Hóa chất Đức Giang: Đế chế tỷ USD và nghịch lý cổ phiếu bị bán sàn

Phiên ngày 16/12, trong khi thị trường chung thăng hoa, hàng loạt cổ phiếu tăng trần hoặc sát trần thì cổ phiếu của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (mã: DGC) bất ngờ bị bán sàn mạnh với khối lượng giao dịch kỷ lục 18,6 triệu đơn vị, tương đương gần 5% vốn.

Lực bán mạnh và rất quyết liệt diễn ra ngay từ đầu phiên, đến cuối phiên còn dư bán sàn 5,3 triệu đơn vị. Đây là những con số rất đột biến bởi khối lượng giao dịch của mã chứng khoán DGC không cao, bình quân trong năm 2025 chỉ khoảng 2 triệu đơn vị mỗi phiên.

Không chỉ vậy, cổ phiếu còn bị bán mạnh trong bối cảnh sắp chốt quyền tạm ứng cổ tức tiền mặt năm 2025 lên đến 30% mệnh giá, tức 1 cổ phiếu sẽ được nhận 3.000 đồng. Ngày đăng ký cuối cùng 25/12 và ngày thanh toán 15/1/2026.

Đồng thời, các cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Hóa chất Đức Giang như PAT của CTCP Phốt pho Apatit Việt Nam và TSB của CTCP Ắc quy Tia Sáng cũng giảm sâu. Mã PAT giảm 10,35% trong khi mức giảm kịch khung tại UPCoM là 15%, còn TBS giảm sàn 9,86% (kịch khung tại HNX là 10%).

Những điều này gây ra hoang mang lớn cho giới đầu tư.

Tập đoàn Hóa chất Đức Giang tiền thân là Công ty Hóa chất Đức Giang – một đơn vị trực thuộc Tổng cục hóa chất Việt Nam được thành lập năm 1963. Công ty cổ phần hóa vào năm 2004, cổ phiếu được niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội vào năm 2014 và đến năm 2020 chuyển qua Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM.

Nhắc đến Tập đoàn Hóa chất Đức Giang không thể không nhắc đến doanh nhân Đào Hữu Huyền, sinh năm 1956, quê gốc Hưng Yên. Trước khi gắn bó với Hóa chất Đức Giang, ông Huyền đã thành lập và làm Giám đốc Công ty TNHH Văn Minh – đơn vị chuyên nhập hóa chất từ Trung Quốc về bán trong nước.

Đến tháng 5/2007, tức chỉ 3 năm sau cổ phần hóa, vị doanh nhân này bắt đầu chèo lái con thuyền Hóa chất Đức Giang ở cương vị Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc (hiện chỉ làm Chủ tịch HĐQT do phải tách bạch Chủ tịch HĐQT và CEO theo quy định).

Hiện nay, ông Huyền và gia đình là nhóm cổ đông lớn nhất sở hữu 40,74% vốn tập đoàn. Trong đó, cá nhân ông Đào Hữu Huyền nắm 18,38%, bà Nguyễn Thị Hồng Lan – vợ sở hữu 3,76%, ông Đào Hữu Duy Anh (Phó Chủ tịch HĐQT) – con trai nắm 3,01%, ông Đào Hữu Kha – em trai nắm 5,97% và bà Ngô Thị Ngọc Lan – em dâu nắm 6,64%.

Dưới sự lèo lái của ông Đào Hữu Huyền, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang từ chuyên sản xuất kinh doanh mặt hàng bột giặt, nguyên liệu sản xuất bột giặt đã mở rộng sang lĩnh vực hóa chất công nghiệp, hóa chất tinh khiết, phân bón,… và bất động sản. Vốn điều lệ 15 tỷ đồng vào thời điểm cổ phần hóa 2004 nay đã tăng lên 3.797 tỷ đồng, vốn hóa hơn 1,2 tỷ USD.

Tập đoàn Hóa chất Đức Giang là một trong những công ty niêm yết sở hữu bức tranh tài chính đẹp. Quy mô tổng tài sản tập đoàn đến cuối quý III đạt 19.424 tỷ đồng, riêng khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn là 12.761 tỷ đồng, chiếm 66%. Tài sản cố định hữu hình nguyên giá 5.073 tỷ đồng nhưng đã khấu hao 3.090 tỷ đồng.

Về mặt nguồn vốn, doanh nghiệp không có vay dài hạn và có nợ vay ngắn hạn 1.960 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu 16.011 tỷ đồng nhưng vốn điều lệ chỉ 3.798 tỷ đồng, còn lợi nhuận tích lũy 9.042 tỷ đồng, quỹ đầu tư phát triển 1.801 tỷ đồng, thặng dư vốn cổ phần 1.787 tỷ đồng.

Những mảnh ghép của Hóa chất Đức Giang

Năm 2018 đánh dấu quy mô tăng gấp đôi khi công ty thực hiện sáp nhập Công ty cổ phần Hóa chất Đức Giang Lào Cai (nay là Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai) và mua 51% vốn CTCP Phốt pho Apatit Việt Nam. Đơn vị chuyển đổi mô hình sang tập đoàn và lấy tên như hiện nay vào 2019, sau đó tiếp tục M&A để mở rộng quy mô như mua 51% vốn CTCP Ắc quy Tia sáng (TSB), 100% vốn CTCP Phốt pho 6.

Tính đến 30/9, tập đoàn có 3 chi nhánh trực thuộc (Hưng Yên, Bình Dương và Lào Cai), 8 công ty con gồm 5 đơn vị sản xuất, 1 đơn vị kinh doanh kho bãi và lưu giữ hàng hóa, 1 đơn vị hoạt động thể thao và 1 đơn vị kinh doanh bất động sản. Tổng giá trị tập đoàn đã đầu tư vào các công ty con là 5.585 tỷ đồng.

Trong đó, Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai là đơn vị lớn nhất, được tập đoàn đầu tư 2.785 tỷ đồng, chiếm 50% giá trị. Công ty chuyên sản xuất phốt pho và các hợp chất gốc phốt phát, đầu tư hàng loạt nhà máy trong lĩnh vực hóa chất và phân bón. Nổi bật nhất là nhà máy sản xuất phốt pho lớn nhất nước có công suất 40.000 tấn/năm và nhà máy axit phosphoric trích ly có thể sản xuất axit trích ly đạt tiêu chuẩn xuất khẩu (mgpa) công suất 160.000 tấn/năm.

Mặt khác, Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai còn nắm 51% vốn của CTCP Phốt pho Apatit Việt Nam (mã: PAT). Công ty sản xuất phốt pho vàng với công suất 20.000 tấn/năm tại Lào Cai, đã đưa cổ phiếu lên giao dịch UPCoM. CTCP Phốt pho Apatit Việt Nam là một trong những đơn vị chuyên trả cổ tức tiền mặt khủng. Trong vòng 3 năm lên sàn, công ty đã trả cổ tức tiền mặt tỷ lệ 511,55%, tương đương với 51.155 đồng/cp.

Công ty con đáng chú ý thứ 2 – Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn, tập đoàn đã rót 1.000 tỷ đồng tính đến cuối quý III. Công ty này đảm trách đầu tư tổ hợp hóa chất Đức Giang Nghi Sơn tại Thanh Hóa có tổng đầu tư lên tới 12.000 tỷ đồng.

Vào tháng 2, giai đoạn 1 của tổ hợp đã được khởi công, tổng đầu tư 2.400 tỷ đồng dự kiến vận hành thương mại vào quý I/2026. Dự án có tổng công suất 151.000 tấn hóa chất mỗi năm, bao gồm nhà máy sản xuất xút NaOH 80.000 tấn/năm, nhà máy sản xuất chất xử lý nước PAC 30.000 tấn/năm, nhà máy sản xuất bột tẩy trắng Ca, nhà máy sản xuất Chloramin B...

