Nghị quyết 10-NQ/TW đã tạo đủ thế kiềng 3 chân cho nền kinh tế bứt phá

Thưa ông, tại Hội thảo về “Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế” do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức tháng trước, ông đã thổ lộ rằng, VAFIE và cộng đồng doanh nghiệp đang trông chờ một Nghị quyết mới của Bộ Chính trị về “phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”. Và giờ đây Nghị quyết đó đã được Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành. Cảm nhận đầu tiên của ông về Nghị quyết này?

TS. Nguyễn Anh Tuấn: Đây là một Nghị quyết chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công cuộc phát triển kinh tế đất nước trong thời kỳ mới. Sau Nghị quyết 68 về "phát triển kinh tế tư nhân", Nghị quyết 79 về "phát triển kinh tế Nhà nước", Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị vừa được ban hành đã tạo đủ thế kiềng 3 chân cho nền kinh tế bứt phá, tăng tốc trong giai đoạn phát triển mới.

Tôi rất thích con số 10 của Nghị quyết, vì nó gợi lại sức bật từ chính sách "khoán 10" trước Đổi mới 1986, hay động lực và niềm khích lệ lớn lao được tạo ra từ Nghị quyết 10 năm 2017 của Bộ Chính trị khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế. Nghị quyết 10 năm 2026 của Bộ Chính trị đang thực sự thổi vào khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài một luồng sinh khí mới.

Theo ông đâu là những thông điệp quan trọng nhất từ Nghị quyết 10 đối với nhà đầu tư nước ngoài?

TS. Nguyễn Anh Tuấn: Trước hết, Nghị quyết tiếp tục khẳng định kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, được Nhà nước khuyến khích phát triển lâu dài, đối xử bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh với các khu vực kinh tế khác theo quy định của pháp luật… Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, quyền sở hữu về tài sản, vốn đầu tư, thu nhập và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của nhà đầu tư nước ngoài…

Có thể nói, thông điệp nói trên là hết sức quan trọng, củng cố niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài, nhất là các nhà đầu tư chiến lược mong muốn hợp tác đầu tư phát triển lâu dài tại Việt Nam. Thông điệp này càng có ý nghĩa, khi mà trong thời gian gần đây đâu đó đã xuất hiện những nhìn nhận, đánh giá lệch lạc về vai trò của đầu tư nước ngoài.

Vậy so với Nghị quyết 50 năm 2019 của Bộ Chính trị thì đâu là những điểm mới quan trọng nhất của Nghị quyết 10 lần này?

TS. Nguyễn Anh Tuấn: Thứ nhất là Nghị quyết lần này không chỉ đề cập đến đầu tư trực tiếp mà cả đầu tư gián tiếp nước ngoài, vì vậy tên gọi của Nghị quyết là về "phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài". Điều này rất phù hợp với xu hướng gia tăng đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua bán sáp nhập, hợp nhất doanh nghiệp (M&A) và yêu cầu thu hút vốn đầu tư qua thị trường chứng khoán.

Thứ hai, Nghị quyết 10 đã đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang tư duy phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia; từ thu hút đầu tư theo địa giới hành chính sang thu hút theo cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng, giá trị gia tăng… làm tiêu chí chủ yếu.

Thứ ba, một điểm mới rất đáng chú ý là Nghị quyết lần này xác định rất rõ một số lĩnh vực cốt lõi cần ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài như: Công nghiệp điện tử, chip bán dẫn và thiết bị số; trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật và chuỗi khối; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến, công nghiệp xanh; logistics hiện đại, dịch vụ chuỗi cung ứng, dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các dịch vụ giá trị gia tăng cao. Đây là những lĩnh vực tạo điều kiện cho nền kinh tế tăng tốc dựa trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong bối cảnh năng lực đầu tư của doanh nghiệp nội địa còn hạn chế.

Thứ tư, so với Nghị quyết 50 năm 2019 thì mục tiêu thu hút vốn FDI cho 5 năm tới là rất cao, bình quân mỗi năm phải thu hút được 40-50 tỷ USD vốn đăng ký, và 30-40 tỷ USD vốn FDI thực hiện. Đây là nguồn vốn bổ sung quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế trên 10%/năm. Điều này đòi hỏi nỗ lực rất lớn và sự phối hợp chặt chẽ trong hoạt động xúc tiến đầu tư giữa các cơ quan Trung ương, chính quyền các địa phương, các hiệp hội doanh nghiệp, các ban quản lý và các nhà đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng các khu kinh tế, khu công nghiệp, khu thương mại tự do, khu công nghệ cao, trung tâm tài chính quốc tế…

Thứ năm, về chính sách ưu đãi và hỗ trợ đầu tư, Nghị quyết 10 chỉ rõ cần chuyển dần từ ưu đãi đầu tư theo đầu vào sang hỗ trợ đầu tư gắn với kết quả thực hiện các cam kết, nhất là các cam kết về chuyển giao công nghệ và kết nối với doanh nghiệp trong nước. Đây là điểm mới rất quan trọng không chỉ đáp ứng yêu cầu thực thi thuế tối thiểu toàn cầu mà còn tạo đòn bẩy chính sách để tăng cường kết nối khu vực đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước, tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu - điều mà lâu nay chúng ta từng mong muốn nhưng kết quả đạt được còn hạn chế.

