Quốc hội 'chốt' trao quyền cho Ngân hàng Nhà nước quyết định cho vay lãi suất 0%

Sáng 27/6, với 435/443 đại biểu tán thành (chiếm 91%), Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD).

Đây được đánh giá là một bước đi mang tính đột phá trong khuôn khổ pháp lý cho ngành ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh nợ xấu có xu hướng tăng trở lại và yêu cầu bảo vệ hệ thống ngày càng cấp thiết.

Ngân hàng Nhà nước được trao quyền cho vay đặc biệt

Một trong những điểm mới quan trọng của Luật là việc chuyển giao thẩm quyền cho vay đặc biệt từ Thủ tướng Chính phủ sang Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Theo quy định mới, NHNN có quyền quyết định cho vay đặc biệt với lãi suất 0%/năm, ngay cả khi không có tài sản bảo đảm, trong các tình huống khẩn cấp như rút tiền hàng loạt, mất khả năng chi trả hoặc để phục hồi, chuyển giao bắt buộc các TCTD đang bị kiểm soát đặc biệt.

Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, quy định này nhằm bảo vệ người gửi tiền và đảm bảo an toàn hệ thống. Việc trao quyền cho NHNN sẽ giúp xử lý tình huống nhanh chóng, linh hoạt hơn, tránh kéo dài gây rủi ro lan truyền.

Dù có đề xuất đưa quy định này sớm có hiệu lực, Chính phủ thống nhất thời điểm áp dụng toàn bộ luật là từ ngày 15/10/2025 để đảm bảo có đủ thời gian xây dựng hướng dẫn chi tiết, đồng bộ hóa thực thi.

Luật hóa quyền thu giữ tài sản bảo đảm - mở khóa cho xử lý nợ xấu

Điểm nhấn thứ hai mang tính đột phá là việc luật hóa quyền thu giữ tài sản bảo đảm cho các khoản nợ xấu - điều trước đây chỉ được thí điểm trong khuôn khổ Nghị quyết 42/2017/QH14.

Cụ thể, luật đã bổ sung quy định tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho tổ chức tín dụng và công ty xử lý nợ trong việc thu giữ, kê biên và hoàn trả tài sản bảo đảm là vật chứng trong vụ án hình sự.

Theo đó, TCTD được phép thu giữ tài sản nếu hợp đồng có điều khoản đồng ý thu giữ, và tài sản đó không thuộc diện tranh chấp, không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời hay kê biên thi hành án. Các bước công khai thông tin trước thu giữ, đặc biệt đối với bất động sản, cũng được quy định chặt chẽ – phải niêm yết ít nhất 15 ngày tại UBND cấp xã nơi đăng ký địa chỉ và nơi có tài sản.

Đáng chú ý, vai trò phối hợp của chính quyền địa phương được quy định rõ ở cấp xã – phù hợp với định hướng tinh gọn bộ máy và mô hình hai cấp hiện hành. Các tổ chức xử lý nợ cũng bị ràng buộc chặt chẽ, không được áp dụng các biện pháp vi phạm pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội trong quá trình thu giữ.

Ngoài ra, Luật Các TCTD (sửa đổi) còn được kỳ vọng là "vành đai pháp lý" để phòng ngừa rủi ro hệ thống với những quy định mới về cho vay đặc biệt, thu giữ tài sản bảo đảm hay phục hồi tổ chức yếu kém hướng đến mục tiêu cuối cùng là bảo vệ người gửi tiền.

Trong thời gian tới, Chính phủ sẽ chỉ đạo NHNN phối hợp các bộ, ngành liên quan ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết. Với hiệu lực từ ngày 15/10/2025, luật mới hứa hẹn góp phần tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm và kỷ luật thị trường trong hoạt động của các tổ chức tín dụng.