Thủ tướng: Không đạt giải ngân, 'cắt' bố trí vốn năm 2027

Thông điệp này được Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia trong lĩnh vực giao thông vận tải, diễn ra chiều 27/6.

Báo cáo tại hội nghị cho biết, Ban Chỉ đạo hiện theo dõi 38 dự án giao thông trọng điểm quốc gia với tổng mức đầu tư khoảng 5 triệu tỷ đồng. Riêng năm 2026, kế hoạch vốn bố trí cho các dự án lên tới 220.000 tỷ đồng.

Trong 6 tháng, lĩnh vực giao thông ghi nhận nhiều kết quả tích cực khi 6 đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông với tổng chiều dài 395 km đã hoàn thành và đưa vào khai thác, chính thức nối thông tuyến cao tốc từ Lạng Sơn đến Cà Mau. Dự án Biên Hòa - Vũng Tàu được đưa vào sử dụng, góp phần tăng cường kết nối giữa sân bay quốc tế Long Thành với hệ thống cảng biển khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu.

Bên cạnh đó, các dự án cảng hàng không Cà Mau, Phú Quốc và Gia Bình giai đoạn 1.1 cơ bản đáp ứng tiến độ đề ra, trong khi nhiều vướng mắc tại dự án sân bay Long Thành đang từng bước được tháo gỡ. Nhiều dự án cũng đạt tỷ lệ giải ngân ở mức cao, góp phần tạo thêm dư địa cho tăng trưởng đầu tư công trong năm nay.

Tuy nhiên, tình trạng thiếu vật liệu xây dựng tiếp tục ảnh hưởng tới tiến độ thi công của nhiều dự án dù Quốc hội và Chính phủ đã ban hành đầy đủ các cơ chế đặc thù liên quan đến cấp phép và khai thác mỏ vật liệu phục vụ công trình trọng điểm. Không ít dự án có khối lượng thi công thấp trong nửa đầu năm, trong khi tiến độ giải ngân vẫn ở mức rất chậm. Một số dự án dù đã hoàn tất thủ tục đầu tư và triển khai thi công liên tục nhưng tỷ lệ giải ngân mới đạt dưới 20%, thậm chí dưới 10%.

Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030, tiến độ của các dự án hạ tầng được xác định là yếu tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng của từng địa phương cũng như của cả nước.

Giải ngân trở thành thước đo năng lực điều hành

Phát biểu, Thủ tướng cho biết, nếu muốn đóng góp cho tăng trưởng 2 con số trong năm nay và những năm tiếp theo thì việc hoàn thành đúng tiến độ và chất lượng các dự án trọng điểm quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc chậm tiến độ không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư mà còn tác động trực tiếp tới mục tiêu tăng trưởng của các địa phương và mục tiêu chung của cả nền kinh tế.

Đáng chú ý, tiến độ thực hiện dự án và kết quả giải ngân sẽ trở thành một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá, sắp xếp cán bộ, đồng thời là căn cứ quan trọng trong phân bổ vốn đầu tư công hằng năm và trung hạn. "Không thể tiếp tục phân bổ vốn cho năm 2027 nếu kết quả giải ngân năm 2026 không đạt yêu cầu, không đạt kế hoạch", Thủ tướng cho hay.

Đồng thời, tiến độ các dự án tiếp tục được xem là yêu cầu ưu tiên hàng đầu, đặc biệt đối với các nhiệm vụ thực hiện Kết luận số 18 của Trung ương về phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng lưu ý, khối lượng công việc trong nửa cuối năm là rất lớn, đặc biệt đối với các dự án phải hoàn thành trong năm 2026. Vì vậy, trách nhiệm của chủ đầu tư, ban quản lý dự án, địa phương và nhà thầu được đặt ra ở mức cao hơn.

"Tiến độ rất cấp thiết nhưng không vì tiến độ mà ảnh hưởng tới tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng, kỹ thuật; mặt khác, nếu tiến độ đã được cam kết, thống nhất giữa chủ đầu tư và nhà thầu thì phải bảo đảm", Thủ tướng yêu cầu.

Đối với công tác giải ngân, Thủ tướng yêu cầu, mục tiêu được đặt ra là đến hết quý III, tỷ lệ giải ngân của các dự án phải đạt trên 50%, tiệm cận mức trung bình của cả nước. Song song, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thiện các khu tái định cư, bảo đảm bàn giao mặt bằng sạch theo tiến độ của từng dự án.

Các địa phương có mỏ vật liệu được yêu cầu tiếp tục rà soát quy hoạch, đẩy nhanh thủ tục cấp phép và gia hạn mỏ, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát mặt bằng giá vật liệu xây dựng nhằm tránh tình trạng khan hiếm hoặc tăng giá bất thường ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình trọng điểm quốc gia.

Đối với các dự án đường sắt, Chính phủ tiếp tục thúc đẩy triển khai tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam cùng các tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn, Hải Phòng - Móng Cái và hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM. Trong đó, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được yêu cầu hoàn thành thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh để trình Chính phủ trước ngày 5/7 và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 10/7.

"Các bộ, ngành và lãnh đạo các địa phương đặc biệt quan tâm với tinh thần trách nhiệm cao nhất, coi việc triển khai các dự án trọng điểm là một trong những nhiệm vụ ưu tiên trong những tháng cuối năm. Bởi, trong khi chờ những động lực tăng trưởng mới thì đây chính là nguồn lực rất quan trọng và nằm trong tay các địa phương", Thủ tướng một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu.