'Triển khai 1 triệu căn nhà ở xã hội chưa đạt yêu cầu'

Sáng 28/10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 8, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trường về Báo cáo của Đoàn Giám sát và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về kết quả giám sát chuyên đề "việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển nhà ở xã hội từ năm 2015 đến hết năm 2023".

Báo cáo kết quả của Đoàn giám sát cho thấy, công tác ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật liên quan đến nhà ở xã hội (NOXH) đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, trong quá trình triển vẫn còn nhiều bất cập.

Theo đó, một số quy định còn chồng chéo, chưa thống nhất, chưa đồng bộ ; chưa phù hợp với thực tế, chậm được rà soát, sửa đổi, bổ sung ; chưa rõ ràng, thiếu cụ thể, chi tiết dẫn đến không thống nhất trong cách hiểu và trong quá trình tổ chức thực hiện.

Việc thực hiện chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở, Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ NOXH cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp (giai đoạn 2021-2030) chưa đạt yêu cầu, đa số địa phương chưa hoàn thành chỉ tiêu phát triển NOXH. Nguồn vốn ngân sách Nhà nước chưa được quan tâm bố trí thỏa đáng, nên đa số các địa phương chỉ phát triển hình thức NOXH xây dựng bằng nguồn vốn ngoài Nhà nước.

Một số địa phương có nhiều khu công nghiệp, cụm công nghiệp phát triển hình thức xây dựng nhà trọ cho công nhân thuê do hộ gia đình, cá nhân xây dựng, nhưng chưa bảo đảm quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng, do đó chưa bảo đảm an toàn, điều kiện sinh sống, làm việc cho công nhân, người lao động có thu nhập thấp.

Trình tự, thủ tục các dự án NOXH còn phức tạp, nhà đầu tư phải thực hiện nhiều bước quy trình theo quy định của nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau thiếu liên thông, thống nhất, một số quy định chồng chéo, thiếu thống nhất dẫn đến ách tắc trong triển khai dự án. Khả năng tiếp cận đất đai còn khó khăn.

Đoàn giám sát nêu rõ, cơ bản các địa phương đã quan tâm bố trí quỹ đất để xây dựng NOXH khi lập, phê duyệt các quy hoạch và khi chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án nhà ở thương mại phải bố trí quỹ đất 20% làm NOXH.

Tuy nhiên, còn nhiều địa phương chưa bố trí quỹ đất độc lập để phát triển NOXH; việc phát triển NOXH chủ yếu phụ thuộc vào quỹ đất 20% trong dự án nhà ở thương mại, nhưng việc triển khai còn nhiều bất cập, vướng mắc.

Về nguồn vốn, Chính phủ đã huy động, sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, triển khai các gói tín dụng ưu đãi để thực hiện chính sách nhà ở cho các đối tượng chính sách. Đồng thời, việc thu hút các nhà đầu tư tham gia phát triển NOXH đều được các địa phương chú trọng, tăng cường. Nhưng, việc bố trí vốn, huy động vốn phát triển NOXH còn khó khăn, chưa đáp ứng yêu cầu đề ra.

Về chính sách ưu đãi, việc xét duyệt đối tượng và xác minh điều kiện được hưởng chính sách về NOXH (chưa có nhà ở, phải cư trú trên địa bàn tỉnh có NOXH, thu nhập không thuộc diện phải nộp thuế TNCN) còn nhiều thủ tục phức tạp, rườm rà; một số quy định không rõ ràng, thiếu cụ thể, công tác phối hợp giữa các sở, ban, ngành địa phương thiếu chặt chẽ nên gây khó khăn khi triển khai, thời gian thực hiện kéo dài.

Chính sách ưu đãi của Nhà nước chưa khuyến khích, thu hút nhà đầu tư tham gia phát triển NOXH. Việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, thủ tục vay vốn từ các gói tín dụng ưu đãi, Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam khó thực hiện dẫn đến chủ đầu tư phải vay từ ngân hàng thương mại với lãi suất cao dẫn đến giá bán NOXH cao, đối tượng thụ hưởng chính sách NOXH khó tiếp cận.

Chất lượng NOXH chưa được kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến tâm lý NOXH gắn với nhà ở có chất lượng thấp, phân biệt loại hình NOXH với nhà ở thương mại.

Tăng cường hoạt động giám sát

Trước những bất cập nêu trên, Đoàn Giám sát kiến nghị, Quốc hội tiếp tục tăng cường hoạt động giám sát của cơ quan dân cử đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển NOXH, việc ban hành và triển khai thực hiện các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành đối với các luật mới ban hành .

Đối với Chính phủ, tập trung chỉ đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ, địa phương hoàn thành việc ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành theo thẩm quyền được giao trước ngày 1/12/2024. Tiếp tục rà soát, hoàn thiện các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành bảo đảm thực sự khắc phục các tồn tại, hạn chế trong giai đoạn 2015-2023.

Bên cạnh đó, tăng cường triển khai các chương trình hỗ trợ nhà ở thuộc chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình đầu tư công về nhà ở. Thực hiện giải pháp cụ thể để triển khai hiệu quả Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ NOXH cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030 bảo đảm tiến độ, chất lượng và sự phù hợp với nhu cầu, điều kiện làm việc, sinh sống của đối tượng thụ hưởng

Tích cực triển khai cho vay hỗ trợ NOXH, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để triển khai hiệu quả gói hỗ trợ 120.000 tỷ đồng theo Nghị quyết 33/2023 của Chính phủ. Khuyến khích các ngân hàng thương mại tiếp tục tiết giảm chi phí để phấn đấu giảm lãi suất cho vay đối với chủ đầu tư và người mua nhà của các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân.

Đồng thời, đưa chỉ tiêu phát triển NOXH vào chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và hằng năm của địa phương.

Ưu tiên bố trí quỹ đất xây dựng NOXH phù hợp với chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở và quy hoạch sử dụng đất của địa phương trong từng thời kỳ. Khi lập, phê duyệt quy hoạch có liên quan, cần phải xác định rõ diện tích đất xây dựng NOXH. Bố trí thỏa đáng ngân sách đầu tư xây dựng dự án NOXH, đầu tư hạ tầng kỹ thuật ngoài dự án đầu tư xây dựng NOXH. Chủ động, tích cực nghiên cứu, đề ra các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc phát triển NOXH, giải quyết các vướng mắc của người dân là đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ về NOXH…