Hiếu PC: Dùng chung tài khoản khiến doanh nghiệp thiếu bảo mật

Mã độc bủa vây người dân và doanh nghiệp

Các ngân hàng vừa cảnh báo đến khách hàng về mã độc Anatsa. Đây là một loại mã độc chuyên đánh cắp thông tin tài chính trên thiết bị sử dụng hệ điều hành Android, đang lây lan mạnh trên toàn cầu.

Mã độc Anatsa thường giả dạng các ứng dụng tiện ích như PDF Reader, Document Reader... và xuất hiện ngay trên các kho ứng dụng chính thống nhằm dụ người dùng cài đặt. Sau khi người dùng cài đặt, ứng dụng sẽ tự tải về “bản cập nhật” chứa mã độc để thực hiện hành vi tấn công.

Cơ chế tấn công của mã độc Anatsa là ngụy trang dưới các ứng dụng hợp pháp và đưa lên Google Play để lừa người dùng cài đặt.

Sau khi được cài đặt, ứng dụng sẽ yêu cầu các quyền nhạy cảm như Trợ năng (Accessibility) hoặc SMS để theo dõi và chiếm quyền điều khiển thiết bị.

Khi người dùng truy cập ứng dụng ngân hàng, mã độc sẽ chèn một màn hình giả mạo có giao diện tương tự nhằm đánh cắp mật khẩu, mã OTP.

Một số dấu hiệu cho thấy thiết bị có thể đã bị nhiễm mã độc Anatsa gồm: Ứng dụng yêu cầu quyền đặc biệt như Trợ năng (Accessibility) hoặc quyền truy cập SMS; tự động mở ứng dụng ngân hàng và yêu cầu đăng nhập lại; hoặc xuất hiện các cửa sổ (overlay/pop-up) lạ khi truy cập ứng dụng ngân hàng.

Ngoài ra, thiết bị có thể hoạt động chậm, pin hao nhanh, dữ liệu di động tăng đột biến; người dùng nhận được mã OTP bất thường hoặc không nhận được mã xác thực.

Ngân hàng khuyến cáo, nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, hãy xử lý ngay bằng cách: Gỡ ứng dụng; tắt quyền nhạy cảm; thay đổi mật khẩu và báo cáo ngay cho ngân hàng nếu phát hiện giao dịch bất thường hoặc nghi ngờ tài khoản bị xâm nhập.

Để phòng ngừa mã độc tấn công, các ngân hàng khuyến cáo người dùng chỉ nên cài đặt ứng dụng từ nhà phát triển uy tín; kiểm tra kỹ các quyền được yêu cầu và từ chối nếu ứng dụng đòi hỏi quyền không cần thiết. Đồng thời, nên kích hoạt xác thực hai yếu tố (2FA) kết hợp xác thực sinh trắc học cho tài khoản ngân hàng.

Khách hàng cần đảm bảo hệ điều hành và các ứng dụng trên thiết bị luôn được cập nhật phiên bản mới nhất.

Trước đó, hàng loạt những sự cố liên quan đến rủi ro an ninh mạng, lộ lọt thông tin doanh nghiệp, hacker tấn công trung tâm Tín dụng... làm dấy lên nỗi lo ngại về an toàn công nghệ đối với cá nhân và doanh nghiệp. Khi thủ đoạn lừa đảo càng tinh vi, hacker ngày càng manh động và doanh nghiệp thường xuyên thiếu củng cố công nghệ, mất an toàn về dữ liệu.

Thói quen "tiết kiệm chi phí" khiến doanh nghiệp gặp rủi ro

Theo số liệu từ Bộ Công an, 8 tháng đầu năm 2025 đã phát hiện gần 1.500 vụ việc lừa đảo qua mạng, gây thiệt hại hơn 1.660 tỷ đồng. Tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng trong quý III/2025 tuy giảm về số vụ nhưng chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu tội phạm, số nạn nhân trong mỗi vụ tăng cao.

Trả lời Nhadautu.vn về những vụ việc rủi ro an ninh mạng gần đây, ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cho biết, trong bối cảnh công nghệ phát triển như hiện tại, tỷ lệ tội phạm mạng cũng tăng cao.

Theo ông, trong bối cảnh lừa đảo trực tuyến diễn ra nhan nhản như hiện nay, người dân cần tự trang bị cho mình những kỹ năng và kiến thức cơ bản để có thể phòng tránh "mất tiền oan" và những hệ lụy khác.

Nên hạn chế bắt máy số điện thoại lạ cũng như không làm theo hướng dẫn từ các đối tượng lừa đảo. Tuyệt đối không làm theo yêu cầu cài đặt phần mềm, bấm vào được link của do đối tượng này tạo ra. Đồng thời, thường xuyên tìm hiểu, cập nhật thông tin để phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo tinh vi", ông Hiếu PC khuyến cáo.

Ông Hiếu cho rằng, chính thói quen "tiết kiệm chi phí" đầu tư công nghệ khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam gặp phải rủi ro an ninh mạng. Những sự cố rò rỉ dữ liệu, thông tin liên quan đến các doanh nghiệp Việt Nam gần đây cho thấy mức độ tổn thương an ninh mạng của doanh nghiệp rất cao. Hầu hết các doanh nghiệp chưa thực sự nhận thức được mức độ nghiêm trọng của việc. Doanh nghiệp nên củng cố về công nghệ, phần mềm bảo mật.

"Có thể thuê đội ngũ bên ngoài kiểm tra để khách quan và an toàn hơn, thường xuyên rà soát những lỗ hổng công nghệ, cảnh báo sớm đến nhân viên, khách hàng. Ngoài ra, nên lựa chọn những nhà cung cấp dịch vụ uy tín. Những vụ việc xảy ra gần đây cho thấy doanh nghiệp Việt thiếu hiểu biết và không có sự chọn lọc bên thứ ba. Không kiểm chứng được chất lượng của nhà cung cấp phần mềm", chuyên gia Hiếu PC phân tích.

Theo vị chuyên gia này, sự cố rò rỉ, lộ lọt thông tin, rủi ro an ninh mạng của doanh nghiệp đôi khi không phải do hacker, hay mã độc mà đến từ những phần mềm không an toàn. Đồng thời, là thói quen "tiết kiệm" chi phí, "share" chung tài khoản.

"Nhiều chủ doanh nghiệp, sếp... thường tiết kiệm chi phí bằng cách mua một tài khoản rồi chia sẻ cho nhân viên, dùng chung cả công ty. Điều này rất dễ dẫn đến việc kẻ gian lợi dụng, gây lộ lọt dữ liệu và rò rỉ thông tin, mất đi tính bảo mật", ông Hiếu nhận định.