4 nhà khoa học Mỹ giành giải thưởng VinFuture 3 triệu USD nhờ khám phá và phát triển vaccine HPV

Bốn nhà khoa học người Mỹ đã được trao Giải thưởng Chính VinFuture 2025 trị giá 3 triệu USD – giải thưởng cao nhất hàng năm vì những khám phá và phát triển vaccine HPV nhằm phòng ngừa các khối u do virus papilloma ở người (HPV) gây ra.

Họ bao gồm TS Douglas R. Lowy (chuyên ngành ung thư học tại Viện Ung thư Quốc gia Mỹ), TS John T. Schiller (nhà nghiên cứu tại Viện Sức khỏe Quốc gia), TS Aimée R. Kreimer (nhà dịch tễ học ung thư) và GS Maura L. Gillison (chuyên ngành dịch tễ và ung thư học).

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã trao Giải thưởng Chính VinFuture 2025 tại Lễ trao Giải thưởng Khoa học Công nghệ thường niên toàn cầu VinFuture lần thứ 5 sẽ diễn ra tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội) tối 5/12.

Các nghiên cứu nền tảng về protein capsid của virus HPV do TS Douglas Lowy và TS John Schiller thực hiện đã dẫn đến sự phát triển của các loại vaccine HPV hiệu quả cao, giúp ngăn ngừa hàng triệu ca ung thư cổ tử cung, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển.

Việc tiêm chủng HPV với phác đồ liều đơn, được xác nhận qua các nghiên cứu lâm sàng có tính bước ngoặt của TS Aimée Kreimer, đã mở rộng khả năng tiếp cận trên toàn cầu và hiện đã được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị. Bên cạnh đó, các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm dịch tễ học của Giáo sư Maura Gillison và TS Aimée Kreimer đã xác định mối liên hệ giữa HPV và ung thư vùng đầu - cổ, một mối đe dọa ung thư đáng chú ý có thể được giảm thiểu nhờ tiêm vaccine HPV.

Thành tựu của 4 nhà khoa học đã cứu sống hàng triệu người và sẽ tiếp tục góp phần làm giảm gánh nặng ung thư toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới.

Bên cạnh đó, Ban Tổ chức đã trao 3 Giải Đặc biệt VinFuture 2025 dành cho nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới, nhà khoa học nữ và nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển.

Giải Đặc biệt dành cho Nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới vinh danh 5 nhà khoa học: GS Venkatesan Sundaresan, GS Raphaël Mercier, TS Emmanuel Guiderdoni, TS Imtiyaz Khanday và TS Delphine Mieulet vì những đổi mới trong phát triển các loại cây trồng lai có khả năng tự nhân giống.

Công trình nghiên cứu mang tính đột phá của họ đã ứng dụng hiểu biết về sinh học phát triển và di truyền để tạo hạt giống lúa mang các đặc tính có lợi giống hệt cây mẹ, chỉ thông qua quá trình tự thụ phấn của cây.

Giải Đặc biệt VinFuture 2025 dành cho Nhà khoa học nữ được trao cho GS Mary-Claire King (người Mỹ) vì phát hiện gen BRCA1 liên quan đến nguy cơ ung thư vú và buồng trứng.

Việc phát hiện ra các đột biến BRCA1 và ảnh hưởng của chúng đối với ung thư vú và buồng trứng đã khẳng định chắc chắn khái niệm về tính di truyền của nguy cơ ung thư, đồng thời đặt nền tảng cho lĩnh vực di truyền học ứng dụng trong điều trị ung thư.

Ngoài ra, Giải Đặc biệt VinFuture 2025 dành cho Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển đã được trao cho GS Esperanza Martínez-Romero (người Mexico) vì những tiến bộ trong nghiên cứu sinh thái vi sinh vật và cơ chế cố định nitơ cộng sinh tại các hệ sinh thái nhiệt đới.

Công trình của bà Esperanza đã có ảnh hưởng sâu rộng trong lĩnh vực sinh thái học vi sinh vật thông qua việc nhấn mạnh vào sự đa dạng vi sinh, mối quan hệ cộng sinh vượt ra ngoài cây họ đậu, và ứng dụng thực tiễn trong bối cảnh nguồn lực hạn chế.