Thứ sáu, Nghị quyết 10 nhấn mạnh phải phát triển đồng bộ, thống nhất hệ sinh thái đầu tư nước ngoài gắn với chiến lược phát triển doanh nghiệp trong nước, phát triển thị trường vốn, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, các khu kinh tế, khu công nghiệp , khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, hạ tầng logistic, dữ liệu… Đây là nội dung mới nhằm khắc phục tình trạng thiếu liên kết hoặc liên kết lỏng lẻo giữa khu vực FDI với kinh tế trong nước, giữa đầu tư trực tiếp với đầu tư gián tiếp, giữa đầu tư trong và ngoài khu công nghiệp, khu kinh tế.  Nước ta cũng đang bắt đầu xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM, Đà Nẵng và các khu thương mại tự do, do vậy hệ sinh thái đầu tư nước ngoài phải gắn kết chặt chẽ với sự phát triển của các trung tâm và các khu này.

Ông đã chỉ ra những nội dung mới của Nghị quyết 10. Vậy theo ông, đâu là những việc tiếp theo quan trọng nhất để đưa Nghị quyết vào cuộc sống và để Nghị quyết được thực thi có hiệu quả?

TS. Nguyễn Anh Tuấn: Trước hết các cơ quan chức năng cần sớm ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết. Các chương trình hành động này cần quy định rõ các công việc cụ thể, mốc thời gian hoàn thành, nhất là việc thể chế hóa Nghị quyết.

Hoàn thiện thể chế là một trong các nhiệm vụ quan trọng đã được đề ra trong Nghị quyết, theo đó phải xây dựng đồng bộ, thống nhất hệ thống pháp luật, đảm bảo công khai minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo cao, đặc biệt trong các lĩnh vực đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, quy hoạch, thuế, hải quan… Các quan điểm của Đảng được đề ra trong Nghị quyết phải sớm được thể chế hoá thành các quy định pháp lý ở cấp độ luật, nghị định của Chính phủ, thông tư của các bộ.

Chẳng hạn, để chuyển từ ưu đãi đầu tư theo đầu vào sang hỗ trợ đầu tư gắn với kết quả thực hiện các cam kết của nhà đầu tư về chuyển giao công nghệ, tỷ lệ nội địa hoá… thì cần sửa đổi bổ sung một số quy định của Luật Đầu tư, các luật về thuế và các nghị định của Chính phủ liên quan đến ưu đãi, hỗ trợ đầu tư… Hay để tôn vinh, khen thưởng kịp thời doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư nước ngoài có đóng góp thực chất, tích cực cho các mục tiêu phát triển của đất nước, thì cần sớm ban hành Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Thực tiễn cho thấy để nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật, cần kiện toàn mạnh mẽ đội ngũ cán bộ pháp chế ở các bộ, tăng cường sử dụng đội ngũ chuyên gia độc lập, phát huy vai trò các hiệp hội và tăng cường sự tham gia góp ý của cộng đồng doanh nghiệp vào các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Thứ hai là phải thường xuyên kiểm tra giám sát kết quả thực hiện Nghị quyết. Theo đánh giá của một số hiệp hội doanh nghiệp các nước tại Việt Nam, khâu thực thi chính sách của nước ta còn yếu, nhiều chính sách tốt chậm được thực thi, nhiều vướng mắc pháp lý chậm được tháo gỡ. Theo tôi, hằng năm cần có báo cáo Bộ Chính trị về tiến độ và kết quả triển khai Nghị quyết, từ đó kịp thời có sự chỉ đạo, đôn đốc các công việc tồn đọng; có chế tài xử lý các tổ chức và cá nhân gây chậm trễ, ách tắc trong quá trình triển khai Nghị quyết.

VAFIE sẽ làm gì để góp phần thực hiện thành công Nghị quyết quan trọng này?

TS. Nguyễn Anh Tuấn: Trước hết chúng tôi sẽ tuyên truyền phổ biến Nghị quyết thông qua Cổng thông tin điện tử của Hiệp hội và qua các ấn phẩm bằng tiếng Việt và tiếng Anh của Tạp chí Nhà đầu tư như tạp chí in, tạp chí điện tử Nhadautu.vn, Theinvestor.vn.

Đồng thời VAFIE sẽ tham gia tích cực cùng các bộ ngành trong việc sửa đổi hoàn thiện luật pháp, chính sách liên quan đến đầu tư nước ngoài phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 10. Chúng tôi dự kiến sẽ tổ chức hội thảo về thể chế hóa Nghị quyết 10 để lấy ý kiến các doanh nghiệp hội viên và các chuyên gia góp ý xây dựng, sửa đổi bổ sung các văn bản pháp luật về đầu tư kinh doanh.

VAFIE đang và sẽ hợp tác chặt chẽ với một số địa phương, nhất là TP. Hà Nội trong việc triển khai công tác xúc tiến đầu tư, tập trung vào các tập đoàn xuyên quốc gia sở hữu công nghệ nguồn, các quỹ đầu tư quốc tế để mời gọi đầu tư vào các dự án trọng điểm.

Bên cạnh đó, VAFIE sẽ trình Bộ Tài chính kế hoạch tổ chức sự kiện nhằm tôn vinh, khen thưởng các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có tỷ lệ nội địa hóa cao, liên kết với doanh nghiệp trong nước, hỗ trợ và tạo điều kiện để các doanh nghiệp nội địa tham gia vào chuỗi cung ứng, trở thành nhà cung cấp cho doanh nghiệp FDI.

Xin trân trọng cảm ơn ông!