Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đón nhận bằng Di sản văn hóa thế giới

Việt Nam đón nhận bằng Di sản thế giới thứ 9

Tối 20/12, tại Yên Tử, lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới đã được diễn ra. Chương trình được tổ chức long trọng, với quy mô 15.000 chỗ ngồi dành cho đại biểu, phật tử và người dân. Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đã tới dự và phát biểu tại sự kiện.

Như vậy, đến nay, Việt Nam đã có 6 di sản văn hóa, 2 di sản thiên nhiên, 1 di sản hỗn hợp được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Bên cạnh đó là 17 Di sản văn hóa phi vật thể, 11 Di sản tư liệu cũng được ghi danh. Đây là minh chứng cho sự nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo tồn, phát huy giá trị của các di sản văn hóa.

Phát biểu chỉ đạo tạo buổi lễ, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đã yêu cầu, để tiếp tục bảo vệ, phát huy những giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tỉnh Quảng Ninh tiếp tục chủ trì, phối hợp với tỉnh Bắc Ninh, TP. Hải Phòng triển khai một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát huy vai trò cơ quan quản lý nhà nước về di sản văn hóa, tiếp tục hướng dẫn 3 địa phương tập trung triển khai 5 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm đã được Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo trực tiếp tại chương trình công bố giá trị nổi bật toàn cầu Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc vào tháng 8/2025 tại Khu di sản. Còn các địa phương: Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng cần xác định rõ trách nhiệm để thực hiện cơ chế phối hợp liên tỉnh thực chất, thường xuyên và hiệu quả. Xây dựng Kế hoạch cụ thể để triển khai đầy đủ các khuyến nghị của Ủy ban Di sản thế giới tại kỳ họp lần thứ 47, nhất là phát huy hơn nữa vai trò trung tâm của cộng đồng trong gìn giữ, thực hành và lan toả các giá trị tinh thần Phật giáo Trúc Lâm.

Sự kiện này càng có ý nghĩa hơn khi được tổ chức đúng Đại lễ kỷ niệm 717 năm ngày Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn. Vị vua mà tên tuổi gắn liền với Thiền phái Trúc Lâm - Yên Tử. Dòng thiền đã nâng tầm giá trị nhân văn, tính độc đáo của bản sắc văn hóa Việt Nam. "Việc hai sự kiện trọng đại diễn ra trong cùng một ngày mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, thể hiện sự gặp gỡ hài hòa, sự hội tụ trọn vẹn giữa giá trị văn hóa, lịch sử, tư tưởng của dân tộc Việt Nam và sự ghi nhận, tôn vinh của cộng đồng quốc tế", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Chương trình nghệ thuật đặc sắc tại lễ đón nhận đã tạo nên không gian nghệ thuật đặc sắc, với sân khấu thiết kế hiện đại và sự tham gia của các ca sĩ nổi tiếng. Trong đó có nhiều ca sĩ thành danh của các địa phương Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh tham gia, như: Hồ Quỳnh Hương, Tùng Dương, Ngọc Anh, Hoàng Hải, Vicky Nhung, Đinh Mạnh Ninh, Võ Hạ Trâm, Quân A.P, Tuấn Cry, Rapper Ramc, nhóm Oplus và nhiều đơn vị....

Di sản thế giới gắn với triều Trần

Khu Di sản liên tỉnh này gồm 12 thành phần, với sự liên kết hữu cơ, trong đó Khu Di tích và Danh thắng Yên Tử là một thành tố then chốt mang tính biểu tượng gắn với sự nghiệp tu hành, thành đạo của Phật hoàng Trần Nhân Tông và sự khai sinh Thiền phái Trúc Lâm do Ngài thành lập và trở thành Đệ nhất Tổ.

Ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam khẳng định, quần thể di tích này là minh chứng đặc biệt cho sự ra đời và tiếp nối di sản trường tồn của Phật giáo Trúc Lâm – một truyền thống Thiền tông độc đáo của Việt Nam được sáng lập vào thế kỷ 13 bởi Phật Hoàng Trần Nhân Tông và được được gìn giữ, phát triển qua nhiều thế hệ. Khởi nguồn từ dãy núi Yên Tử linh thiêng, Thiền phái Trúc Lâm dung hòa tinh hoa Phật giáo Đại thừa, Nho giáo, Đạo giáo cùng tín ngưỡng bản địa, tạo nên một triết lý sống hài hòa, đề cao hòa bình, lòng từ bi và sự chính trực. Những giá trị này đã góp phần định hình bản sắc văn hóa Việt Nam và tiếp tục lan tỏa, truyền cảm hứng cho cộng đồng trong nước cũng như quốc tế.

Trải dài trên 3 tỉnh, thành (Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng), quần thể này bao gồm những dãy núi hùng vĩ, suối nước trong lành, những ngôi chùa cổ kính, am thiền, tuyến đường hành hương và cảnh quan danh thắng đặc sắc. "Đây không chỉ là những dấu tích của quá khứ, mà là một di sản sống - trung tâm sinh động của đời sống tâm linh và sự tiếp nối văn hóa. Quần thể này thể hiện những lý tưởng phổ quát của nhân loại về hòa bình, lòng kiên định và từ bi", ông Jonathan Baker nhấn mạnh về giá trị của di sản.