Giai đoạn 2 có vốn đầu tư 6.000 tỷ đồng để sản xuất PVC, loại nhựa dẻo có công nghệ chế biến phức tạp và được ứng dụng rộng rãi trong xây dựng, công nghiệp. Giai đoạn 3, tập đoàn dự kiến rót thêm 3.600 tỷ đồng để xây dựng nhà máy sản xuất soda công suất 400.000 tấn/năm.

Công ty con có quy mô lớn tiếp theo của tập đoàn là Công ty TNHH MTV Bất động sản Đức Giang. Vào tháng 5, tập đoàn đã rót thêm 500 tỷ đồng tiền mặt để nâng vốn công ty này lên 1.000 tỷ đồng. Mới đây (ngày 12/11), Công ty TNHH MTV Bất động sản Đức Giang vừa có dự án bất động sản đầu tay khi UBND Thành phố Hà Nội đã ký quyết định ban hành chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư đối với dự án tổ hợp công trình công cộng, trường học và nhà ở Đức Giang tại địa chỉ số 18 ngõ 44 phố Đức Giang, phường Việt Hưng, TP.Hà Nội

Tổ hợp có diện tích hơn 47.470 m2, bao gồm khu công trình 60 căn hộ liền kề, khu chung cư cao tầng 880 căn hộ, trường học rộng 1,1 ha cùng hệ thống dịch vụ – thương mại, thể dục thể thao. Tổng mức đầu tư khoảng 4.500 tỷ đồng. Thời gian thực hiện dự án từ quý IV/2025; dự kiến nghiệm thu hoàn thành dự án, đưa vào kinh doanh, khai thác, sử dụng các công trình từ quý I/2026 đến quý IV/2030.

Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Đắk Nông được tập đoàn thành lập vào 2022 với vốn 300 tỷ đồng để vận hành nhà máy sản xuất phân bón tại Đắk Nông (nay là Lâm Đồng) công suất 200.000 tấn NPK và 4.800 tấn kali Sunfat mỗi năm. Đến 2024, tập đoàn mua nhà máy Cồn Đại Việt tại khu công nghiệp Tâm Thắng, tỉnh Đắk Nông cũ với giá 253 tỷ và giao cho công ty con này.

Trong tương lai, tập đoàn muốn đầu tư tổ hợp dự án Bauxite – nhôm trên địa bàn tỉnh Đắk Nông cũ có tổng đầu tư lên tới 57.000 tỷ đồng. Ông Đào Hữu Huyền từng khẳng định dự án này sẽ là “quả đấm thép” của tập đoàn trong vòng 30 – 40 năm nữa.

Cuối cùng, CTCP Ắc quy Tia Sáng gia nhập hệ sinh thái Hóa chất Đức Giang vào năm 2023. Công ty sản xuất các loại pin ắc quy chỉ, ắc quy tích điện khô,… Vốn điều lệ 67 tỷ đồng như tập đoàn đã chi gần 135 tỷ để nắm 51% vốn.

Ông Đào Hữu Huyền tiết lộ mua Ắc quy Tia Sáng để thực hiện mục tiêu sản xuất pin lithium, sản phẩm quan trọng trong ngành xe điện. Tại thời điểm hoàn tất thâu tóm, người đứng đầu tập đoàn từng kỳ vọng công ty này có thể chạm mốc 1.000 tỷ đồng doanh số/năm.

Tuy nhiên, trong giai đoạn 5 năm qua, công ty kinh doanh đều đặn doanh thu dưới 200 tỷ mỗi năm và lợi nhuận 4 – 5 tỷ đồng, thường xuyên chia cổ tức tiền mặt trên 500 đồng/cp.

Như vậy, Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai đang là "gà đẻ trứng vàng" cho Tập đoàn Hóa chất Đức Giang trong khi các đơn vị khác đang trong giai đoạn đầu tư hoặc đóng góp không đáng kể.