Vàng có còn là tài sản trú ẩn an toàn?

Vàng vốn được xem là kênh trú ẩn an toàn, là thước đo giá trị lâu đời nhất của nhân loại, được sử dụng để bảo toàn tài sản suốt hơn 4.000 năm. Vàng được kỳ vọng giúp nhà đầu tư “ngủ ngon” trong những giai đoạn bất ổn.

Vậy vì sao giá kim loại quý này lại có lúc lao dốc tới 20% thời gian qua? Rõ ràng mức biến động này không đồng nghĩa với sự an toàn, mà là hao mòn - thậm chí hủy hoại - giá trị của tài sản.

Vàng là tài sản vừa an toàn nhất, nhưng cũng không kém phần rủi ro

Năm 2025, giá vàng trải qua một đợt tăng trưởng ngoạn mục. Giá kim loại quý này tăng tới 65%, chốt năm ở mức khoảng 4.310 USD/ounce.

Trong hai thập kỷ đầu thế kỷ 21, vàng có một hành trình tương đối rực rỡ. Nhà đầu tư liên tục bổ sung vàng vào danh mục mỗi khi thị trường biến động, với kỳ vọng bù đắp thua lỗ ở các tài sản khác. Những biến động lớn như bong bóng dot-com, sự kiện 11/9, khủng hoảng tài chính toàn cầu, khủng hoảng nợ châu Âu năm 2011 hay đại dịch Covid-19 đều góp phần củng cố vai trò phòng thủ của kim loại quý này.

Các chính sách nới lỏng định lượng, vốn bị xem là làm xói mòn giá trị tiền pháp định, càng thúc đẩy sức hấp dẫn của vàng. Cùng với đó là căng thẳng địa chính trị liên quan đến Mỹ - Trung, Iran, Greenland, nỗi lo nợ công phình to và những nghi ngại về sức khỏe của USD. Việc các ngân hàng trung ương ồ ạt gia tăng dự trữ vàng càng khiến xu hướng này được tiếp thêm động lực.

Sau năm 2025 thăng hoa, triển vọng giá vàng 2026 ban đầu còn tươi sáng hơn. Giá vàng giao ngay leo lên mức kỷ lục mới gần 5.600 USD/ounce trước khi làn sóng bán tháo xuất hiện vào cuối tuần, khiến giá vàng rơi hơn 20% về sàn vùng 4.400 USD/ ounce.

Về mặt kỹ thuật, đây chưa hẳn là một cú “sập” giá, bởi mức này tương đương đầu tháng 1. Tuy nhiên, với những nhà đầu tư mua ở vùng đỉnh, mức điều chỉnh này là không hề dễ chịu.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc thị trường lo ngại Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ thay thế Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell bằng một nhân vật mềm mỏng hơn, sẵn sàng hạ lãi suất, qua đó gây áp lực lên đồng USD và kích thích lạm phát.

Tuy nhiên, việc ông Trump bất ngờ đề cử Kevin Warsh - một cựu quan chức ngân hàng trung ương - đã giúp xoa dịu tâm lý thị trường. Theo Stuart Clark, quản lý danh mục tại Quilter, đây là lựa chọn “ôn hòa hơn nhiều so với lo ngại trước đó”.

Khi nỗi sợ lắng xuống, giá vàng lập tức giảm mạnh. Dù giá có hồi phục nhẹ lên trên 4.900 USD/ounce, nhiều chuyên gia vẫn tỏ ra thận trọng. Chris Beauchamp, Giám đốc phân tích thị trường tại IG, cảnh báo tốc độ điều chỉnh lần này “chưa từng xuất hiện trong nhiều thập kỷ” và xu hướng bán ra có thể chưa sớm kết thúc.

Một số ý kiến cho rằng vàng thậm chí không còn là lựa chọn hấp dẫn. Russ Mould, Giám đốc đầu tư tại AJ Bell, chỉ ra rằng vàng có rất ít giá trị sử dụng trong công nghiệp, đi kèm chi phí lưu trữ, bảo hiểm và không tạo ra lợi suất - trong khi các kênh trú ẩn khác như tiền mặt, quỹ thị trường tiền tệ hay trái phiếu lại có thu nhập ổn định hơn.

