Thủ tướng yêu cầu giải ngân 100% vốn 4 chương trình mục tiêu quốc gia trong năm 2026

Ngày 9/7, Thủ tướng Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, chủ trì phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo nhằm đánh giá tình hình triển khai và đề ra các giải pháp thúc đẩy tiến độ thực hiện các chương trình trong giai đoạn mới.

Ban Chỉ đạo được thành lập để thống nhất chỉ đạo việc triển khai 4 chương trình mục tiêu quốc gia gồm: xây dựng nông thôn mới; giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phát triển văn hóa; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển; hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

Theo báo cáo tại phiên họp, Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành đã hoàn thiện nhiều điều kiện cần thiết để triển khai các chương trình trong giai đoạn mới. Chủ trương đầu tư của 4 chương trình đã được phê duyệt, nhiều cơ chế phân bổ vốn và văn bản hướng dẫn đã được ban hành. Một số chương trình cũng đã được giao kế hoạch đầu tư công trung hạn và vốn năm 2026. Tuy nhiên, tiến độ triển khai giữa các chương trình vẫn chưa đồng đều.

Nhiều chương trình chậm tiến độ, giải ngân thấp

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia còn chậm so với yêu cầu, nhiều nhiệm vụ đứng trước nguy cơ không hoàn thành và không giải ngân hết vốn trong năm 2026.

Theo Thủ tướng, một số văn bản hướng dẫn và phương án phân bổ vốn vẫn chưa hoàn thành. Đáng chú ý, số vốn của 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm 2026 còn rất lớn, song kết quả giải ngân đến hết tháng 6 vẫn ở mức thấp.

Người đứng đầu Chính phủ cũng chỉ ra tình trạng quá nhiều văn bản hướng dẫn gây khó khăn cho cơ sở. Riêng các chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có tới 54 văn bản hướng dẫn, trong khi vẫn chưa có cơ chế lồng ghép giữa các chương trình.

Bên cạnh đó, một số địa phương, nhất là người đứng đầu, chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của các chương trình để chủ động triển khai. Theo Thủ tướng, dù có những nguyên nhân khách quan do năm 2026 là năm đầu triển khai giai đoạn mới, nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu khi nhiều cơ quan chưa thật sự quyết liệt, việc phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương còn hạn chế, chất lượng chuẩn bị hồ sơ chưa đồng đều.

Phấn đấu giải ngân toàn bộ vốn, thành lập Tổ công tác tích hợp chương trình

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung tổ chức thực hiện quyết liệt, thực chất và hiệu quả hơn, bảo đảm giải ngân đúng tiến độ và nâng cao hiệu quả đầu tư. Các cơ quan được giao chủ trì chương trình phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ và Ban Chỉ đạo về tiến độ, chất lượng cũng như kết quả thực hiện.

Đồng thời, cần tăng cường điều phối chung giữa cả 4 chương trình mục tiêu quốc gia nhằm tạo động lực phát triển, nhất là tại khu vực nông thôn và miền núi. Việc phân bổ và sử dụng nguồn lực phải đúng mục tiêu, đúng đối tượng, có trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải, không để xảy ra thất thoát, lãng phí và tiêu cực.

Thủ tướng yêu cầu đặt mục tiêu giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách Trung ương được giao trong năm 2026, bao gồm hơn 17.000 tỷ đồng vốn của 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm nay. Kết quả giải ngân sẽ là một trong những tiêu chí đánh giá công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các bộ, ngành và địa phương.

Về nhiệm vụ cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao theo dõi, đôn đốc các địa phương hoàn thành phân bổ vốn và giải ngân toàn bộ nguồn vốn kéo dài; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoàn thiện phương án phân bổ vốn đầu tư công trung hạn trước ngày 25/7, đồng thời hoàn thành sổ tay hướng dẫn trong tháng 7; Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện các quy định, thông tư hướng dẫn trong tháng 7; Bộ Tài chính khẩn trương trình cấp có thẩm quyền giao vốn ngay khi đủ điều kiện, đồng thời hằng tháng công khai tiến độ giải ngân của từng chương trình để kịp thời điều chuyển vốn nếu cần thiết.

Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia một cách thực chất, không cơ học, không cộng dồn. Ban Chỉ đạo thống nhất thành lập Tổ công tác do một Phó Thủ tướng trực tiếp chỉ đạo, lãnh đạo Bộ Tài chính làm Tổ trưởng, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm Tổ phó để tổng rà soát, xây dựng phương án tích hợp tổng thể, báo cáo Chính phủ trước ngày 25/7/2026 trình cấp có thẩm quyền xem xét.