Chỉ hơn 1% hộ kinh doanh mới phải áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền

Theo quy định tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP của Chính phủ, từ ngày 1/6/2025, các doanh nghiệp (DN), hộ kinh doanh (HKD) nộp thuế theo phương pháp kê khai và các HKD, cá nhân nộp thuế theo phương thức khoán có mức doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên có hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng; có cơ sở kinh doanh, có cửa hàng sử dụng máy POS/máy tính/máy tính bảng/điện thoại..., có cài đặt phần mềm bán hàng, phần mềm kế toán bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền (HĐĐTKTTMTT) có kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế (CQT).

Chính sách thuế không thay đổi

Theo cơ sở dữ liệu quản lý thuế, hiện cả nước có 37.576 HKD thuộc diện bắt buộc triển khai HĐĐTKTTMTT, tương đương khoảng 1% trong tổng số hơn 3,6 triệu HKD. Như vậy khoảng 99% HKD hiện này không bị tác động bởi quy định này.

Tuy nhiên, do không nắm rõ quy định, thời gian qua không ít HKD tỏ ra hoang mang. Tại các group chia sẻ về câu chuyện này nhiều người tỏ ra lo lắng vì cho rằng quy định này đang làm khó HKD.

Trao đổi với báo chí, ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế cho biết, việc triển khai HĐĐTKTMTT đối với các DN, HKD nộp thuế theo phương pháp kê khai và các HKD, cá nhân nộp thuế theo phương thức khoán có mức doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên là bước cuối cùng trong lộ trình triển khai hóa đơn điện tử (HĐĐT), không phải quy định mới.

"Nói như vậy để thấy rằng việc này được triển khai có lộ trình chứ không có sự đột xuất. Thời gian đầu triển khai thí điểm rất khó khăn nhưng chúng ta đã có kinh nghiệm, nhất là kinh nghiệm triển khai HĐĐT đối với cây xăng…:, ông Sơn chia sẻ.

Lãnh đạo Cục Thuế cùng thừa nhận công tác tuyên truyền thời gian qua cũng chưa được kịp thời khiến dư luận chưa hiểu rõ, CQT cùng các đơn vị cung cấp giải pháp phần mềm HĐĐT sẽ tiếp tục tư vấn giải đáp vướng mắc cho DN, HKD.

Đồng bộ vào cuộc hỗ trợ hộ kinh doanh

Để hỗ trợ DN, HKD sử dụng HĐĐTKTTMTT, ngày 11/6/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã có Thư ngỏ gửi Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam, Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam, các đại lý thuế, công ty cung cấp dịch vụ kế toán, tư vấn thuế và công nghệ tối ưu chi phí, giảm giá thành, tích cực hỗ trợ người nộp thuế, đặc biệt là HKD cá thể để đảm bảo việc triển khai HĐĐTKTTMTT đúng quy định, không gây hoang mang hay hiểu lầm.

Mới đây nhất, ngày 12/6/2025, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Công điện số 88/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường quản lý, đẩy mạnh triển khai HĐĐTKTTMTT trong các hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp tới người tiêu dùng.

Đây là bước đi quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa hệ thống thuế, kiểm soát doanh thu thực chất và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thông qua minh bạch hóa các giao dịch.

Đến nay, nhiều nhà cung cấp giải pháp như: Misa, KiotViet, Efy..., đã có các chương trình ưu đãi, trong đó có nhiều nhà cung cấp đã miễn phí kinh phí sử dụng cho HKD trong khoảng thời gian đầu triển khai.

Bà Đinh Thị Thúy, Phó Chủ tịch HĐQT Công ty CP Misa cho biết, Misa đưa ra chính sách hỗ trợ miễn phí cho các HKD gói 300 hóa đơn, miễn phí 6 tháng sử dụng phần mềm kế toán, chữ ký số, bán hàng.

Với các hộ có nhu cầu cao hơn, muốn sử dụng phần mềm bán hàng và kế toán 1 năm thì mức phí là 1.450.000 đồng/năm. Đơn vị cung cấp giải pháp này cũng đang xây dựng ứng dụng one app (một trạm), với mức độ đơn giản nhất để mọi HKD đều có thể sử dụng, với chi phí là 100.000 đồng/tháng.

Nắm bắt được các vướng mắc, khó khăn ban đầu khi HKD áp dụng việc sử dụng HĐĐTKTTMTT, CQT đã và đang tiếp tục triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để hỗ trợ, giải đáp, hướng dẫn.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho hay, tháng 6 này là tháng cao điểm CQT bố trí đầy đủ lực lượng công chức đến tận địa chỉ kinh doanh để hướng dẫn, hỗ trợ trực tiếp các HKD có thể thao tác, sử dụng thành thạo việc lập và sử dụng HĐĐTKTTMTT theo đúng quy định.

"CQT cũng đã và đang làm việc với các nhà cung cấp giải pháp phần mềm HĐĐT để không ngừng cải tiến ứng dụng HĐĐT, đảm bảo phù hợp, dễ dàng thao tác sử dụng cho các HKD…", Phó Cục trưởng Mai Sơn nhấn mạnh.

3 trường hợp không bắt buộc dùng HĐĐTKTTMTT
Theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, có 3 trường hợp không bắt buộc phải chuyển sang sử dụng HĐĐTKTTMTT:
Trường hợp 1: DN đã đăng ký HĐĐT trước ngày 1/6/2025.
Cụ thể, theo khoản 5 Điều 12 Thông tư 32/2025/TT-BTC, DN đang hoạt động trong các lĩnh vực bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng như: trung tâm thương mại, siêu thị, bán lẻ (trừ ô tô, xe máy), ăn uống, nhà hàng, khách sạn, vận tải hành khách, dịch vụ vui chơi giải trí…, nếu đã đăng ký sử dụng HĐĐT có mã hoặc không có mã với CQT trước ngày 1/6/2025, thì được lựa chọn: Tiếp tục sử dụng loại HĐĐT đã đăng ký; hoặc chuyển sang sử dụng HĐĐTKTTMTT. Đây là nhóm được quyền lựa chọn hình thức hóa đơn, không bắt buộc phải chuyển đổi ngay từ 1/6.
Trường hợp 2: Các HKD và cá nhân không thuộc diện phải đăng ký HKD.
Cụ thể, theo khoản 2 Điều 79 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, các trường hợp không phải đăng ký HKD (do đó cũng không bắt buộc sử dụng HĐĐT) gồm: Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối; Người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, thời vụ; Làm dịch vụ có thu nhập thấp, không thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Việc xác định “thu nhập thấp” do UBND cấp tỉnh quy định cụ thể. Nhóm này không phát sinh nghĩa vụ thuế, do đó cũng không thuộc diện bắt buộc lập hóa đơn.
Trường hợp 3: Các trường hợp không phát sinh doanh thu hoặc không thuộc đối tượng lập hóa đơn.
Cụ thể, theo Điều 4 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, những trường hợp không bắt buộc lập hóa đơn (đồng nghĩa với việc không cần dùng máy tính tiền) gồm: Không phát sinh bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ; Chuyển hàng nội bộ, hàng gửi bán đại lý; Cung cấp hàng hóa, dịch vụ không thu tiền và không thuộc diện bắt buộc lập hóa đơn theo quy định.