Thị trường ô tô 2025: Lợi thế nghiêng về xe thương mại

Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) mới đây công bố số liệu bán hàng tháng 12 và lũy kế cả năm 2025 với những tín hiệu tích cực. Theo đó, xe lắp ráp trong nước tiêu thụ 23.826 xe, trong khi xe nhập khẩu đạt 23.141 xe, tăng lần lượt 30% và 11% so với tháng trước.

Tính chung cả năm 2025, các thành viên VAMA bán ra 313.359 xe, tăng 6% so với năm 2024. Tuy nhiên, nhóm xe du lịch lại ghi nhận mức sụt giảm nhẹ khi chỉ đạt 218.974 xe, giảm 1% so với cùng kỳ.

Diễn biến này phản ánh tác động ngày càng rõ nét của xu hướng xe điện. Trong năm 2025, VinFast công bố doanh số 175.099 xe, tăng khoảng 80% so với năm 2024. Sự bứt phá của VinFast đã ảnh hưởng đáng kể đến thị phần cũng như kết quả kinh doanh của khối doanh nghiệp phân phối truyền thống trong mảng xe du lịch.

Doanh nghiệp phân phối xe du lịch vẫn gặp khó

Mặc dù tổng cầu thị trường có dấu hiệu cải thiện, cạnh tranh gay gắt đã buộc nhiều đại lý phải đẩy mạnh các chương trình khuyến mại trực tiếp bằng tiền mặt thay vì các gói quà tặng như trước. Từ các dòng xe phổ thông như Toyota, Ford cho đến các thương hiệu cao cấp như BMW đều tham gia cuộc đua giảm giá để kích cầu.

Tuy nhiên, kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp vẫn không khả quan, khi doanh thu sụt giảm hoặc biên lợi nhuận tiếp tục bị co hẹp.

CTCP Ô tô Hàng Xanh (HAX) ghi nhận doanh thu hợp nhất năm 2025 giảm 16%, chỉ còn 4.651 tỷ đồng, kéo theo lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 39 tỷ đồng, giảm gần 81% so với cùng kỳ. Tài liệu họp ĐHĐCĐ thường niên năm 2026 cho thấy doanh nghiệp đang lên phương án chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần bất động sản tại đường Võ Văn Kiệt (phường An Lạc, TP.HCM), với diện tích hơn 6.282 m² và giá trị sổ sách hơn 542 tỷ đồng, nhằm bổ sung nguồn vốn kinh doanh. Doanh nghiệp phân phối chủ yếu dòng xe hạng sang Mercedes cho biết áp lực cạnh tranh về giá đã ảnh hưởng đáng kể đến kết quả kinh doanh trong năm qua.

Ở phân khúc phổ thông hơn, CTCP City Auto (CTF) – đại lý ủy quyền của các thương hiệu như Ford, Hyundai, Nissan – ghi nhận doanh thu năm 2025 đạt 8.446 tỷ đồng, tăng nhẹ so với mức 8.174 tỷ đồng của năm trước. Tuy nhiên, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp tăng mạnh đã khiến lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh âm 55,7 tỷ đồng, đảo chiều so với mức lãi hơn 40 tỷ đồng cùng kỳ. Nhờ lợi nhuận khác tăng, CTF mới ghi nhận lãi trước thuế 24 tỷ đồng, cho thấy biên lợi nhuận từ hoạt động cốt lõi bị bào mòn đáng kể.

Tương tự, CTCP Dịch vụ Tổng hợp Sài Gòn (SVC – Savico) công bố kết quả kinh doanh năm 2025 tăng trưởng mạnh về mặt lợi nhuận, song có sự đóng góp lớn từ các mảng ngoài hoạt động phân phối xe. Doanh thu thuần hợp nhất chỉ tăng 13%, đạt 27.948 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận trước thuế tăng mạnh từ 261 tỷ đồng lên 694 tỷ đồng, tương đương gấp 2,7 lần. Trong đó, lợi nhuận tài chính ròng đạt khoảng 421 tỷ đồng, đảo chiều mạnh so với mức lỗ 55 tỷ đồng của năm trước.

Bên cạnh đó, SVC đang mở rộng doanh số thông qua đòn bẩy tín dụng thương mại, chấp nhận trả trước lớn cho nhà cung cấp và bán chịu cho khách hàng, khiến dòng tiền chịu áp lực đáng kể. Cuối năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận 1.474 tỷ đồng phải thu từ hoạt động bán hàng, trả trước cho người bán 899 tỷ đồng, đồng thời vay dài hạn tăng thêm gần 1.000 tỷ đồng để tài trợ hoạt động kinh doanh.

Có thể thấy, áp lực cạnh tranh từ xe điện và môi trường bán lẻ ngày càng khốc liệt đã buộc nhiều doanh nghiệp phân phối xe du lịch phải gia tăng chi phí để giữ thị phần. Trong bối cảnh mảng kinh doanh cốt lõi gặp khó, việc dựa vào các nguồn thu tài chính hay thu nhập khác tiềm ẩn không ít rủi ro về tính bền vững.

HAX bổ sung xe điện vào danh mục hàng hóa kinh doanh?

Theo tài liệu họp ĐHĐCĐ thường niên 2026, CTCP Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh dự kiến trình cổ đông phương án nhận chuyển nhượng từ 65% đến 85% cổ phần tại CTCP Tập đoàn Tương Lai Việt (VFG). Được biết, VFG là đơn vị đang vận hành chuỗi đại lý phân phối xe điện VinFast trên toàn quốc. Động thái này được xem là khá "thức thời" trong bối cảnh xe điện được xác định là động lực tăng trưởng mới, trong khi mảng kinh doanh truyền thống của HAX đang cho thấy sự suy giảm rõ rệt.

Kinh doanh xe thương mại lên ngôi

Trái ngược với mảng xe du lịch, báo cáo của VAMA cho thấy nhóm xe thương mại, đặc biệt là xe tải, nổi lên như điểm sáng của thị trường năm 2025. Cụ thể, doanh số xe tải tăng 24%, đạt 70.746 xe, đứng thứ hai về sản lượng toàn thị trường. Nhiều thương hiệu ghi nhận mức tăng trưởng mạnh như Hino (+131%), Thaco Truck (+55%), phản ánh nhu cầu vận tải hàng hóa gia tăng rõ rệt.

CTCP Đầu tư Phát triển Máy Việt Nam (VVS) là một trong những doanh nghiệp hưởng lợi rõ nét từ xu hướng này. Công ty hoạt động chủ yếu trong mảng phân phối xe tải, với sản phẩm chủ đạo là dòng xe Howo. Báo cáo tài chính cho thấy, Q4/2025, VVS đạt doanh thu 2.606 tỷ đồng, tăng khoảng 115% so với mức 1.210 tỷ đồng cùng kỳ. Lũy kế cả năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận 8.050 tỷ đồng doanh thu, tăng khoảng 107% so với năm 2024. Lợi nhuận trước thuế đạt 407 tỷ đồng, tăng khoảng 363% so với mức 88 tỷ đồng của năm trước. Dù quy mô tài sản tăng mạnh do chính sách bán trước – thu tiền sau, doanh nghiệp vẫn kiểm soát tốt đòn bẩy tài chính khi không phát sinh nợ vay dài hạn.

Cùng hưởng lợi từ đà phục hồi của thị trường xe thương mại, CTCP Ô tô TMT (TMT) ghi nhận sự trở lại sau năm 2024 thua lỗ nặng. Theo BCTC Quý IV/2025, doanh nghiệp đạt doanh thu cả năm 2.113 tỷ đồng, và lãi sau thuế 62,7 tỷ đồng nhờ giá vốn bán hàng giảm mạnh. Theo giải trình gửi UBCKNN, kết quả kinh doanh chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng do doanh nghiệp thiếu nguồn cung dẫn đến không thể giao xe đúng hạn, đặc biệt là dòng xe tải trên 10 tấn – nhóm sản phẩm có giá trị cao và đóng góp lớn vào doanh thu.

Việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công cùng hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn trong năm 2025 đã tạo lực cầu mạnh cho xe tải và phương tiện chuyên dụng. Theo MMR Statistics, quy mô thị trường xe thương mại toàn cầu dự báo tăng từ 932 tỷ USD năm 2025 lên 2.553 tỷ USD vào năm 2032, với CAGR đạt 8,91%, nhờ sự mở rộng logistics, đầu tư hạ tầng và thương mại điện tử.

Chi phí bán hàng là điểm khác biệt?

Các doanh nghiệp kinh doanh xe thương mại có biên lợi nhuận tốt hơn nhóm phân phối xe du lịch, một phần nhờ tỷ lệ chi phí bán hàng trên doanh thu thấp hơn. Thực tế cho thấy khách hàng xe du lịch chủ yếu là cá nhân, trong khi xe thương mại thường được doanh nghiệp vận tải mua với số lượng lớn. Chi phí cho nhân viên, địa điểm bán hàng (thường ở trung tâm các thành phố) của nhóm doanh nghiệp kinh doanh xe du lịch đồng thời bị đẩy lên cao hơn.

Thống kê năm 2025 cho thấy HAX, CTF và SVC đều ghi nhận tỷ lệ chi phí bán hàng trên doanh thu vượt 4% và có xu hướng tăng, phản ánh mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt. Trong khi đó, mặc dù đang ở trong giai đoạn tái cơ cấu, TMT duy trì tỷ lệ này ở mức thấp hơn, khoảng 3%. Còn VVS thậm chí tiếp tục tiết giảm chi phí bán hàng, cho thấy lực cầu đối với dòng xe thương mại đang có xu hướng cải thiện rõ rệt.