Doanh nghiệp Việt còn 'mờ nhạt' trong chuỗi cung ứng FDI

Phát biểu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng" sáng 18/7, ông Tsuchibashi Akito, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Điện tử Meiko Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI) cho biết, các doanh nghiệp Nhật Bản ủng hộ tầm nhìn thúc đẩy đầu tư chất lượng cao, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng các doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh hơn.

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản, Chủ tịch JCCI đưa ra 3 nhóm khuyến nghị, gồm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu; duy trì môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo.

Đáng chú ý, theo Tsuchibashi Akito, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang có nhu cầu tăng cường mua sắm nội địa tại Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng hiện vẫn còn hạn chế.

Chủ tịch JCCI nêu rõ, cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam đang hiện hữu trong các lĩnh vực như vật liệu, linh kiện, sản xuất chính xác và các dịch vụ công nghiệp chuyên dụng. Để tận dụng cơ hội này, Việt Nam cần phát triển cả những nhà cung cấp quy mô lớn và một thế hệ doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), doanh nghiệp khởi nghiệp mới có khả năng tham gia chuỗi cung ứng.

"Việt Nam đã rất thành công trong việc thu hút các nhà đầu tư FDI quy mô lớn. Trong tương lai, chúng ta phải tạo ra thêm nhiều doanh nghiệp Việt Nam có thể phát triển và trở thành đối tác trong chuỗi cung ứng toàn cầu", ông Tsuchibashi Akito nói.

Đại diện JCCI đề xuất, tiếp tục hỗ trợ phát triển nhà cung cấp, mở rộng cơ hội kết nối kinh doanh, thúc đẩy hợp tác kỹ thuật và các dự án phát triển chung. Đồng thời, cần tập trung hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cấp công nghệ, đạt các chứng nhận chất lượng, tăng cường nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao năng suất lao động.

Lo thiếu chuyên gia kỹ thuật, nhân lực bảo trì

Một vấn đề khác được Chủ tịch JCCI đề cập là chất lượng nguồn nhân lực cho các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là điện tử và bán dẫn.

Theo ông Tsuchibashi Akito, công nghiệp điện tử và bán dẫn đang là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Khả năng cạnh tranh trong tương lai của những ngành này phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng lực lượng lao động.

Các doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư lớn cho đào tạo, song việc phát triển nguồn nhân lực cần sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, trường đại học, trường nghề và Chính phủ. JCCI đề xuất, tăng cường phát triển các trung tâm đào tạo công nghệ điện tử và bán dẫn; đào tạo lao động lành nghề, kỹ sư bảo trì và chuyên gia quản lý chất lượng, đồng thời mở rộng các chương trình đào tạo kỹ thuật ở nước ngoài.

"Trong những năm tới, thách thức lớn nhất có lẽ không phải là số lượng kỹ sư, mà là sự thiếu hụt các chuyên gia kỹ thuật có kinh nghiệm, chuyên gia bảo trì và chuyên viên quản lý chất lượng", Chủ tịch JCCI nhận định.

Bên cạnh nguồn nhân lực và chuỗi cung ứng, cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản đề nghị tiếp tục duy trì môi trường kinh doanh minh bạch, có khả năng dự báo và thân thiện với doanh nghiệp. Khi các chủ trương được cụ thể hóa thành luật và quy định, JCCI đề nghị tăng cường tham vấn cộng đồng doanh nghiệp thông qua cơ chế đối thoại công - tư và lấy ý kiến rộng rãi.

Cũng tại hội nghị, tham gia ý kiến, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KoCham) Ko Tae Yeon nhìn nhận, mặc dù kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, các doanh nghiệp FDI vẫn tiếp tục mở rộng đầu tư, củng cố chuỗi cung ứng trong nước, chuyển giao công nghệ, phương pháp quản trị tiên tiến và tạo thêm việc làm. Từ đó, kiến nghị Việt Nam bảo đảm tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách, đồng thời nâng cao tính nhất quán và hiệu quả trong quá trình thực thi

Ông Ko Tae Yeon đánh giá, Chính phủ Việt Nam đã đạt nhiều kết quả trong cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Tuy nhiên, trên thực tế, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn do việc triển khai chính sách chưa thống nhất giữa các bộ, ngành và có sự khác biệt trong cách áp dụng tại các địa phương.

Một số vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc đề cập gồm thời gian thông quan còn kéo dài, hoàn thuế giá trị gia tăng chậm, thiếu hụt lao động tại một số khu công nghiệp và một số quy định về môi trường còn phức tạp.

KoCham cũng đề xuất Chính phủ tiếp tục có chính sách hỗ trợ nâng cấp ngành công nghiệp, thúc đẩy ứng dụng công nghệ, phát triển doanh nghiệp cung ứng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI. Những giải pháp này sẽ góp phần gia tăng giá trị tạo ra trong nước và nâng cao vị thế của Việt Nam trong hệ sinh thái chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc khẳng định mong muốn một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và thực thi chính sách nhất quán, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài tại Việt Nam", ông Ko Tae Yeon nhấn mạnh.