Bước chuyển mình của chứng khoán Việt Nam

Rạng sáng ngày 8/10 (theo giờ Việt Nam), FTSE Russell sẽ chính thức công bố Báo cáo thường niên Phân loại quốc gia cổ phiếu. Trước thời hạn này, giới đầu tư trong và ngoài nước đang đổ dồn sự chú ý với kỳ vọng thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam sẽ đạt cột mốc lịch sử khi chuyển từ nhóm cận biên (frontier market) lên nhóm mới nổi (emerging market).

Có thể nói, kể từ khi cụm từ “nâng hạng” lần đầu xuất hiện trong các báo cáo và kênh truyền thông vào năm 2017, chưa bao giờ TTCK Việt Nam gần với ngưỡng cửa nâng hạng như thời điểm hiện tại.

Dù còn phải chờ kết quả chính thức vào rạng sáng mai, song không thể phủ nhận những nỗ lực của Chính phủ, Bộ Tài chính, UBCKNN đã tháo gỡ từng điểm nghẽn chính sách và công nghệ để nâng tầm và hướng TTCK đến sự phát triển bền vững, cũng như nới rộng cơ hội tiếp cận TTCK Việt Nam cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Trao đổi tại Talk show Phố Tài chính (The Finance Street), bà Nguyễn Hoàng Yến, Chủ tịch HĐQT, CTCP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS) nhìn nhận việc go-live hệ thống KRX ngày 5/5/2025, cùng với việc gỡ bỏ yêu cầu pre-funding cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, lộ trình triển khai tài khoản OTA (Omnibus trading account – Tài khoản giao dịch tổng) và CCP (Đối tác Bù trừ Trung tâm) đã giải quyết những “điểm nghẽn” mà FTSE Russell từng chỉ ra.

Đáng chú ý, Chính phủ đã phê duyệt Đề án nâng hạng trong tháng 9/2025 với lộ trình phấn đấu đưa Việt Nam vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp ngay trong năm 2025, tiến tới đạt chuẩn MSCI Emerging và thị trường mới nổi bậc cao vào năm 2030.

Theo Chủ tịch Mirae Asset, để hiện thực hóa các mục tiêu này, cần sự phối hợp đồng bộ và quyết liệt trong từng giai đoạn. Trước mắt, việc tháo gỡ rào cản ứng trước tiền, triển khai tài khoản giao dịch tổng và minh bạch thông tin sở hữu nước ngoài sẽ giúp tạo môi trường công bằng hơn cho nhà đầu tư nước ngoài. Việc đẩy mạnh quan hệ nhà đầu tư bằng tiếng Anh, tổ chức gặp gỡ định kỳ với các quỹ ngoại và công bố báo cáo thường niên theo chuẩn IFRS sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận hiệu quả hơn dòng vốn toàn cầu.

Ngoài ra, các thay đổi gần đây như Nghị định 245 giúp rút ngắn thời gian từ chấp thuận niêm yết đến giao dịch chính thức xuống còn 30 ngày, hay việc cho phép thực hiện song song thủ tục IPO và đăng ký niêm yết đã giúp quy trình trở nên liền mạch, hạn chế rủi ro và giữ nhịp “sức nóng” với nhà đầu tư. Điều này không chỉ giảm chi phí vốn cơ hội cho doanh nghiệp mà còn tạo thanh khoản minh bạch ngay sau IPO, thay vì phát sinh giao dịch ngoài luồng.

Bên cạnh đó, thị trường cũng cần gia tăng nhiều hàng hóa mới chất lượng để tạo sức hút với nhà đầu tư toàn cầu. Các vướng mắc pháp lý liên quan đến niêm yết các công ty FDI cũng cần được tháo gỡ và triển khai sớm. Việc thúc đẩy các doanh nghiệp FDI niêm yết sẽ giúp mở rộng quy mô và nâng cao tính hấp dẫn của thị trường.

