3.500 tỷ đồng trái phiếu sử dụng không đúng mục đích của IPA

Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa có thông báo về kết luận thanh tra (KLTT) việc chấp hành chính sách pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) riêng lẻ và sử dụng nguồn tiền từ phát hành TPDN riêng lẻ đối với 26 tổ chức phát hành (TCPH). Trong đó, cái tên nổi bật đáng chú ý là CTCP Tập đoàn I.P.A (mã IPA).

Cụ thể, KLTT đã chỉ ra hàng loạt sai phạm trong hoạt động phát hành TPDN riêng lẻ của IPA như: Phát hành/chào bán trái phiếu chưa đáp ứng đủ điều kiện theo quy định; công bố thông tin chưa đầy đủ nội dung theo quy định; chậm công bố thông tin định kỳ 6 tháng, hàng năm về Báo cáo tài chính... Đặc biệt, KLTT nhấn mạnh IPA đã sử dụng sử dụng hơn 3.500 tỷ đồng huy động từ một số mã trái phiếu không đúng với phương án đã được phê duyệt, công bố thông tin, hoặc không đúng quy định pháp luật.

Liên quan đến nội dung này, KLTT của Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cũng nhấn mạnh IPA giai đoạn 2020-2022 đã sử dụng vốn từ nhiều đợt phát hành trái phiếu không đúng mục đích theo phương án đã được phê duyệt. Phần lớn trong số này được IPA điều chuyển cho Trustlink (nay đổi tên thành CTCP Dịch vụ DStation) vay.

Hoạt động cho vay này là một trong các nguyên nhân khiến IPA bị UBCKNN xử phạt 137,5 triệu đồng (tổng các sai phạm bị xử phạt 400 triệu đồng), do Trustlink cũng là cổ đông của IPA (theo danh sách cổ đông IPA do VSDC chốt tại ngày 29/4/2022, 8/5/2023, 23/5/2024).

IPA dùng không đúng mục đích những lô trái phiếu nào?

Trái phiếu riêng lẻ chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nợ vay của IPA. Cuối năm 2020, tỷ lệ trái phiếu (ngắn và dài hạn) chiếm 41% trên tổng nợ của IPA, các năm sau tỷ lệ này dao động từ 48,2 – 75% và cao nhất là hơn 88% cuối năm 2025 (tương đương dư nợ trái phiếu của IPA cùng công ty con đạt hơn 5.600 tỷ đồng).

Tổng cộng, IPA suốt giai đoạn 2020-2024 đã "hút" 6.048 tỷ đồng TPDN riêng lẻ thông qua 21 đợt phát hành. Dữ liệu của Nhadautu.vn cho thấy phần lớn trong số tiền huy động từ phát hành trái phiếu riêng lẻ (giai đoạn 2020-2022) đã được IPA điều chuyển cho Trustlink vay.

Trong đó, tất cả các lô trái phiếu huy động giai đoạn 2020-2022 đều sử dụng không đúng mục đích.

Chẳng hạn, ở các lô trái phiếu IPA202002, IPA202003, IPA202004, IPA 202005, IPA 202006, IPA 202007 (tổng giá trị 300 tỷ đồng; ngày phát hành từ ngày 29/7/2020 đến ngày 14/8/2020), công ty đã sử dụng tiền thu được từ đợt phát hành trái phiếu để cho Trustlink vay 300 tỷ đồng với lãi suất 11%/ năm. Sau khi tất toán, IPA chuyển 207 tỷ đồng hợp tác đầu tư với Công ty Galaxy Land, chuyển 128,68 tỷ đồng đặt cọc và thanh toán tiền mua cổ phần CTCP Đầu tư và Phát triển Nam Cần Thơ cho CTCP Tập đoàn CEO.

Tương tự, ở các mã trái phiếu IPA202008, IPA202009, IPA2020010 và IPA202011 tổng giá trị 200 tỷ đồng, kỳ hạn 2 năm, lãi suất cố định 10,5%/năm. Số tiền thu về được dùng cho Trustlink vay. Sau khi tất toán với Trustlink, IPA chuyển 300 tỷ đồng góp vốn vào CTCP Đầu tư và Phát triển Nam Cần Thơ.

Tương tự, công ty đã chuyển toàn bộ 300 tỷ đồng huy động từ lô trái phiếu IPAH2124001 (phát hành ngày 30/3/2021, kỳ hạn 3 năm, lãi suất 10,5%) cho Trustlink theo các hợp đồng vay.

Không những thế, công ty cũng dùng một phần hoặc toàn bộ số tiền huy động từ các lô trái phiếu để chuyển tiền cho Trustlink vay, gồm: IPAH2124002 (giá trị 1.000 tỷ đồng, ngày phát hành 15/11/2021, kỳ hạn 3 năm, lãi suất 9,5%/ năm); IPAH2124003 (giá trị 1.000 tỷ đồng, phát hành ngày 20/12/2021 kỳ hạn 3 năm, lãi suất 9,5%/ năm); IPAH2225001 (1.000 tỷ đồng phát hành ngày 25/2/2022, kỳ hạn 3 năm, lãi suất 9,5%/năm).

Đáng chú ý, trái chủ cả 3 lô trái phiếu này là VNDirect, doanh nghiệp cùng nhóm với IPA.