Bộ trưởng Công Thương giải trình gì về cơ chế đặc thù làm dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận?

Ngày 17/2, tại kỳ họp bất thường lần thứ 9, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết về các cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận.

Tại hội trường, Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã giải trình, làm rõ các ý kiến đóng góp, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc ban hành Nghị quyết về cơ chế đặc thù, nhằm đảm bảo tiến độ và hiệu quả của dự án trọng điểm này.

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã nêu rõ sự cấp thiết của việc ban hành nghị quyết, xuất phát từ nhu cầu điện năng trong những năm tới là rất lớn để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng 8 đến 10% trở lên đến năm 2030. Theo dự thảo Quy hoạch Điện VIII, điều chỉnh tổng công suất toàn hệ thống đến năm 2030 dự kiến là khoảng 230.000 MW, tức là gấp 3 lần công suất hiện nay. Điện hạt nhân là nguồn điện sạch, điện nền, công suất khả dụng cao, có khả năng cung cấp điện năng ổn định và giá thành hợp lý trong dài hạn, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng 2 con số về kinh tế trong kỷ nguyên mới.

Ngoài ra, ông cũng nhấn mạnh đây là dự án có công nghệ phức tạp và chỉ một số ít quốc gia sở hữu và nhu cầu vốn đầu tư là rất lớn. Thông thường trên thế giới, để hoàn thành một dự án điện hạt nhân quy mô tương tự thì thời gian từ khi phê duyệt dự án đầu tư đến vận hành trong khoảng 10 năm. Trong đó, dự án tiến độ nhanh nhất cũng từ 7 đến 8 năm và đều phải có cơ chế chính sách đặc thù để thực hiện những dự án này.

Năm nhóm công việc chính

Về cơ sở chính trị và pháp lý, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết Hội nghị lần thứ X Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII đã thống nhất chủ trương tái khởi động chương trình điện hạt nhân và các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XV đã ban hành Nghị quyết 174 về tiếp tục thực hiện chủ trương đầu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, đồng thời trước đó Quốc hội khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 41 về chủ trương đầu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Bên cạnh đó, về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, Chính phủ chỉ đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền của Quốc hội được áp dụng cho 5 nhóm công việc, bao gồm: Lựa chọn nhà đầu tư và nhà thầu, chuẩn bị và thực hiện đầu tư; cơ chế tài chính và thu xếp vốn; tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật và định mức đơn giá, di dân tái định cư bảo đảm an sinh xã hội ở khu vực dự án.

Về đối tượng áp dụng, ông Diên nhấn mạnh cơ chế chính sách đặc thù nêu trên chỉ áp dụng cho dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và các dự án thành phần đã được Quốc hội khóa XII thông qua tại Nghị quyết 41. Thời gian áp dụng kể từ thời điểm nghị quyết có hiệu lực tới khi hoàn thành đầu tư dự án, đưa vào vận hành khai thác. Tiếp thu ý kiến góp ý các đại biểu, cơ quan soạn thảo điều chỉnh theo hướng chỉ nêu chung chủ đầu tư dự án, đồng thời bổ sung đối tượng áp dụng, tỉnh Ninh Thuận và đơn vị được giao nhiệm vụ chuẩn bị dự án.

Về tính đồng bộ, thống nhất, khả thi của các cơ chế, chính sách đặc thù. Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên khẳng định, các cơ chế, chính sách đặc thù là cần thiết để giải quyết những vướng mắc, bất cập trong quá trình triển khai dự án. Khi được Quốc hội thông qua, Nghị quyết sẽ tạo thuận lợi và tính khả thi cho việc triển khai đồng bộ cũng như đồng thời nhiều hạng mục công trình của dự án (như việc đàm phán hiệp định đối tác, lập phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, thu xếp vốn đầu tư, đền bù di dân, tái định cư và đào tạo nguồn nhân lực…).

Ngoài ra, ông cho biết trong quá trình thực hiện dự án, còn có sự giám sát rất chặt chẽ của Tổ chức năng lượng quốc tế IEA.

Cuối cùng, về thời điểm thông qua nghị quyết, Bộ trưởng Công Thương bày tỏ mong muốn Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về các cơ chế, chính sách đặc thù cho dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận ngay tại kỳ họp này để thực hiện mục tiêu hoàn thành dự án trong năm 2030, 2031.