Định hướng mới thu hút vốn đầu tư nước ngoài

I. MỘT SỐ NỘI DUNG CHÍNH

Nghị quyết 10 tái khẳng định quan điểm chỉ đạo: 1) Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, không chỉ góp phần bổ sung vốn trung và dài hạn cho đầu tư phát triển mà còn là kênh tiếp nhận công nghệ tiên tiến, phương thức quản trị hiện đại, đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giúp mở rộng thị trường; được Nhà nước khuyến khích phát triển lâu dài, đối xử bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh với các khu vực kinh tế khác theo quy định của pháp luật. 2) Phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả, năng lực tự chủ chiến lược, sức cạnh tranh của nền kinh tế, mở rộng mạng lưới thị trường, tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng toàn cầu; đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, giữ vững ổn định chính trị, quốc phòng, an ninh, nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Nghị quyết 10 đề ra mục tiêu:

Phấn đấu đưa đến năm 2030 Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chất lượng dịch vụ công và năng lực tiếp nhận các dự án đầu tư nước ngoài chất lượng cao.

Giai đoạn 2026-2030: Thu hút vốn đầu tư nước ngoài đăng ký khoảng 200-300 tỷ USD (40-50 tỷ USD/năm); vốn thực hiện khoảng 150-200 tỷ USD (30-40 tỷ USD/năm).

75% vốn đầu tư nước ngoài đến từ các nền kinh tế phát triển, số lượng tập đoàn đa quốc gia trong danh sách Fortune 500 có hoạt động đầu tư tại Việt Nam tăng 30%; đầu tư các trung tâm nghiên cứu, thiết kế, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, trụ sở khu vực, trung tâm điều hành, trung tâm ngân quỹ, trung tâm mua sắm, trung tâm dịch vụ dùng chung, trong đó có ít nhất 3 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, văn phòng, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam; thu hút các doanh nghiệp nước ngoài, bao gồm cả doanh nghiệp nhỏ và vừa có công nghệ lõi, công nghệ chuyên biệt, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tỷ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực đạt từ 45-50%; phấn đấu có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trong đó có khoảng từ 500-1.000 nhà cung ứng cấp I.

Tỷ trọng lao động qua đào tạo trong cơ cấu sử dụng lao động đạt khoảng 80%; nâng cao rõ rệt tỷ lệ người Việt Nam đảm nhiệm vị trí kỹ thuật, quản lý, nghiên cứu, thiết kế, vận hành, chuỗi cung ứng trong các dự án đầu tư nước ngoài chất lượng cao.

Tỷ lệ khu công nghiệp sinh thái, bao gồm chuyển đổi và thành lập mới chiếm khoảng 10% tổng số khu công nghiệp trên cả nước.

Phấn đấu đến năm 2045, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, đóng góp khoảng 30% GDP của đất nước; góp phần đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Định hướng và mục tiêu thu hút vốn đầu tư nước ngoài của Nghị quyết 10 có căn cứ khoa học và thực tiễn khi kết quả thu hút vốn FDI vài năm gần đây và nửa đầu năm 2026 đạt kết quả khả quan; được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá là điểm sáng trên bản đồ FDI toàn cầu.

II. THU HÚT VỐN ĐẦU NƯỚC NGOÀI 6 THÁNG 2026

Theo số liệu được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 3/7, tính đến ngày 30/6/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn đăng ký 2.013 dự án mới đạt 17,39 tỷ USD, tăng 1,3% về số dự án và tăng 87,2% về số vốn đăng ký.

Công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 10,76 tỷ USD, chiếm 61,9% tổng vốn đăng ký cấp mới; tiếp đến là sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa đạt 3,08 tỷ USD, chiếm 17,7%; các ngành còn lại đạt 3,55 tỷ USD, chiếm 20,4%.

63 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư mới tại Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026, Singapore với 7,31 tỷ USD, chiếm 42,1% tổng vốn đăng ký cấp mới; Hàn Quốc 5,45 tỷ USD, chiếm 31,4%; Nhật Bản 1,2 tỷ USD, chiếm 6,9%; Trung Quốc 977,0 triệu USD, chiếm 5,6%; Hồng Công (Trung Quốc) 665,6 triệu USD, chiếm 3,8%; Hà Lan 420,4 triệu USD, chiếm 2,4%.

Về vốn đăng ký điều chỉnh, có 541 lượt dự án tăng thêm 11,04 tỷ USD, tăng 23,5% so với cùng kỳ năm trước.

Vốn đăng ký góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài với 1.446 lượt và 6,22 tỷ USD, tăng 89,5% so với cùng kỳ năm trước

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện ước đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước.

Về đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài, có 94 dự án được cấp mới vốn của phía Việt Nam là 820,3 triệu USD, gấp 2,3 lần so với cùng kỳ năm trước; có 15 lượt dự án điều chỉnh vốn với số vốn điều chỉnh tăng 388,9 triệu USD, tăng 3,0%. Vốn đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài (vốn cấp mới và điều chỉnh) đạt 1,21 tỷ USD, gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước.

33 quốc gia và vùng lãnh thổ nhận đầu tư của Việt Nam, trong đó: Lào là nước dẫn đầu với 324,7 triệu USD, chiếm 26,9% tổng vốn đầu tư; Campuchia 258,6 triệu USD, chiếm 21,4%; Kyrgyzstan 149,9 triệu USD, chiếm 12,4%; Anh 82,8 triệu USD, chiếm 6,8%; Singapore 72,5 triệu USD, chiếm 6,0%; Kazakhstan 36,0 triệu USD, chiếm 3,0%; Hoa Kỳ 32,2 triệu USD, chiếm 2,7%.

Thành quả thu hút vốn đầu tư quốc tế do Việt Nam đã có quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư với nhiều nước, đã nâng cấp qua hệ đối tác chiến lược toàn diện với hàng chục quốc gia, đang thực hiện nhiều FTAs thế hệ mới.

Chính phủ Việt Nam đã ban hành Chiến lược hợp tác đầu tư nước ngoài giai đoạn 2021-2030 và Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược. Quốc hội đã tiếp tục hoàn thiện thể chế, luật pháp, chính sách kinh tế, trong đó có đầu tư với chính sách ưu đãi mới không những giảm miễn thuế, mà còn hỗ trợ tài chính, ưu đãi đặc biệt đối với một số dự án quy mô lớn phù hợp với định hướng mới về công nghệ, dịch vụ, khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới và sáng tạo, kết nối chuỗi giá trị với doanh nghiệp Việt Nam.

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định: Thể chế cơ bản được tháo gỡ, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khâu tổ chức thực thi, do đó yêu cầu cấp thiết hiện nay là nâng cao năng lực tổ chức thực thi, hành động quyết liệt hơn. Thực hiện mục tiêu tăng trưởng phải gắn với trách nhiệm cá nhân của bộ trưởng, trưởng ngành, bí thư, chủ tịch các địa phương...

Việc quản lý nhà nước được chuyển đổi theo hướng chính phủ kiến tạo, chính phủ điện tử với bộ máy và biên chế công chức, viên chức tinh gọn, hiệu năng, lấy nhà đầu tư và doanh nghiệp là đối tượng phục vụ bằng thủ tục công khai, minh bạch, thời gian hoàn thành nhanh để nhà đầu tư giảm thiểu kinh phí và nhanh chóng triển khai dự án cung ứng hàng hóa, dịch vụ cho thị trường.

III. ĐẦU TƯ THẾ GIỚI NĂM 2026

Cơ quan Phát triển và Thương mại Liên hợp quốc (UNCTAD) ngày 7/7 công bố Báo cáo Đầu tư Thế giới năm 2026 cho biết, đầu tư trực tiếp nước ngoài toàn cầu tăng trong năm 2025 sau hai năm suy giảm, nhưng cảnh báo đà phục hồi "hẹp, mong manh và không đồng đều”.

Theo UNCTAD, FDI toàn cầu tăng 6% trong năm 2025, đạt 1,600 tỷ USD. Cơ quan này cho rằng mức độ thu hút nguồn vốn không đồng đều, với 20 quốc gia chiếm hơn 80% FDI toàn cầu trong năm ngoái. Các quốc gia giàu có chiếm phần lớn mức tăng FDI trong năm ngoái. Trong khi dòng vốn đổ vào các nước phát triển tăng 11%, con số này của các nền kinh tế đang phát triển chỉ là 2%.

Tăng trưởng đầu tư cũng tập trung ở một vài lĩnh vực, trong khi các dự án mới ở hầu hết các lĩnh vực khác bị hạn chế, do gia tăng tâm lý bất an của nhà đầu tư, căng thẳng địa chính trị và sự biến động của chính sách thương mại, cũng như chi phí vốn tăng cao và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt. Các trung tâm dữ liệu dẫn đầu về tăng trưởng giá trị dự án, tiếp theo là dầu khí và chất bán dẫn. Trong khi đó, sự phục hồi ở hầu hết các lĩnh vực khác như năng lượng tái tạo, cơ sở hạ tầng và sản xuất vẫn còn hạn chế.

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo, đằng sau tăng trưởng của FDI trong năm 2025 là sự mong manh và bất bình đẳng tiềm ẩn giữa các quốc gia, khu vực và lĩnh vực. Tăng trưởng đầu tư chủ yếu đến từ một số ít các dự án quy mô lớn, đặc biệt là về cơ sở hạ tầng liên quan đến trí tuệ nhân tạo.

Thu hút FDI từ các nước phát triển đang đối mặt với một số quy định hạn chế đầu tư ra nước ngoài.

Mỹ kiểm soát đầu tư ra nước ngoài thông qua Chương trình An ninh Đầu tư (Outbound Investment Security Program) do Bộ Tài chính thực thi. Chương trình này cấm hoặc yêu cầu báo cáo các khoản đầu tư của cá nhân và tổ chức Mỹ vào các lĩnh vực công nghệ nhạy cảm.

Lĩnh vực bị kiểm soát: Trọng tâm nhắm vào các công nghệ quan trọng có thể nâng cao năng lực quân sự hoặc tình báo như chất bán dẫn, vi điện tử, điện toán lượng tử, hệ thống siêu máy tính và trí tuệ nhân tạo (AI).

Quy định tuân thủ: Một số giao dịch đầu tư vào các lĩnh vực trên bị cấm hoàn toàn, trong khi các khoản khác phải nộp báo cáo bắt buộc.

EU đang ứng phó với tình trạng suy thoái kinh tế tại nhiều quốc gia thành viên, do đó khuyến khích nhà đầu tư và doanh nghiệp ưu tiên đầu tư vào các nước trong liên minh; đồng thời cũng siết chặt quy định về đầu tư ra nước ngoài đối với một số ngành và lĩnh vực nhạy cảm.

Các tập đoàn kinh tế, nhà đầu tư của các nước đó phải tuân thủ quy định của chính phủ. Tuy vậy, FDI luôn hấp dẫn nhà đầu tư và doanh nghiệp nếu nước tiếp nhận đầu tư tạo ra lợi thế nổi trội về tỷ suất lợi nhuận, môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi, pháp luật minh bạch, ổn định, thủ tục hành chính đơn giản như đăng ký đầu tư, được cơ quan nhà nước tạo thuận lợi triển khai nhanh chóng dự án đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp khi gặp khó khăn buôn bán quốc tế và cung ứng hàng hóa và dịch vụ trên thị trường trong nước.

Đối với Việt Nam, đại bộ phận doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài đánh giá cao việc Nhà nước đã và đang hoàn thiện thể chế, ban hành nhiều chính sách ưu đãi mới hấp dẫn các nhà đầu tư, cải thiện thủ tục đầu tư, lắng nghe ý kiến phản biện của các chuyên gia và doanh nghiệp, cộng với lợi thế của đất nước có 100 triệu người, thu nhập ngày càng tăng, tầng lớp trung lưu khoảng 30 triệu người, thị trường trong nước mở rộng tạo cơ hội đầu tư không chỉ hướng về xuất khẩu, mà còn để thỏa mãn nhu cầu người dân trên thị trường nội địa.

Một trong những lo ngại thường trực của nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp là mức độ ổn định và khả năng dự đoán của chính sách, pháp luật. Trong một số trường hợp, các quy định mới được ban hành mà không có thời gian chuyển tiếp hợp lý, gây khó khăn trong việc thích nghi và tuân thủ của doanh nghiệp.

Việc thực thi pháp luật tại một số tỉnh, thành phố “tùy tiện trong áp dụng”, làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư vào tính công bằng và minh bạch của hệ thống pháp lý.

Rủi ro chính sách và chi phí tuân thủ không đoán định được là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư dài hạn. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, việc cải thiện môi trường pháp lý và đảm bảo tính ổn định, minh bạch trong thực thi là điều kiện tiên quyết để Việt Nam giữ chân các nhà đầu tư chiến lược.

Kết luận

Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị đã đề ra định hướng, mục tiêu, giải pháp thu hút vốn đầu tư quốc tế trong bối cảnh mới của thế giới và trong nước. Để biến thành hiện thực, các cơ quan nhà nước và chính quyền địa phương cần hành động quyết liệt, nhanh chóng khắc phục điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thực thi pháp luật, tạo môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi nhất, hấp dẫn nhà đầu tư và doanh nghiệp nước ngoài, cùng với doanh nghiệp trong nước đầu tư và kinh doanh có hiệu quả, góp phần và gia tăng tốc độ tăng trưởng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng số, xanh, bền vững, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, an sinh xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng, nâng cao vị thế đất nước trong khu vực và trên thế giới.