát triển, khiến người thuê e ngại.

Thuê nhà có thể giúp người trẻ duy trì lối sống linh hoạt và giảm áp lực tài chính trong ngắn hạn, nhưng, để đảm bảo chất lượng cuộc sống và hiệu quả kinh tế, người trẻ cần lưu ý cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo phù hợp tài chính và nhu cầu sống.

Trong dài hạn, VARS nhìn nhận, xu hướng thuê thay vì mua sẽ tiếp tục phát triển cùng nếu nhiều mô hình thuê nhà mới, đang dần phổ biển trên thế giới như thuê dài hạn với quyền sở hữu. Trong đó, người thuê trả tiền hàng tháng và sau một thời gian nhất định (5-10 năm), họ có thể mua lại căn nhà với giá cố định hoặc được khấu trừ một phần tiền thuê vào giá mua.

Hay như mô hình sở hữu chung, người mua chỉ cần trả trước 30-50% giá trị căn hộ, phần còn lại tiếp tục thuê và có quyền mua thêm % sở hữu theo thời gian.

Dẫu vậy, việc thuê nhà chỉ có thể trở thành một lựa chọn phổ biến khi thị trường cho thuê được phát triển chuyên nghiệp hơn và có sự hỗ trợ từ chính sách tài chính.