Đa dạng chuỗi hoạt động hưởng ứng tại Yên Tử

Sáng 20/12, Đại lễ lễ tưởng niệm 717 năm ngày Phật Hoàng nhập Niết bàn đã diễn ra long trọng với sự tham dự của đông đảo Phật tử và du khách.

Trong khuôn khổ lễ tưởng niệm 717 năm ngày Phật Hoàng nhập Niết bàn và kễ đón nhận bằng UNESCO, Yên Tử còn triển khai chuỗi hoạt động văn hóa - du lịch - cộng đồng nhằm lan tỏa giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, tạo điểm nhấn văn hóa cuối năm, đồng thời thúc đẩy liên kết vùng giữa Quảng Ninh - Bắc Ninh - Hải Phòng.

Trong đó, lễ khai mạc Festival Yên Tử “Hành trình di sản - Tinh hoa thế giới” đã tổ chức vào 18/12/2025 tại Cổng Khai Tâm, Trung tâm Văn hóa Trúc Lâm - Yên Tử.

Sự kiện Hội chợ Thương mại – OCOP và Ẩm thực được tổ chức trong khuôn khổ Festival Yên Tử "Hành trình di sản, Tinh hoa thế giới" thu hút đông đảo người dân và du khách trong và ngoài nước.

Tuần phim Di sản diễn ra từ 18/12 đến 22/12/2025 tại Trung tâm Hội nghị Diên Hồng, Khu di tích và danh thắng Yên Tử, quy mô 300-500 người/suất chiếu. Tiếp đó, ngày 21/12, Giải đua xe đạp Quảng Ninh mở rộng năm 2025 được tổ chức với chủ đề “Về miền Di sản”.

Chuỗi hoạt động là dịp để tuyên truyền quảng bá sâu rộng giá trị Di sản văn hóa thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc tới nhân dân trong nước và bạn bè quốc tế. Đồng thời, lan tỏa những giá trị đạo đức, trí tuệ và nhân văn cao đẹp của Phật hoàng Trần Nhân Tông trong đời sống thường ngày.

Đưa di sản thế giới vào dòng chảy công nghiệp văn hóa

Bà Lê Tuyết Mai trưởng ban dự án, Công ty CP Phát triển Tùng Lâm (Tùng Lâm - Yên Tử) chia sẻ: "UNESCO ghi danh Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa Thế giới là một vinh dự lớn lao, nhưng trước hết là một lời nhắc nhở về trách nhiệm".

Là đơn vị đang phát triển nhiều sản phẩm du lịch gắn với Di tích Yên Tử, bên việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích danh thắng cẩn trọng, gắn với cộng đồng, Tùng Lâm - Yên Tử cũng vừa công bố định hướng phát triển bền vững dựa trên ba cấu phần nền tảng: hệ thống tài sản sở hữu trí tuệ di sản (IP), dòng vật phẩm văn hoá lưu niệm chính thức (Merchandise), và linh vật di sản (Mascot).

Trong đó, hệ thống tài sản sở hữu trí tuệ mang cảm hứng di sản là cách Yên Tử chuẩn hóa về pháp lý trong nước và quốc tế các yếu tố độc đáo của di tích, danh thắng: từ hệ biểu tượng, ngôn ngữ thị giác, tiêu chuẩn thiết kế, đến các nguyên tắc sử dụng tư liệu và mô-típ văn hóa gắn với di tích…

Dòng vật phẩm văn hoá lưu niệm được định hướng như một nhánh để đưa di sản bằng vật thể tới đời sống của người trẻ và du khách quốc tế. Bộ vật phẩm chính thức nhằm tạo ra hệ quà lưu niệm đẹp - đúng - đồng bộ, để mỗi món quà trở thành một mẩu chuyện nhỏ, khơi gợi sự hiểu biết và lòng kính trọng với tiền nhân.

Linh vật di sản được công bố là Voi Linh Sơn, xây dựng trên hai lớp nghĩa gắn chặt với Yên Tử. Trước hết, núi Yên Tử được dân gian gọi là Tượng Sơn ("Núi voi"). Từ lớp nghĩa "Tượng Sơn", linh vật được đặt vào mạch kể chuyện về Phật Hoàng Trần Nhân Tông và hành trình hoằng dương, gợi nhắc huyền tích voi chở kinh cho Phật Hoàng như một biểu tượng của sự phụng sự và bền tâm.

Việc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được công nhận là Di sản văn hóa thế giới là yếu tố rất quan trọng để mở ra cơ hội phát triển mới cho các địa phương Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Phòng. Nhất là cơ hội phát triển du lịch dựa trên nền tảng văn hóa. Đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch tạo dấu ấn riêng, với những sản phẩm đặc sắc mang đậm yếu tố văn hoá, lịch sử gắn với di sản.

Ngày 12/7/2025, tại kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản thế giới UNESCO tại Paris, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc đã chính thức được ghi danh là Di sản văn hóa thế giới, trở thành Di sản thế giới thứ 9 của Việt Nam.