Cơ hội và thách thức nhân sự ngành ngân hàng thời AI

Ngày 8/10, Thời báo Ngân hàng phối hợp với Học viện Ngân hàng tổ chức Tọa đàm “Phát triển nguồn nhân lực trong thời đại AI” nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của con người trong kỷ nguyên số, khi công nghệ đang định hình lại mọi hoạt động kinh tế – xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng.

Theo Kế hoạch Chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành ngày 11/5/2021, đến năm 2030, 60% tổ chức tín dụng đạt tỷ trọng doanh thu từ kênh số trên 30%; khoảng 45% doanh số tài chính – ngân hàng được thực hiện hoàn toàn trên nền tảng số.

Chiến lược này đồng thời định hướng xây dựng hệ sinh thái số thông minh, thúc đẩy sự hội tụ của AI, blockchain, big data và các công nghệ lõi, hình thành môi trường tài chính – ngân hàng số gắn kết chặt chẽ giữa ngân hàng – khách hàng – đối tác – hệ thống dữ liệu.

Phát biểu tại tọa đàm, bà Lê Thị Thúy Sen, Tổng Biên tập Thời báo Ngân hàng, nhấn mạnh: “Với ngành ngân hàng, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà là quá trình thay đổi tư duy và cách làm. Mỗi cán bộ, mỗi đơn vị đều đang nỗ lực thích ứng, sáng tạo để bắt nhịp với thời đại số".

Bà Sen cho biết, hơn 3.400 nhân viên ngân hàng đã bị cắt giảm trong 6 tháng đầu năm, phản ánh “mặt trái” của làn sóng công nghệ. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để tái cấu trúc và nâng cao chất lượng nhân lực, hướng đến đội ngũ “vừa am hiểu nghiệp vụ, vừa làm chủ công nghệ”.

Toạ đàm là dịp để các chuyên gia, nhà quản lý, cơ sở đào tạo, đại diện các ngân hàng, tổ chức tài chính… cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ nhân lực vừa am hiểu nghiệp vụ, vừa làm chủ công nghệ, sẵn sàng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của kỷ nguyên số, qua đó lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn ngành.

Chuyển dịch nhân sự ngành ngân hàng: Giảm ở mảng truyền thống, tăng ở mảng số hóa

Chia sẻ về thực trạng nguồn nhân lực ngành ngân hàng Việt Nam trong kỷ nguyên số, TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Trường Đào tạo cán bộ Agribank cho biết, ngành ngân hàng Việt Nam hiện sử dụng lực lượng lao động rất lớn và cơ cấu này đang biến động đáng kể dưới ảnh hưởng của chuyển đổi số.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý IV/2024, tính đến cuối năm 2024, tổng số người lao động của 27 ngân hàng thương mại niêm yết và Agribank đạt khoảng 319.168 người.

Mặc dù xu hướng chung là tăng nhân sự nhưng giữa các ngân hàng có sự phân hóa rõ rệt, trong đó, một số ngân hàng lớn đã cắt giảm nhân sự ở các bộ phận truyền thống nhằm tinh gọn bộ máy, tái cơ cấu theo hướng số.

Đồng thời, nhân sự ngành ngân hàng đang có sự dịch chuyển lao động giữa các mảng, giảm ở hoạt động truyền thống, tăng ở các mảng kinh doanh mới, đặc biệt là mảng số hóa.

Nhìn chung, nhiều ngân hàng đã chủ động chuẩn bị đội ngũ (qua đào tạo, tái cơ cấu, thu hút nhân tài) để nắm bắt thời cơ từ chuyển đổi số. Song cũng tồn tại khoảng cách về kỹ năng và tư duy số trong lực lượng lao động, đòi hỏi ngành ngân hàng phải tiếp tục có giải pháp đồng bộ hơn để nâng cao chất lượng nhân sự, biến nguồn nhân lực thành lợi thế cạnh tranh trong thời đại AI.

Để giải quyết thách thức từ AI và công nghệ số đối với nhân lực ngân hàng, TS. Nguyễn Thị Thu Hà kiến nghị Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các hiệp hội ngân hàng cần đóng vai trò điều phối, hỗ trợ về mặt chính sách cho công tác phát triển nhân lực ngành.

Cụ thể, NHNN có thể ban hành hướng dẫn hoặc khung năng lực số cho các ngân hàng. Tiếp tục khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác giữa các ngân hàng về đào tạo nhân lực.

Tiếp theo, Chính phủ và NHNN có thể tạo các quỹ hỗ trợ đào tạo nhân lực tài chính – ngân hàng về công nghệ. Ví dụ, trích một phần kinh phí từ chương trình chuyển đổi số quốc gia để cấp học bổng cho nhân viên ngân hàng đi học các khóa nâng cao về AI, an ninh mạng...

Cùng với đó, Chính phủ có thể xây dựng chính sách vĩ mô nhằm tạo môi trường thuận lợi để thu hút chuyên gia giỏi nước ngoài vào lĩnh vực tài chính Việt Nam (thông qua chính sách visa lao động thông thoáng, ưu đãi thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia).

Cuối cùng, Giám đốc Trường Đào tạo cán bộ Agribank khẳng định, trong kỷ nguyên số và AI, phát triển nguồn nhân lực vừa là thách thức vừa là chìa khóa cho thành công của ngành ngân hàng.

"Con người với trí tuệ, kỹ năng và sự sáng tạo sẽ quyết định hiệu quả ứng dụng công nghệ. Đối với ngành ngân hàng Việt Nam, việc chuyển đổi số sẽ không thể “về đích” nếu thiếu đi một đội ngũ nhân sự đủ phẩm chất và năng lực số", TS. Nguyễn Thị Thu Hà nói.