'Việt Nam sẽ tiếp tục là điểm đến tin cậy, hấp dẫn của các nhà khoa học'

Phát biểu tại Lễ trao giải, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, giải thưởng VinFuture không chỉ vinh danh các công trình khoa học xuất sắc mà còn tạo ra những cuộc đối thoại, diễn đàn quý báu giữa các nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách; từ đó, những tư tưởng mới, cách tiếp cận mới, mô hình hợp tác mới được khơi mở và lan tỏa rộng rãi.

Sau 5 mùa giải, đã có hơn 6.000 đề cử gửi về từ gần 110 quốc gia và vùng lãnh thổ trên cả 5 châu lục. 48 nhà khoa học kiệt xuất đã được tôn vinh, những người đang dẫn dắt xu hướng lĩnh vực khoa học quan trọng nhất như: trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch, công nghệ sinh học, vật liệu mới, y học chính xác, an ninh lương thực.

Năm nay, Giải thưởng tiếp tục ghi nhận số lượng đề cử lớn với 1.705 hồ sơ, gấp gần 3 lần so với mùa giải đầu tiên. Các công trình khoa học đều thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ, sáng tạo tiên phong. Những công trình nghiên cứu này sẽ tiếp tục lan tỏa cảm hứng, củng cố niềm tin của xã hội vào sức mạnh của khoa học công nghệ trong việc giải quyết các vấn đề cấp bách của toàn cầu.

Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao những nỗ lực bền bỉ, thực hiện cam kết và trách nhiệm cao của nhà sáng lập Quỹ - Chủ tịch Tập đoàn Vingroup Phạm Nhật Vượng và phu nhân.

Trong thời gian qua, Đảng, Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương quan trọng có ý nghĩa lịch sử, đánh dấu mốc phát triển mới. Đặc biệt, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trọng yếu của giai đoạn phát triển mới.

Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 193, mở đường cho những cơ chế thử nghiệm đặc thù, nhằm tạo không gian sáng tạo rộng mở hơn cho đội ngũ trí thức, điều kiện thuận lợi hơn để các nhà khoa học và doanh nghiệp triển khai các ý tưởng, sáng chế, phục vụ yêu cầu của thực tiễn.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Việt Nam mong muốn cùng cộng đồng các nhà khoa học thế giới đẩy mạnh hợp tác trong nghiên cứu các vấn đề chung của nhân loại, thúc đẩy trao đổi học thuật, đào tạo nhân lực chất lượng cao, hợp tác chuyển giao công nghệ và triển khai các mô hình phát triển xanh, phát triển bao trùm.

"Chúng tôi sẵn sàng đồng hành với các quốc gia, tổ chức, viện nghiên cứu trên tinh thần cởi mở, trách nhiệm và tôn trọng lẫn nhau. Việt Nam sẽ tiếp tục là điểm đến tin cậy, hấp dẫn của các nhà khoa học để các giá trị sáng tạo được sẻ chia và lan tỏa mạnh mẽ đến cộng đồng quốc tế", Chủ tịch Quốc hội khẳng định.

Nhắc lại khẳng định của Tổng Bí thư Tô Lâm: phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là lựa chọn, mà là con đường sống còn, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Việt Nam cam kết xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi để các mô hình đổi mới sáng tạo được triển khai hiệu quả và an toàn, góp phần tích cực trong sự phát triển của khu vực và thế giới.

Mùa giải năm nay, VinFuture ghi nhận hơn 1.700 hồ sơ từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ - gấp 2,8 lần mùa 1 - cho thấy uy tín và sức lan tỏa ngày càng mạnh mẽ của giải thưởng sau nửa thập kỷ phát triển.

Sau 4 mùa giải đầu tiên, đã có 4 nhóm nhà khoa học sau khi được vinh danh trên sân khấu VinFuture tiếp tục được xướng tên ở giải Nobel. Đây được xem là minh chứng cho tầm nhìn vượt trội của giải thưởng quốc tế đầu tiên do người Việt sáng lập, đồng thời, phản ánh sự ghi nhận xứng đáng đối với những nghiên cứu có ảnh hưởng sâu rộng đến nhân loại.

Giải thưởng VinFuture gồm 4 hạng mục, trong đó Giải thưởng Chính trị giá 3 triệu USD là một trong những giải thưởng có giá trị lớn nhất trên thế giới; và 3 Giải Đặc biệt, mỗi giải trị giá 500.000 USD.