[Gặp gỡ thứ Tư] 'Chạy suất, cò mồi mua nhà ở xã hội làm tổn thương niềm tin người lao động nghèo'

Mới đây, tại cuộc họp Ban chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng, thị trường còn tình trạng tiêu cực trong xét duyệt người mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội, gây bức xúc dư luận.

Theo Thủ tướng, mọi thủ tục mua, thuê loại nhà ở xã hội phải công khai, minh bạch, và yêu cầu các bộ ngành, địa phương kiểm soát chặt vấn đề này. Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị Bộ Công an chỉ đạo các lực lượng nắm thêm tình hình, vào cuộc xử lý ngay hành vi vi phạm pháp luật, phòng chống tiêu cực, không để làm méo mó một chính sách nhân văn. Đồng thời, yêu cầu xử nghiêm việc môi giới trái phép, nhận tiền "chạy suất", "cò mồi" mua nhà ở xã hội.

Xung quanh vấn đề này, Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu/vn đã có cuộc trao đổi với đại biểu Quốc hội Nguyễn Hoàng Bảo Trân.

"Chạy suất", "cò mồi" mua nhà ở xã hội làm mất niềm tin ở người nghèo

Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa yêu cầu Bộ Công an vào cuộc xử lý tiêu cực trong việc xét duyệt người mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội. Quan điểm của đại biểu về việc này như thế nào?

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Hoàng Bảo Trân: Tôi hoàn toàn đồng tình với chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Đây là một động thái rất cần thiết và kịp thời, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc giữ cho chính sách nhà ở xã hội - một chính sách mang tính nhân văn sâu sắc - được thực hiện đúng đối tượng, đúng mục tiêu.

Việc để xảy ra tiêu cực, "chạy suất", "cò mồi" trong xét duyệt mua, thuê nhà ở xã hội không chỉ gây bức xúc trong Nhân dân, mà còn làm tổn thương niềm tin của những người lao động nghèo - những người đáng ra phải được ưu tiên thụ hưởng chính sách này.

Khi Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an vào cuộc, tôi cho rằng đó không chỉ là xử lý vi phạm, mà còn là lời cảnh báo mạnh mẽ rằng mọi hành vi trục lợi trên chính sách an sinh sẽ bị nghiêm trị.

Tuy nhiên, về lâu dài, để chấm dứt hoàn toàn tình trạng này, cần song hành 3 nhóm giải pháp: Phòng ngừa từ thể chế, minh bạch từ quy trình, và giám sát từ cộng đồng.

Việc để xảy ra tiêu cực, "chạy suất", "cò mồi" trong xét duyệt mua, thuê nhà ở xã hội không chỉ gây bức xúc trong Nhân dân, mà còn làm tổn thương niềm tin của những người lao động nghèo - những người đáng ra phải được ưu tiên thụ hưởng chính sách này.

Vậy, theo đại biểu, việc giao cho lực lượng công an vào cuộc có thể chấm dứt được tình trạng tiêu cực trong việc mua, thuê nhà ở xã hội hiện nay hay không?

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Hoàng Bảo Trân: Việc lực lượng công an vào cuộc chắc chắn sẽ răn đe, ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm, nhưng để "chấm dứt" hoàn toàn, thì phải đi từ nguồn gốc của tiêu cực, đó là kẽ hở trong quy trình và sự thiếu minh bạch trong công khai thông tin.

Hiện nay, nhiều dự án nhà ở xã hội vẫn để chủ đầu tư tự tiếp nhận, xét duyệt và công bố danh sách người đủ điều kiện, trong khi cơ quan quản lý Nhà nước lại thiếu công cụ kiểm soát độc lập. Điều này khiến một số cá nhân có thể lợi dụng để "gợi ý" chạy suất, giữ chỗ hoặc mua bán ưu tiên.

Vì vậy, cùng với sự vào cuộc của cơ quan công an thì toàn bộ quy trình tiếp nhận hồ sơ, xét duyệt, bốc thăm và công bố kết quả cần được số hóa, công khai trên cổng thông tin điện tử của tỉnh hoặc Bộ Xây dựng, để người dân có thể giám sát.

Vai trò của chủ đầu tư và cơ quan quản lý nhà ở xã hội cần tách bạch rõ. Chủ đầu tư chỉ được làm nhiệm vụ kỹ thuật, không tham gia khâu xét duyệt. Và nên có đường dây nóng độc lập hoặc kênh phản ánh trực tuyến để người dân, báo chí, tổ chức xã hội tham gia giám sát. Khi người dân được giám sát, báo chí được tiếp cận, còn công an xử lý kịp thời thì tiêu cực sẽ khó có đất sống.

Cần mở rộng gói tín dụng ưu đãi như 120.000 tỷ đồng

Cần tháo gỡ những điểm nghẽn nào để chính sách nhà ở xã hội và nhà ở giá rẻ thực sự đi vào cuộc sống?

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Hoàng Bảo Trân: Theo tôi, 3 điểm nghẽn lớn nhất hiện nay cần được tháo gỡ.

Thứ nhất, cơ chế đất đai và thủ tục đầu tư còn phức tạp. Nhà đầu tư muốn làm nhà ở xã hội nhưng gặp vướng mắc trong khâu giao đất, bồi thường, chuyển đổi mục đích sử dụng, dẫn đến dự án kéo dài, chi phí đội lên – và cuối cùng người lao động lại khó tiếp cận.

Thứ hai, lợi nhuận thấp, nhưng rủi ro cao. Doanh nghiệp đầu tư vào nhà ở xã hội thường chỉ được lợi nhuận tối đa 10%, trong khi thời gian thu hồi vốn lâu. Cần có cơ chế ưu đãi tín dụng, thuế, và hạ tầng để doanh nghiệp yên tâm tham gia.

Nhà ở xã hội không chỉ là chính sách an sinh, mà còn là chính sách phát triển con người. Người lao động có nơi ở ổn định, họ mới yên tâm gắn bó, cống hiến cho doanh nghiệp và địa phương. Vì thế, bên cạnh xử lý tiêu cực, điều quan trọng hơn là phải khơi dậy lại tinh thần nhân văn, công bằng và minh bạch của chính sách này.

Thứ ba, thiếu đồng bộ trong chính sách tín dụng người mua. Người lao động muốn mua nhưng khó vay vốn do yêu cầu thế chấp hoặc thủ tục phức tạp. Cần mở rộng gói tín dụng ưu đãi như 120.000 tỷ đồng, nhưng với quy trình gọn nhẹ hơn, tập trung đúng đối tượng là công nhân, viên chức, người thu nhập thấp.

Cuối cùng, tôi cho rằng, nhà ở xã hội không chỉ là chính sách an sinh, mà còn là chính sách phát triển con người. Nếu người lao động có nơi ở ổn định, họ mới yên tâm gắn bó, cống hiến cho doanh nghiệp và địa phương. Vì thế, bên cạnh xử lý tiêu cực, điều quan trọng hơn là phải khơi dậy lại tinh thần nhân văn, công bằng và minh bạch của chính sách này.

Tôi tin rằng, với sự chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng, sự vào cuộc của các bộ, ngành, cùng giám sát chặt chẽ từ người dân và báo chí, chúng ta sẽ làm trong sạch môi trường chính sách nhà ở xã hội, để từng căn nhà thật sự đến đúng tay người cần, và từng đồng ngân sách được sử dụng đúng mục tiêu.

Xin trân trọng cảm ơn bà!