Thống đốc Phạm Đức Ấn lý giải lãi suất tăng cao

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng" ngày 18/7, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn đã làm rõ một số vấn đề liên quan đến nguồn vốn, lãi suất và nhu cầu vay vốn trung, dài hạn của doanh nghiệp.

Theo đó, thời gian vừa qua, NHNN điều hành chính sách lãi suất tương đối "vất vả" do nhu cầu vốn rất cao, trong lúc huy động vốn của nền kinh tế còn eo hẹp. Chúng ta tập trung vào tăng trưởng kinh tế, tập trung vào tín dụng, vì vậy khi thiếu hụt vốn thì lãi suất tăng cao. Lãi suất huy động đầu vào cao thì lãi suất đầu ra cao, như vậy trực tiếp ảnh hưởng đến doanh nghiệp sản xuất kinh doanh.

Do đó, NHNN đã triển khai các giải pháp nhằm giảm bớt áp lực này, đồng thời các ngân hàng thương mại cũng xác định hạn chế cạnh tranh huy động vốn bằng lãi suất để duy trì mặt bằng lãi suất đầu ra ở mức hợp lý.

Đề cập đến vấn đề cho vay ngoại tệ, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết, Ngân hàng Nhà nước đang nghiên cứu để áp dụng đối với một số đối tượng.

"Nếu nhập khẩu để phục vụ cho đầu tư thì có thể nghiên cứu cho vay ngoại tệ. Chúng tôi cũng đang nghiên cứu, xem xét mở rộng đối tượng trong thời gian tới, có thể đưa vào áp dụng vấn đề này", Thống đốc nói.

Đối với khả năng huy động nguồn vốn từ bên ngoài, NHNN đang tính toán và sẽ tham gia vào quá trình này. Bộ Tài chính cũng sẽ căn cứ nhu cầu vốn của nền kinh tế để phối hợp với Ngân hàng Nhà nước triển khai các giải pháp phù hợp.

Một vấn đề được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đề cập là sự chênh lệch giữa cơ cấu nguồn vốn của hệ thống ngân hàng và nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp.

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, hiện nay vốn huy động ngắn hạn chiếm tới 80%, trong khi vốn trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 20%. Trong khi đó, trên thực tế, nhu cầu vay vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp đang ở mức rất lớn.

Cơ cấu này đặt ra yêu cầu đối với từng tổ chức tín dụng trong việc cân đối nguồn vốn và kiểm soát an toàn hoạt động. Bởi, các ngân hàng vừa phải hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, vừa phải bảo đảm an toàn của từng tổ chức tín dụng cũng như toàn hệ thống.

Phát triển thêm kênh cung ứng vốn trung và dài hạn

Liên quan đến các kiến nghị về chi phí cho vay hoặc bảo lãnh, Thống đốc nêu rõ, trong trường hợp ngân hàng trong nước phải vay vốn từ nước ngoài, chi phí vốn sẽ tăng thêm.

Đối với các chính sách đặc thù, các doanh nghiệp Việt Nam có thể trực tiếp làm việc với nhau để xây dựng cơ chế phù hợp, NHNN sẽ tham gia vào quá trình này để xem xét các vấn đề thuộc thẩm quyền.

Bên cạnh nguồn vốn tín dụng ngân hàng, NHNN cũng đang hướng tới việc tạo thêm điều kiện để phát triển các kênh cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Đối với chính sách nhận tài sản bảo đảm để doanh nghiệp phát hành trái phiếu ra công chúng hoặc trái phiếu riêng lẻ, NHNN đã báo cáo Chính phủ và dự kiến đưa nội dung liên quan vào Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng. Trong đó, ngân hàng thương mại có thể được trao quyền lựa chọn thực hiện dịch vụ quản lý tài sản để phục vụ hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Thống đốc kỳ vọng đây sẽ là một trong những kênh hỗ trợ thị trường vốn phát triển, qua đó "gánh" một phần nhu cầu vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp, trong bối cảnh nguồn vốn của hệ thống ngân hàng hiện chủ yếu là vốn ngắn hạn.

Cùng với các giải pháp về nguồn vốn, tại hội nghị, cộng đồng doanh nghiệp cũng đề xuất Chính phủ tiếp tục hoàn thiện chính sách tài khóa, tiền tệ và phát triển tín dụng xanh.

Bà Nguyễn Thị Nga, quyền Chủ tịch Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn BRG chia sẻ, dư nợ tín dụng xanh hiện đã vượt 700.000 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm nhưng mới chiếm khoảng 4,3% tổng dư nợ. Từ thực tế này, bà đề xuất hoàn thiện cơ chế hỗ trợ lãi suất 2%/năm từ ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh đầu tư vào các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn.

Đồng thời, cần tổ chức triển khai thống nhất danh mục phân loại tín dụng xanh quốc gia và nghiên cứu các công cụ hỗ trợ phù hợp đối với tổ chức tín dụng, trong đó có cơ chế tái cấp vốn ưu đãi, chia sẻ rủi ro và huy động nguồn vốn dài hạn trong nước cũng như quốc tế.

Các đề xuất về huy động vốn dài hạn, mở rộng tín dụng xanh và nghiên cứu đối tượng được vay ngoại tệ được đưa ra trong bối cảnh nhu cầu vốn của doanh nghiệp và nền kinh tế tiếp tục ở mức cao. Với định hướng được Ngân hàng Nhà nước nêu tại hội nghị, cùng với việc bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng, việc phát triển thêm các kênh vốn trung và dài hạn sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và đầu tư của doanh nghiệp.