Ở góc độ là một thành viên thị trường, bà Yến nhìn nhận nhiệm vụ của công ty chứng khoán là nâng cấp hạ tầng để đáp ứng khối lượng giao dịch lớn, phát triển thêm sản phẩm mới, nâng cao chất lượng phân tích và định giá theo chuẩn quốc tế, đồng thời xây dựng hệ thống báo cáo song ngữ, đào tạo đội ngũ nhân sự am hiểu chuẩn mực toàn cầu và mở rộng hợp tác quốc tế. Chỉ khi tất cả các thành tố cùng vận hành nhịp nhàng, thị trường Việt Nam mới có thể tận dụng tối đa cơ hội mà nâng hạng mang lại.

Bà Yến khẳng định: “Việc nâng hạng không chỉ là thay đổi nhãn phân loại, mà còn là sự công nhận quốc tế về độ minh bạch, năng lực vận hành và sức hút của thị trường vốn Việt Nam. Về vị thế quốc gia, đây là bước chuyển nâng tầm thương hiệu thị trường tài chính Việt Nam, song hành với đà vươn lên về kinh tế những năm gần đây. Điều này giúp chúng ta kết nối mạnh mẽ hơn với dòng vốn toàn cầu”.

Việt Nam vẫn là một trong những điểm đến hấp dẫn của vốn ngoại

Trong ngắn hạn, TTCK Việt Nam đang chịu áp lực bán ròng mạnh từ khối ngoại. 9 tháng đầu năm 2025, NĐTNN bán ròng gần 106.000 tỷ đồng trên sàn HoSE. Nguyên nhân rõ ràng nhất là chính sách thuế quan bất định từ Mỹ đang tạo ra nhiều rủi ro cho hoạt động kinh doanh, đặc biệt đối với nhóm doanh nghiệp xuất khẩu.

Thứ hai, tiến trình giảm lãi suất tại Mỹ chậm hơn kỳ vọng, khiến dòng vốn đầu tư tiếp tục ưu tiên quay trở lại thị trường Mỹ, vì đồng USD vẫn duy trì sức mạnh tương đối. Thứ ba, các quỹ đầu tư quốc tế vẫn giữ thái độ thận trọng trong khi chờ đợi thông tin chính thức về việc nâng hạng thị trường Việt Nam.

Dù vậy, Việt Nam vẫn được đánh giá là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất khu vực châu Á nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và tiềm năng tăng trưởng cao. Năm 2025, các tổ chức quốc tế dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam đạt từ 6,3% - 6,8%, thậm chí thực tế có thể vượt mốc 8%, cao hơn hầu hết các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Điều này phần nào đã phản ánh lên thị trường chứng khoán, khi VN-Index tăng mạnh trong quý III với sự gia tăng mạnh của thanh khoản với một số phiên đạt trung bình hơn 2 tỷ USD mỗi phiên.

Về mặt định giá, P/E của VN-Index hiện đang ở mức dưới 16 lần, được đánh giá là tương đối hợp lý so với mặt bằng chung của các nước trong khu vực như Indonesia, Malaysia, Thái Lan. Kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết được dự báo sẽ duy trì ở mức hai chữ số trong năm 2025 và 2026, nhờ vào đà tăng trưởng kinh tế mạnh, giúp định giá thị trường trở nên hấp dẫn hơn.

Theo đánh giá của Mirae Asset, quy mô vốn hóa của VN-Index hiện tại vào khoảng 250 tỷ USD (cuối tháng 8/2025) - mức tương đương với một số quốc gia đang được phân bổ tỷ trọng thấp trong danh mục của FTSE Emerging. Nếu Việt Nam chính thức được thêm vào rổ chỉ số này, dòng vốn thụ động dự kiến có thể lên tới khoảng 600 triệu USD từ các quỹ ETF, chưa kể dòng tiền từ các quỹ chủ động (active funds), với mức đầu tư có thể lớn hơn nhiều.