Việt Nam cần một 'cú hích' mang tính đột phá cải cách thể chế

Tăng cường chiều sâu cải cách thể chế

Chia sẻ tại sự kiện công bố báo cáo 'Việt Nam 2015 đột phá thể chế cho một tương lai thu nhập cao", ông James Anderson, Chuyên gia trưởng về Khu vực công, Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng, mặc dù các thể chế của Việt Nam có thể không có các hình thức tồn tại ở các quốc gia khác, nhưng đó là chức năng của các thể chế, chứ không phải các hình thức cụ thể, rất quan trọng.

"Nghiên cứu này áp dụng một khuôn khổ dựa trên chức năng của các tổ chức trong nhiệm vụ hỗ trợ vai trò phát triển của nhà nước: tạo ra thị trường, ổn định thị trường, điều chỉnh thị trường, bổ sung thị trường, và các thể chế hợp pháp hóa thị trường, cũng như các thể chế cho một nhà nước có năng lực và có trách nhiệm", ông James Anderson chia sẻ.

Để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh và tăng cường chiều sâu cải cách thể chế.

Đề cập đến mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 204, chuyên gia WB cho rằng đây là mục tiêu khá tham vọng và Việt Nam có thể đạt được nếu điều chỉnh việc cải cách thể chế vốn đang là thách thức lớn hiện nay.

Đặc biệt, với việc Việt Nam khẳng định Khu vực tư nhân là một động lực quan trọng thì việc đưa ra thể chế, đưa ra luật chơi chính là để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp vì đây là 1 bên tạo ra tăng trưởng.

Khẳng định những thành tựu của Việt Nam trong 20 năm qua là đáng kể, phần nào là nhờ nhiều thập kỷ cải thiện từng bước về thể chế, ông James Anderson cho rằng những cải cách từng bước này cũng đem lại hiệu quả, tuy nhiên rủi ro là rơi vào bẫy thu nhập trung bình.

“Việt Nam đã đạt được những thành tựu phát triển đáng kể trong 20 năm qua, và chắc chắn có thể tiếp tục đạt được và thậm chí nhiều hơn nữa trong 20 năm tới, nhờ cải cách thể chế mạnh mẽ - đột phá của đột phá…", chuyên gia WB khẳng định.

Rủi ro lớn nhất là duy trì tính minh bạch

PGS-TS. Tần Đình Thiên, thành viên Tổ tư vấn của Thủ tướng nhấn mạnh, thể chế và bộ máy đang được cải cách mạnh chưa từng thấy, tạo niềm tin cho xã hội.

Đặc biệt, việc tinh gọn bộ máy được thực hiện theo hướng từ trên xuống dưới, khác với 40 năm qua, đổi mới "xin từ dưới lên" rủi ro rất lớn cho doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp tiên phong đổi mới. Tuy nhiên từ đổi mới tư duy, quyết tâm chính trị đến thực thi vẫn là quãng đường dài.

Kỳ vọng với công cuộc đổi mới lần này, song không phải không có những băn khoăn. Theo Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn, rủi ro lớn nhất là duy trì tính minh bạch.

"Phát triển kinh tế tư nhân nhưng không phải là "sân sau", "cánh hữu" của ai đó. Làm sao nguồn lực trong xã hội chạy đến những người có khả năng kinh doanh tốt nhất chứ không phải có quan hệ tốt…", ông Đậu Anh Tuấn bày tỏ.

Chia sẻ nội dung thể chế là một trong 9 cấu phần của báo cáo kinh tế Việt Nam tầm nhìn 2045, ông Nguyễn Quốc Trường, Phó viện trưởng cho rằng lo ngại lớn nhất vẫn là tính thực thi. Trước đó, báo cáo kinh tế Việt Nam 20626-2030 đã đưa ra một loạt kiến nghị cải cách thể chế, tuy nhiên chỉ có 26,7% được thực hiện.

"Những kết quả đạt được giai đoạn 2026- 2030 phải là nền tảng vững chắc để Việt Nam phát triển xa hơn. Nếu năm 2045 Việt Nam là nước có thu nhập cao nhưng lợi ích đó chỉ tập trung vào một nhóm người trong xã hội thì thành công đó chỉ là một nửa…", ông Trường nói.