Tony Hallside, CEO của STP Partners, nhấn mạnh nhà đầu tư cần hiểu rõ bản chất tài sản mình nắm giữ: “Vàng vừa là tài sản an toàn nhất, vừa rủi ro nhất. An toàn vì nó bảo vệ trước các cú sốc hệ thống, sai lầm chính sách và biến động địa chính trị. Còn rủi ro vì ở mặt bằng giá hiện nay, vàng không còn đơn thuần là tài sản phòng thủ mà đã trở thành một khoản đầu tư mang tính động lượng cao”.

Triển vọng của vàng vẫn lớn, nhưng cần giữ tỷ trọng hợp lý

Sức hút của vàng phản ánh rõ nét tâm lý của xã hội. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại, xung đột địa chính trị và chiến tranh, cả nhà đầu tư chuyên nghiệp lẫn người dân bình thường đều tìm đến kim loại quý như một nơi “trú ẩn tâm lý”.

Việc giá vàng vượt mốc 5.000 USD/ounce gần đây là kết quả của đồng USD suy yếu, căng thẳng quốc tế âm ỉ và áp lực lạm phát kéo dài. Tuy nhiên, hệ quả của đà tăng này lan tỏa rộng hơn nhiều so với thị trường tài chính.

Giá vàng cao thường khiến doanh số bán lẻ trang sức sụt giảm khi người tiêu dùng chờ đợi điều chỉnh. Các cửa hàng vàng nhỏ, phụ thuộc vào vòng quay vốn nhanh, chịu tác động nặng nề hơn so với các thương hiệu cao cấp. Ở tầm vĩ mô, giá vàng tăng mạnh có thể làm trầm trọng thêm tình trạng suy yếu tiền tệ tại các quốc gia đang đối mặt với lạm phát hoặc trừng phạt kinh tế.

Ở nhiều nền văn hóa, vàng còn gắn với của hồi môn và tiết kiệm cho tương lai. Giá vàng leo thang có thể buộc các gia đình phải trì hoãn những sự kiện quan trọng như cưới hỏi.

Các ngân hàng trung ương hưởng lợi khi nắm giữ vàng giá cao để phòng ngừa biến động tỷ giá và rủi ro địa chính trị. Tuy nhiên, khi giá tăng, rủi ro cũng gia tăng: buôn lậu, dòng chảy vàng phi chính thức và khả năng siết chặt quản lý của chính phủ.

Nhu cầu tích trữ vàng phần lớn được thúc đẩy bởi nỗi sợ và sự thiếu niềm tin vào thể chế, tiền tệ. Vì vậy, việc kiểm soát lạm phát, bảo vệ ổn định tiền tệ và truyền thông chính sách rõ ràng là yếu tố then chốt để giảm tâm lý hoảng loạn.

Theo Ken Fisher - người đứng đầu quỹ Fisher Investments trị giá hơn 285 tỷ USD - thành công trong việc đầu tư vàng “phụ thuộc nhiều vào may mắn hơn là kỹ năng”. Lịch sử cho thấy vàng biến động mạnh hơn cổ phiếu và trái phiếu, với những chu kỳ bùng nổ, sụp đổ và dài hạn kém sinh lời.

Nhà đầu tư có quyền lựa chọn kênh của mình và vàng sẽ luôn hấp dẫn trong thời kỳ bất ổn. Nhưng nhiệm vụ của chính phủ và ngân hàng trung ương là giữ cho nền kinh tế ổn định. Bởi, điều quan trọng nhất đối với nhà đầu tư không phải giá vàng tăng hay giảm, mà là sự ổn định của môi trường kinh tế.

Ở góc nhìn của mình, SHS Research cho rằng trong bối cảnh bất định vĩ mô kéo dài, các tài sản phòng thủ và bảo toàn giá trị chiếm ưu thế. Vàng vẫn nổi lên như tài sản dẫn dắt dòng vốn nhờ vai trò phòng hộ rủi ro hệ thống và xu hướng đa dạng hóa dự trữ của các NHTW.

Đơn vị này khuyến nghị tăng tỷ trọng vàng khi chu kỳ nới lỏng tiền tệ khiến lợi suất thực suy giảm, đồng thời củng cố vai trò của vàng như tài sản bảo toàn giá trị dài hạn. Hoạt động mua ròng bền bỉ của các ngân hàng trung ương và xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối tiếp tục tạo nền tảng hỗ trợ vững chắc cho triển vọng vàng trong trung – dài hạn. SHS Research cũng cho rằng vàng chỉ nên chiếm 5% trong danh mục đầu tư.