Áp dụng chỉ định gói thầu 'chìa khóa trao tay' đẩy nhanh dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận

Sáng 14/2, tại kỳ họp bất thường lần thứ 9, Quốc hội khóa nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra về các cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận.

Thừa ủy quyền Thủ tướng, Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên báo cáo tóm tắt về nội dung các cơ chế, chính sách đặc thù cho dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận.

Theo đó, cho phép triển khai đồng thời các công việc về đàm phán các hiệp định, thoả thuận với đối tác, song song với quá trình lập các hồ sơ và phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án đầu tư.

Về lựa chọn chủ đầu tư và nhà thầu thực hiện, Thủ tướng Chính phủ giao chủ đầu tư thực hiện các dự án; áp dụng hình thức hợp đồng "chìa khóa trao tay" và chỉ định thầu đối với gói thầu "chìa khóa trao tay" xây dựng nhà máy chính với nhà thầu trong thoả thuận hoặc Hiệp định liên Chính phủ; áp dụng hình thức chỉ định thầu/chỉ định thầu rút gọn đối với các gói thầu tư vấn quan trọng để lập, thẩm tra, thẩm định, trợ giúp chủ đầu tư quản lý, thực hiện dự án; mua nhiên liệu, thuê đối tác vận hành, bảo dưỡng trong thời gian đầu.

Gói thầu "chìa khóa trao tay" là một dịch vụ xây dựng trọn gói. Trong đó nhà thầu sẽ chịu trách nhiệm từ khâu thiết kế, thi công, hoàn thiện cho đến khi bàn giao nhà cho chủ đầu tư. Nhà thầu sẽ đảm bảo tuân thủ đúng tiến độ, ngân sách, tiêu chuẩn kỹ thuật và pháp lý của dự án.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đề xuất được thực hiện song song, đồng thời một số công việc chuẩn bị dự án (khảo sát lập nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật, rà phá bom mìn, thực hiện dự án thành phần…) trong quá trình đàm phán hiệp định, thỏa thuận, hợp đồng chìa khoá trao tay trước khi phê duyệt dự án đầu tư.

Đối với cơ chế về phương án tài chính và thu xếp vốn thực hiện dự án, Chính phủ đề xuất đàm phán vay vốn Chính phủ với các đối tác; cho phép chủ đầu tư vay lại không chịu rủi ro tín dụng; sử dụng nguồn tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách và các nguồn vốn hợp pháp khác; chủ đầu tư được sử dụng nguồn vốn vay từ trái phiếu Chính phủ/doanh nghiệp/công trình và một số cơ chế khác để có đủ vốn đối ứng thực hiện dự án; bố trí nguồn vốn ngân sách nhà nước để thực hiện dự án di dân, tái định cư.

Ngoài ra, Chính phủ còn trình cơ chế về áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy phạm kỹ thuật; các định mức, đơn giá; cơ chế cho phép các chủ đầu tư miễn thủ tục báo cáo cơ quan đại diện chủ sở hữu xem xét, phê duyệt dự án đầu tư, phương án huy động vốn; cơ chế, chính sách cho tỉnh Ninh Thuận để thực hiện dự án đền bù, tái định cư nhà máy điện hạt nhân; phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ xây dựng điện hạt nhân; đảm bảo cung cấp vật liệu cho xây dựng dự án; đảm bảo an sinh xã hội cho nhân dân vùng dự án…

Cần quy định rõ về tiêu chí lựa chọn nhà thầu

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Lê Quang Huy nêu rõ, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (Ủy ban KH,CN&MT) cho rằng cần thiết phải ban hành một số cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận.

Về các cơ chế, chính sách cụ thể, Ủy ban KH,CN&MT cho biết việc áp dụng chỉ định thầu gói thầu chìa khóa trao tay là hợp lý để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận. Tuy nhiên, hình thức này có thể dẫn đến hạn chế cạnh tranh, nguy cơ lợi ích nhóm và thiếu minh bạch trong quá trình thực hiện.

Do đó, đề nghị cần có quy định rõ ràng về điều kiện áp dụng, tiêu chí lựa chọn nhà thầu, bổ sung cơ chế kiểm soát chặt chẽ các điều khoản hợp đồng, đặc biệt là các cam kết về công nghệ, bảo trì và chuyển giao công nghệ sau khi hoàn thành dự án.

Với các cơ chế, chính sách đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Ủy ban KH,CN&MT đề nghị nghiên cứu, cân nhắc việc quy định cụ thể trong dự thảo Nghị quyết.

Ngoài ra, Ủy ban KH,CN&MT cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo làm rõ và khẳng định việc đánh giá lại tài sản để bổ sung vốn tự có, việc giữ lại toàn bộ lợi nhuận sau thuế còn lại để bổ sung vốn đối ứng... là hoàn toàn chỉ phục vụ cho việc triển khai dự án điện hạt nhân, không phục vụ cho bất kỳ mục đích nào khác.

Một số ý kiến cũng đề nghị cần có quy định chặt chẽ về hạn mức vay vốn, lãi suất, thời hạn trả nợ và các điều kiện ràng buộc khác có liên quan...; có các giải pháp kiểm soát sử dụng vốn vay đảm bảo đúng mục đích, hiệu quả.

Bên cạnh đó, Ủy ban KH,CN&MT cho biết có ý kiến đề nghị thực hiện lồng ghép thủ tục về đánh giá tác động môi trường, công nghệ, an toàn hạt nhân để giảm bớt quy trình, thủ tục.

Ủy ban KH,CN&MT đề nghị Chính phủ chỉ đạo nghiên cứu, xem xét ý kiến trên và quy định rõ trong dự thảo Nghị quyết để tránh hiểu không cần thực hiện việc lập, thẩm định và phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường.