'Nâng hạng khó, giữ hạng còn khó hơn'

Nâng hạng phụ thuộc vào trải nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài

Phát biểu tại Hội thảo Nâng cao nhận thức nhà đầu tư hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức sáng 17/7, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) nhìn nhận việc thị trường chứng khoán (TTCK) có thể thu hút được lượng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài, nhất là vốn đầu tư của các nhà đầu tư tổ chức, các quỹ đầu tư lớn, sẽ tạo tác động tích cực ở nhiều góc độ cho TTCK.

“Từ đó, sẽ giúp phát triển hơn nữa kênh huy động vốn quan trọng cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước”, bà Phương khẳng định.

Theo Chủ tịch UBCKNN, kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc nâng hạng TTCK là giải pháp có tính hiệu quả cao trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào TTCK.

Chính vì thế từ năm 2022, Nghị quyết 86 của Chính phủ về phát triển thị trường vốn an toàn minh bạch, bền vững đã nêu mục tiêu rất cụ thể là phát triển TTCK trở thành kênh huy động vốn trung, dài hạn chủ yếu cho nền kinh tế và cần khẩn trương triển khai các giải pháp cần thiết để nâng hạng TTCK Việt Nam từ thị trường cận biên lên mới nổi.

Đồng quan điểm, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN cho rằng, một trong những yếu tố quan trọng để nâng và giữ hạng thị trường chứng khoán tại Việt Nam là dòng vốn đầu tư nước ngoài.

"Đến thời điểm này, Việt Nam đã đáp ứng hết tiêu chuẩn nâng hạng. Song, việc được nâng hay không phụ thuộc nhiều vào đánh giá, trải nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài. Một điểm kỳ vọng là nhà đầu tư nước ngoài quay lại mua ròng nhiều, hơn 13.000 tỷ trong nửa đầu tháng 7”, ông Hải cho biết.

UBCKNN đã có nhiều nỗ lực trong việc giải quyết các vướng mắc của nhà đầu tư nước ngoài, điển hình là Ủy ban thường xuyên duy trì cơ chế trao đổi với nhà đầu tư nước ngoài. Ông Hải nói: “Những nhà đầu tư này cũng đánh giá tích cực với cải cách, cố gắng của Chính phủ”.

Đặc biệt, việc áp dụng cơ chế NPF (Non – Prefunding) cho nhà đầu tư nước ngoài giúp tăng số lượng giao dịch. Đã có hàng trăm nghìn giao dịch NPF (giao dịch không cần ký quỹ), số lượng NPF chiếm hơn 50% lệnh mua của khối ngoại hiện nay.

Ngoài ra, với cơ chế xử lý giao dịch thất bại, trong hàng trăm nghìn giao dịch NPF thực hiện, chỉ một vài giao dịch thất bại và đều có cơ chế xử lý ổn thỏa. Đây là các cơ sở để kỳ vọng chứng khoán Việt Nam được nâng hạng.

“Nâng hạng không phải đích đến cuối cùng”

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, nâng hạng không phải đích đến cuối cùng. Điều quan trọng là duy trì và hướng đến xếp hạng cao hơn.

Ông Hải nói:"Mục tiêu cao nhất là phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam theo hướng ngày càng minh bạch, công bằng, hiện đại đáp ứng chức năng là kênh thu hút và phân bổ vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Câu hỏi đặt ra là sau khi nâng hạng rồi thì chúng ta phải làm gì để duy trì”.

Phó Chủ tịch UBCKNN dẫn giải câu chuyện NPF chỉ là câu chuyện ngắn hạn, dài hạn hơn là xây dựng cơ chế CCP (trung tâm thanh toán bù trừ - PV). Bên cạnh đó, khi đã nâng hạng và nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường, cần phải có sản phẩm để họ đầu tư.

Với những nỗ lực của Bộ Tài chính và UBCKNN, đại diện đoàn công tác của FTSE Russell trong buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng (sáng ngày 17/7) đã bày tỏ sự ấn tượng trước những nỗ lực cải cách toàn diện mà Việt Nam đã và đang triển khai nhằm nâng cao chất lượng vận hành thị trường vốn.

Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết Bộ Tài chính đã và đang triển khai nhiều công việc quan trọng như: hoàn thiện Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 155/2020/NĐ-CP; hoàn thiện khung khổ pháp lý về hoạt động chào bán và phát hành chứng khoán; giao Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nghiên cứu và đề xuất triển khai các sản phẩm mới phù hợp với thông lệ quốc tế và nhu cầu thị trường; sớm đưa cơ chế CCP vào vận hành từ đầu năm 2027…

Do đó, ông Bùi Hoàng Hải khẳng định thị trường phải tăng cường minh bạch, phát triển sản phẩm xanh sạch, ESG phù hợp với các quỹ hiện nay, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính để nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận dễ dàng hơn.

"Trong thời gian vừa qua, nhờ hỗ trợ của NHNN, việc mở tài khoản thanh toán, tài khoản đầu tư gián tiếp của khối ngoại thuận lợi hơn. Nếu thời gian tới, NHNN sửa Thông tư 07 thì giao dịch nhà đầu tư nước ngoài rất thuận lợi. Để nâng hạng theo tiêu chuẩn của MSCI thì cần thị trường ngoại hối sôi động, phát triển để có công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá", ông Hải khẳng định.

Một vấn đề cũng đáng lưu ý là tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, hiện có hơn 400 doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán không có sở hữu nước ngoài. Phó Chủ tịch UBCKNN đã chỉ ra hai vấn đề về quy định “room” đầu tư nước ngoài.

Cụ thể, nhiều ngành không thực sự cần thiết áp dụng hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài nhưng vẫn áp. Đây là rào cản với đầu tư nước ngoài gián tiếp (FII) và trực tiếp (FDI).

Ông Hải cũng chỉ ra thực trạng doanh nghiệp đăng ký dự phòng quá nhiều ngành nghề trong khi không thực sự triển khai hoạt động những ngành nghề này, từ đó cũng dẫn đến khả năng có thể bị hạn chế thu hút vốn từ nước ngoài.

Ngoài ra, theo ông Hải, yếu tố quan trọng nhất với nâng hạng chứng khoán là trải nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài. Điều này yêu cầu sự cố gắng của các cơ quan lưu ký chứng khoán và các thành viên của thị trường.

"Chỉ khi nhà đầu tư nước ngoài có trải nghiệm tốt, cảm nhận tốt, dòng vốn ngoại vào thị trường mới tăng, từ đó TTCK mới có thể phát triển minh bạch và bền vững, giữ được thứ hạng", ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh.