Nhiều ý kiến về mức phạt khi bán, cho thuê nhà ở xã hội sai mục đích

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, thay thế Nghị định 16/2022. Trong đó, cơ quan soạn thảo đề xuất tăng mức phạt với hành vi người mua nhà ở xã hội sử dụng sai mục đích, đồng thời vô hiệu các hợp đồng chuyển nhượng nhà sai quy định.

Hủy bỏ hợp đồng với người chuyển nhượng nhà sai quy định

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết dự thảo lần này thay đổi về nội dung, hành vi và mức xử phạt, đặc biệt liên quan đến hoạt động kinh doanh nhà ở xã hội.

Theo đó, người mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội nhưng không sử dụng để ở mà cho thuê lại sẽ bị xử phạt 80-120 triệu đồng, thay vì 40-60 triệu đồng như quy định hiện hành.

Mức phạt tương tự cũng áp dụng với trường hợp người mua tự ý chuyển nhượng nhà ở xã hội trái phép, đồng thời bổ sung hình thức buộc hai bên hủy bỏ hợp đồng này.

Người thuê nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp mà cho thuê lại hoặc chuyển hợp đồng trái quy định bị phạt từ 80 đến 120 triệu đồng, buộc hoàn trả toàn bộ khoản thu không đúng quy định và chấm dứt hợp đồng thuê hoặc thuê mua.

Dự thảo tăng mức xử phạt với chủ đầu tư bán, cho thuê nhà ở xã hội không thuộc diện ưu tiên từ 100-120 triệu đồng lên 120-160 triệu đồng.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng còn bổ sung quy định phạt 260-280 triệu đồng đối với chủ đầu tư dự án xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại, nhà ở thương mại trong phạm vi dự án vượt quá 20% tổng diện tích đất ở hoặc tổng diện tích sàn nhà ở theo quy định. Chủ đầu tư không dành hoặc dành không đủ phần diện tích đất ở đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật trong dự án để xây dựng nhà ở xã hội theo quy định cũng bị xử lý tương tự.

Theo cơ quan soạn thảo, thực tế quy định hiện hành phát sinh nhiều tồn tại như một số chế tài chưa phủ kín, mức phạt còn thấp, chưa đủ sức răn đe; biện pháp khắc phục hậu quả nhiều khi khó thực hiện. Do đó, dự thảo mới nhằm phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời hành vi vi phạm, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng và nhà ở xã hội.

Nhiều người dân còn băn khoăn

Là người đang sở hữu nhà ở xã hội, anh Nguyễn Toàn Thu, ngụ phường Cự Khê, Hà Nội cho rằng quy định cấm người mua cho thuê nhà ở xã hội cần linh hoạt hơn.

Theo anh Thu, nhiều trường hợp vừa mua nhà đã bị điều chuyển công tác hoặc gặp biến cố phải rời đi. "Nếu không được cho thuê để bù thêm thu nhập, nhà sẽ bị bỏ trống rất lãng phí. Còn nếu bán thì phải chờ đủ 5 năm, mà bán ngay chỉ được giá gốc, trong khi số tiền đó không đủ mua nơi ở mới, khiến người nghèo càng thêm khó khăn" – anh nói.

Tại phiên họp thứ 3 của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản ngày 11-11, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu việc xây nhà ở xã hội không được đặt tại khu vực xa trung tâm, khỉ ho cò gáy, đầu thừa đuôi thẹo.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh cần tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực, tránh tình trạng găm hàng, thổi giá, đầu cơ, trục lợi trong việc xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội.

Dù luật quy định sau 5 năm người mua mới được bán lại và chỉ được bán cho hai đối tượng – chủ đầu tư hoặc người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, với giá tối đa bằng giá ghi trong hợp đồng. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trường hợp phải bỏ tiền gấp đôi so với hợp đồng, dẫn đến tình trạng mua đi bán lại ngay sau khi nhận nhà.

Trong khi đó, anh Trương Gia Khải, ngụ phường Tây Mỗ, lại ủng hộ quy định tăng mức phạt. Theo anh, mức phạt trong dự thảo vẫn còn thấp so với lợi nhuận người cho thuê có thể thu được. Đặc biệt, mức phạt đối với chủ đầu tư bán, cho thuê nhà ở xã hội sai đối tượng chưa tương xứng với hành vi vi phạm.

"Cần có thêm hình phạt bổ sung: Đối với chủ đầu tư bán sai đối tượng phải vô hiệu hợp đồng, tịch thu tiền đã cho thuê, xử lý hình sự; với người mua nhà ở xã hội sử dụng cho thuê cần thu hồi toàn bộ số tiền chủ nhà đã thu lợi"- anh Khải đề xuất.

Anh Khải cho rằng nhà ở xã hội là chính sách nhân văn của Nhà nước, song trên thực tế nhiều dự án có giá lên đến 30 triệu đồng/m².

"Như một dự án tại phường Bồ Đề (Hà Nội) mở bán giá trung bình 29,4 triệu đồng/m². Tới đây, dự án nhà ở xã hội tại ô đất NO1, Khu đô thị mới Hạ Đình còn cao hơn. Nếu xu hướng tăng giá lan rộng, giấc mơ an cư của người thu nhập thấp sẽ ngày càng xa vời" - anh Khải nói.

Các chuyên gia bất động sản nhận định việc tăng chế tài trong lĩnh vực nhà ở xã hội là cần thiết để ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách, bảo đảm đúng mục tiêu hỗ trợ người có nhu cầu thật.

Tuy nhiên, cần song song kiểm soát giá nhà ở xã hội tại các đô thị lớn bởi với mức giá 30 triệu đồng/m² thì ngay cả người thu nhập khá cũng khó tiếp cận chứ không riêng người thu nhập thấp.

Theo Bộ Xây dựng, Luật Nhà ở năm 2023 quy định người mua nhà ở xã hội chỉ được bán lại sau 5 năm, kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua nhà và được cấp giấy chứng nhận. Nếu muốn bán trước thời hạn, họ chỉ được bán lại cho hai đối tượng: chủ đầu tư dự án hoặc người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, với giá bán tối đa bằng giá trong hợp đồng ký với chủ đầu tư.

Tiến độ chương trình 1 triệu căn nhà ở xã hội

Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng và hoàn thiện 1 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030. Theo Bộ Xây dựng, hiện cả nước có 696 dự án đang triển khai với quy mô 637.048 căn. Trong đó, 165 dự án đã hoàn thành với 116.342 căn, 151 dự án đang xây dựng với 132.616 căn, số còn lại đang trong giai đoạn chấp thuận chủ trương đầu tư.

"Như vậy, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công và chấp thuận chủ trương đầu tư đến năm 2025 đạt khoảng 60% so với chỉ tiêu đặt ra" – Bộ Xây dựng cho hay.

(Theo Pháp Luật TP. HCM)