'Tạo khuôn khổ pháp lý linh hoạt cho phát triển kinh tế tư nhân'

Sáng 22/11, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Diễn đàn "Xây dựng pháp luật lần thứ I" với chủ đề "Hoàn thiện thể chế, pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới".

Hoàn thiện thể chế, tạo "đột phá của đột phá"

Phát biểu tại diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc chuẩn bị hồ sơ dự án luật từ sớm, từ xa sẽ góp phần nâng cao chất lượng lập pháp. Đồng thời, khi luật đã ban hành, cần sớm xây dựng nghị định, thông tư và quán triệt đầy đủ tới cán bộ, Nhân dân để bảo đảm mỗi người dân, mỗi cơ quan sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.

Hướng tới nhiệm vụ thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, làm rõ thành tựu, chỉ ra hạn chế và đề xuất giải pháp nhằm thực hiện hiệu quả các yêu cầu mà dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nêu ra: hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững; đưa pháp luật trở thành động lực phát triển; coi xây dựng pháp luật là "đột phá của đột phá".

Trong đó, trọng tâm là thực hiện Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; tuân thủ nghiêm quy trình lập pháp; phòng, chống tiêu cực, lợi ích nhóm; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị; bảo đảm mọi đạo luật đều xuất phát từ lợi ích quốc gia và nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.

Đồng thời, tiếp tục rà soát, khắc phục những điểm nghẽn của pháp luật, tạo nền tảng pháp lý cho chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Diễn đàn sẽ thu hút nhiều ý kiến tâm huyết, trí tuệ, góp phần thiết thực nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật và hoàn thiện thể chế.

Chuyển đổi tư duy tiền kiểm sang cho phép thử nghiệm có kiểm soát

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng cho rằng, lập pháp phải chuyển từ tư duy "tiền kiểm" sang chủ động mở không gian cho đổi mới sáng tạo, cho phép thử nghiệm có kiểm soát.

"Việc luật hóa cơ chế sandbox cần được thúc đẩy mạnh mẽ; công tác dự báo chính sách phải được nâng cao; và cần xây dựng đội ngũ "kiến trúc sư thể chế" có khả năng nắm bắt xu thế toàn cầu. Tuy nhiên, cũng cần làm rõ phạm vi và mức độ áp dụng đổi mới này giữa các lĩnh vực có tốc độ biến động khác nhau", ông Hoàng Thanh Tùng nói.

Một trọng tâm lớn khác là hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và sự xuất hiện của các mô hình kinh tế mới. Khung pháp lý phải đi trước chứ không chỉ chạy theo thực tiễn, trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.

Những nội dung then chốt như dữ liệu, tài sản số, trí tuệ nhân tạo, thị trường carbon, đổi mới sáng tạo cần tiếp tục được luật hóa. Đồng thời, cần rà soát và sửa đổi các luật nền tảng như: Đất đai - đầu tư - xây dựng - môi trường nhằm xử lý triệt để các vướng mắc liên ngành.

Ưu tiên 5 lĩnh vực quan trọng, đẩy mạnh kinh tế tư nhân

Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi kiến nghị, đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật. Trong đó, tập trung xây dựng khuôn khổ pháp luật minh bạch, hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo, tạo không gian áp dụng pháp luật cho người dân, doanh nghiệp và cả cơ quan thực thi.

Thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương của Đảng, đẩy mạnh việc đưa nghị quyết của Đảng và pháp luật, đảm bảo thống nhất và liên thông giữa luật, nghị định, thông tư. Không để độ trễ thể chế cản trở cho sự phát triển. Cần cập nhật những điểm mới trong đồng bộ giữa công tác lập pháp và lập quy.

Tiếp theo, khẩn trương rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật cho các lĩnh vực mới. Cần hoàn thiện mục tiêu đến năm 2028 hoàn thành hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư kinh doanh, đưa môi trường đầu tư của Việt Nam lọt top 3 của ASEAN như là Nghị quyết 66 đã đề ra.

"Thể chế kinh tế tài chính phải đi trước, mở đường, nhất là ở các lĩnh vực mới như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh… Tạo khuôn khổ pháp lý linh hoạt cho phát triển mạnh mẽ kinh tế tư nhân", ông Phan Văn Mãi phân tích.

Bên cạnh đó, cần thúc đẩy các lĩnh vực kinh doanh mới như kinh tế đô thị thông minh, kinh tế tầm thấp, kinh tế không gian hay là kinh doanh xuyên biên giới... rất nhiều lĩnh vực mới đang đặt ra với chúng ta.

"Trong hoàn thiện hệ thống pháp luật về kinh tế tài chính, đề nghị cần ưu tiên hoàn thiện pháp luật ở năm lĩnh vực quan trọng gồm đất đai, quy hoạch, bất động sản; Tài chính, ngân hàng, thị trường vốn; Doanh nghiệp, đầu tư, cạnh tranh; Kinh tế số, dữ liệu, đổi mới sáng tạo; Năng lượng, lao động, môi trường và phát triển bền vững", ông Mãi nói.

Ngoài ra, đổi mới và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác thực thi pháp luật: Cần chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, xóa bỏ cơ chế "xin - cho". Tăng cường phối hợp giữa cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp; thiết lập cơ chế phản ứng chính sách nhanh, hiệu quả. Cần nhấn mạnh về không gian áp dụng pháp luật của người dân, doanh nghiệp và cơ quan thực thi, cũng như sự đánh giá tuân thủ hay đánh giá chấp hành của các cơ quan chức năng.

"Thiết kế pháp luật và tổ chức thực thi pháp luật đảm bảo an toàn pháp lý cho các chủ thể liên quan, khuyến khích và bảo vệ người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Phải làm sao mở không gian tuân thủ pháp luật, đảm bảo an toàn pháp lý cho các bên, khuyến khích được các chủ thể dám nghĩ, dám làm, sẽ khai phóng được nguồn lực để cho sự phát triển", ông Phan Văn Mãi khẳng định.