[Gặp gỡ thứ Tư] 'Kim ngạch xuất nhập khẩu có thể cán mốc 1.000 tỷ USD trong năm 2026'

Bộ Công Thương cho biết, từ kết quả xuất, nhập khẩu 9 tháng đầu năm 2025 cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang phục hồi đúng hướng, với kỳ vọng tổng kim ngạch cả năm đạt mốc 900 tỷ USD, xuất siêu 20 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, hầu hết các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam từ đầu năm đến nay đều có sự tăng trưởng mạnh mẽ. Trong số 32 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD thì có 7 mặt hàng đạt trên 10 tỷ USD, thể hiện sự tăng trưởng bứt phá, khẳng định vai trò dẫn dắt và trụ cột trong hoạt động xuất khẩu của cả nước.

Liên quan đến đà tăng trưởng xuất khẩu quý III vừa qua, Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu.vn đã có cuộc trao đổi với chuyên gia hàng đầu về xuất khẩu Nguyễn Tuấn Việt, Tổng Giám đốc Công ty Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO.

Ông nhận định gì về đà tăng trưởng của xuất nhập khẩu Việt Nam?

Ông Nguyễn Tuấn Việt: Trong năm 2024, chúng ta đã ghi nhận tăng trưởng xuất khẩu lên đến hơn 15% và chúng ta đạt mức tổng kim ngạch là 786 tỷ USD. Chúng ta có ghi nhận thặng dư thương mại là 24 tỷ USD.

Đến nay, sau khi kết thúc 3 quý, tôi thấy hiện nay bức tranh tăng trưởng của Việt Nam đang rất tốt. Chúng ta đang ghi nhận mức tăng so với cùng kỳ là hơn 17% và đang hướng đến tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm 2025 là khoảng 900 tỷ USD.

Tôi cho đây là một con số còn tốt hơn cả năm ngoái đến thời điểm này. Mặc dù năm nay là một năm có một "cơn bão" về thuế của Tổng thống Mỹ Donald Trump áp lên toàn cầu, tất cả các nước xuất khẩu vào Mỹ đều bị áp.

Bức tranh xuất khẩu rất là khả quan, tích cực và chúng ta có thể mơ đến cái mốc 900 tỷ USD và thậm chí là chúng ta có thể cán mốc 1.000 tỷ USD trong năm 2026.

Tuy nhiên, chúng ta vẫn có mức tăng trưởng mạnh. Và đến nay, sau khoảng 4 tháng bắt đầu lệnh áp thuế thì chúng ta ghi nhận mức xuất khẩu vào Mỹ tăng kỷ lục. Đến thời điểm hiện tại đã tăng hơn tổng kim ngạch xuất khẩu của cả năm ngoái vào thị trường Mỹ.

Thế nên tôi cho rằng đây là một bức tranh rất là khả quan, rất tích cực và làm chúng ta có thể mơ đến cái mốc 900 tỷ USD và thậm chí là chúng ta có thể cán mốc 1.000 tỷ USD trong năm 2026.

Mỹ áp thuế hàng hóa Trung Quốc ảnh hưởng tích cực cho Việt Nam

Chính sách thuế quan của Mỹ - Trung ảnh hưởng lớn đến thị trường xuất khẩu của chúng ta như thế nào?

Ông Nguyễn Tuấn Việt: Chính sách thuế quan của Mỹ từ khi Tổng thống Trump tái đắc cử thì việc có chiến tranh thương mại Mỹ - Trung hay nói chung là khối nước thân Mỹ và khối nước có quan hệ kinh tế thân thiết với Trung Quốc đã có những động thái tăng thuế để tạo ra chiến tranh thương mại. Tuy nhiên, gần đây nhất trong vài ngày, chúng ta ghi nhận Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp thuế 100% đến hàng hóa Trung Quốc.

Đây là một động thái mang tính làm cân bằng lại việc Trung Quốc đã hạn chế xuất khẩu đất hiếm vào Mỹ, là một loại nguyên phụ liệu rất là cần cho các ngành công nghiệp như công nghiệp chiến tranh hay là công nghiệp vũ khí, công nghiệp về điện tử, công nghiệp công nghệ cao. Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế lần này không còn bất ngờ như lần trước.

Tuy nhiên, theo tôi nhận định, với tính cách của Tổng thống Mỹ thì cũng có thể sắp tới thuế có thể tăng lên hoặc giảm xuống. Nhưng, xu hướng chung thì Mỹ và Trung Quốc đang có chiến tranh thương mại và áp thuế lẫn nhau rất mạnh. Điều đó có ảnh hưởng đến thị trường Việt Nam nhưng là ảnh hưởng tích cực.

Vì sao sao tôi lại nói là ảnh hưởng tích cực? Bởi, chúng ta không nên tận dụng, khai thác lợi thế khi có chiến tranh thương mại giữa hai khối nước. Vì khi Tổng thống Mỹ áp thuế với Trung Quốc chắc chắn ông cũng sẽ có những tính toán về việc hàng hóa Trung Quốc hoặc các nước ở trong khối thân với Trung Quốc sẽ tìm đến Việt Nam như là một con đường tắt để đi sang thị trường Mỹ.

Nếu như chúng ta tận dụng và khai thác thì chúng ta sẽ có thể bị áp thuế ngược. Vậy nên, phải hết sức thận trọng. Và tôi có khuyến nghị là chúng ta chỉ đợi và để cho dòng hàng hóa phát triển tự nhiên thôi. Vì sau khi áp thuế chắc chắn sẽ có làn sóng vốn và đầu tư cả về công nghệ từ các khối nước phát triển đổ đến Việt Nam để khai thác lợi thế về mặt vị trí địa lý và vị trí địa chính trị của chúng ta.

Chúng ta chỉ cần hứng cái làn sóng đấy thôi thì kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng đã rất mạnh rồi. Do đó, chúng ta phải hết sức tỉnh tạo để không sa lầy vào việc khai thác chiến tranh thương mại một cách lộ liễu vì rất dễ bị áp thuế ngược.

4 yếu tố để xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng

Những yếu tố nào sẽ đóng vai trò quyết định trong việc giúp các ngành xuất khẩu chủ lực để duy trì đà tăng trưởng và mở rộng thị phần?

Ông Nguyễn Tuấn Việt: Tôi cho rằng có 4 yếu tố. Đó là chính sách ngoại giao của Việt Nam hiện nay đang rất tốt. Chúng ta đã tiếp đón và thân với rất nhiều cường quốc trên thế giới từ Nhật, Hàn, Mỹ, Nga, Trung Quốc... Và gần đây là chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm sang Triều Tiên.

Có thể thấy chúng ta đang chơi với rất nhiều những nước ở các phe đối lập khác nhau. Thế nhưng chúng ta vẫn giữ được đúng tinh thần ngoại giao cây tre, mềm dẻo, nhưng rất quyết đoán sắc sảo. Và chúng ta đã ngầm trở thành một cầu nối, một sứ giả để có thể kéo các khối này lại với nhau khi mà họ cần ngồi vào bàn đàm phán.

Những nhà đầu tư khi tìm đến chúng ta họ rất an tâm về một môi trường ổn định chính trị, bền vững và có thể phát triển lâu dài.

Thứ 2 là một lợi thế mà gần như không phải quốc gia nào cũng có, đấy là chính trị ổn định. Và thực tế chính trị thời gian qua cho thấy sự bất ổn lan rộng từ các nước châu Âu đến các nước châu Á, châu Phi và khắp thế giới... nhưng chúng ta vẫn giữ được sự ổn định giữa làn sóng biến động toàn cầu.

Chính như thế làm cho những nhà đầu tư khi tìm đến chúng ta họ rất an tâm về một môi trường ổn định chính trị, bền vững và có thể phát triển lâu dài.

Thứ 3 nữa là chúng ta có một lượng hiệp định thương mại FTA thuộc hàng vô địch nhất thế giới. Chúng ta có 17 FTA đang có hiệu lực và đang chuẩn bị có 2 hiệp định sắp có hiệu lực. Và tôi tin là sắp tới chúng ta sẽ còn ký thêm nhiều cái hiệp ước thương mại tự do nữa.

Đây giống như các vé thông hành để các doanh nghiệp có thể vào những thị trường lớn nhất thế giới và có tầm ảnh hưởng sâu và rộng nhất thế giới.

Yếu tố thứ 4 là vị trí địa lý của Việt Nam. Chúng ta nằm có một đường bờ biển dài ở Biển Đông, đây chính là mặt đường hàng hải quốc tế. Một con đường huyết mạnh của toàn cầu vận chuyển hàng hóa.

Đây là con đường biển mà có dòng vận chuyển hàng hóa và dòng vốn lớn nhất thế giới bây giờ. Và chúng ta đang nằm trên mặt đường, không những thế chúng ta lại còn có nhiều càng biển.

Và địa hình của đất nước chúng ta dọc, dài, làm cho phí kéo công (container) nội địa của chúng ta rất thấp. Đây là một lợi thế gần như là tuyệt đối với các nước đang nằm trong khối đối thủ cạnh tranh của Việt Nam.

Ông có thể dự báo các mặt hàng chủ lực nào sẽ dẫn dắt thị trường trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Tuấn Việt: Theo tôi, có 4 nhóm mặt hàng sẽ dẫn dắt thị trường: Đồ gỗ, diệt may, nông sản và hàng tiêu dùng.

Hàng tiêu dùng ở đây ý tôi muốn nói đến là một cái khái niệm rất là mở và rất là rộng dãi. Từ cái cây cốc, cái chén, cái bát... đến tất cả mọi thứ ở trong một ngôi nhà mà người dân cần phải dùng. Đây là một mảng mà Trung Quốc đã để lại. Hiện nay, Việt Nam gần như là vô đối ở trong các cái khối nước ASEAN về lợi thế thể khai thác thế mặt hàng này.

Trong cái nhóm mặt hàng hàng tiêu dùng này có rất nhiều chất liệu mà Việt Nam đang tăng trưởng rất là mạnh. Ví dụ như cao su, nhựa, da, gỗ, kim loại, nhóm hàng năng lượng (viên nén mùn cưa, dầu thô, than củi...) và nhóm hàng vất liệu xây dựng...

Ngoài ra, chúng ta chắc chắn sẽ có thế mạnh rất lớn đối với cái nhóm hàng không thuộc các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Đấy là nhóm hàng điện tử, công nghệ cao khi mà Trung Quốc áp thuế. Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm vào các thị trường phát triển thì làm cho các nước phát triển sẽ thiếu hụt một lượng lớn đất hiếm là nguyên liệu đầu vào để sản xuất hàng biện từ vào công nghệ cao.

Xin trân trọng cảm ơn ông?