Tham vọng những dự án chục tỷ đô: Tương lai thành hình hay chỉ trên giấy?

Năm 2012, khi mới công bố, Dự án Lọc hóa dầu Nhơn Hội có quy mô vốn 27 tỷ USD, do Tập đoàn Dầu khí Thái Lan (PTT) đề xuất. Sau đó, năm 2014, PTT chính thức giới thiệu đối tác tham gia dự án là Saudi Aramco của Ả-rập Xê-út và cả hai bên đã thống nhất điều chỉnh quy mô dự án xuống còn 22 tỷ USD, đổi tên Dự án thành Lọc hóa dầu Victory, đồng thời lên kế hoạch tìm một đối tác trong nước để triển khai dự án.

Theo nhiều đánh giá, nếu dự án này thành hiện thực, Việt Nam có thể sẽ trở thành “cường quốc” lọc dầu. Theo tính toán, dự án lọc hóa dầu này nếu đi vào hoạt động sẽ đóng góp 3-4% GDP cả nước và khoảng 40% GDP cho Bình Định, tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 30.000 lao động và khoảng 100.000 lao động gián tiếp.

Dự án lọc hóa dầu này cũng đã được Thủ tướng phê duyệt bổ sung vào quy hoạch chung phát triển ngành dầu khí Việt Nam đến năm 2025, và là một trong những dự án thuộc danh mục đặc biệt khuyến khích đầu tư với hàng loạt ưu đãi: được áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm; miễn thuế trong 4 năm đầu; giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Cũng đã có một vài lần, lịch làm việc giữa lãnh đạo tỉnh Bình Định, chủ đầu tư với đại diện của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrolimex) được sắp đặt, nhưng rồi bất thành. Siêu dự án Tổ hợp lọc hóa dầu Nhơn Hội với tổng vốn 22 tỷ USD vẫn còn nằm trên giấy.

Đến tháng 7/2016, tỉnh Bình Định đã quyết định dừng dự án và chấm dứt thu hút dự án lọc hóa dầu vào khu kinh tế Nhơn Hội.

Nguyên nhân chính là do dự án này không đảm bảo tính khả thi và thời gian chờ đợi đối tác đầu tư quá dài và không đạt kết quả, ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư của các đối tác khác vào đầu tư tại khu kinh tế Nhơn Hội.

Kể từ sau thất bại của dự án lọc dầu 22 tỷ USD, đến nay, không ít các dự án có con số chục tỷ đô vẫn tiếp tục được công bố.

Đầu năm 2018, thông tin từ báo chí Nhật Bản cho biết, Chính phủ Nhật Bản và hơn 20 công ty cùng hợp tác với Việt Nam để xây dựng một đô thị thông minh ở Hà Nội từ nay đến năm 2023, với các xe buýt tự lái và một loạt các công nghệ tiết kiệm năng lượng.

Theo lãnh đạo của các công ty Nhật Bản, ước tính giá trị dự án lên đến gần 4 nghìn tỷ yên, tương đương 37,3 tỷ USD. Đây là dự án lớn nhất do Nhật Bản đứng đầu ở nước ngoài.

Nguồn vốn bao gồm tiền do chính các công ty kêu gọi, vốn ODA từ Nhật Bản và hỗ trợ của chính phủ. Đối tác bên phía Việt Nam tham gia dự án là Tập đoàn BRG.

Trước đó, vào tháng 6/2017, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tới Nhật Bản, thỏa thuận hợp tác phát triển dự án đô thị Nhật Tân – Nội Bài đã được ký kết giữa UBND TP Hà Nội, Tập đoàn BRG và Tập đoàn Sumitomo dưới sự chứng kiến của Thủ tướng.

Ngoài Tập đoàn BRG, các nhà đầu tư trong nước tham gia dự án này gồm Công ty TNHH Đầu tư Bất động sản Phú Cường, Công ty TNHH Motor NA Việt Nam và Công ty Cổ phần Dịch vụ và kinh doanh bất động sản Hà Nội.

Các nhà đầu tư đề xuất thành lập 5 công ty để thực hiện 5 dự án thành phần, dự kiến khởi công vào năm 2018, kết thúc năm 2030 có thời gian hoạt động 50 năm

Mặc dù, phía nhà đầu tư thông báo dự án sẽ khởi công dự án vào đầu năm 2018 nhưng đến nay dự án vẫn chưa được khởi công.

Năm 2016, Tập đoàn Geleximco do ông Vũ Văn Tiền làm Chủ tịch và Công ty TNHH Hong Kong United Investors Holding (HUI) đã đề nghị Bộ Giao thông Vận tải cho phép tham gia đầu tư vào các dự án hạ tầng giao thông lớn tại Việt Nam.

Theo đó, Geleximco và HUI đề xuất tham gia một số dự án như đường cao tốc Bắc Nam đoạn Thanh Hóa - Hà Tĩnh và Tp.HCM đến Khánh Hòa, dự án đường bộ cao tốc Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái, dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam, dự án xây dựng cảng hàng không quốc tế Long Thành. Theo ước tính, tổng chi phí 4 dự án có thể lên tới gần 50 tỷ USD.

Tuy nhiên dự án mới chỉ dừng lại ở đề xuất, thời điểm năm 2016, phía nhà đầu tư cũng cho biết dự án 3 năm nữa mà khởi công được là "hạnh phúc” còn không thì với những dự án hạ tầng thời gian chuẩn bị để triển khai được cũng phải mất 5, 6 năm.

Tháng 4/2018, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Liên Thái Bình Dương (IPP) của ông Johnathan Hạnh Nguyễn đã làm việc với lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa để bày tỏ mong muốn được đầu tư vào đặc khu kinh tế Bắc Vân Phong.

IPP cam kết đầu tư vào đặc khu kinh tế Bắc Vân Phong với tổng mức đầu tư khoảng 50 tỷ USD, vượt xa mức yêu cầu đầu tư của Chính phủ (400.000 tỷ đồng). IPP đang có lộ trình sẽ xây dựng đặc khu kinh tế Bắc Vân Phong thành trung tâm kinh tế, thương mại và du lịch của Asean.

Đặc biệt, IPP sẽ xây dựng nơi đây các khu dân cư công nghiệp công nghệ cao (tức là kết hợp công nghiệp công nghệ cao với khu dân cư cao cấp). Đồng thời, khu phức hợp này sẽ có cơ sở giáo dục, y tế, hạ tầng xã hội hiện đại, thông minh.

Công bố dự án là một chuyện còn việc huy động "tiền tươi thóc thật" để đầu tư vào những dự án không dưới con số 20 tỷ USD này chắc chắn không hề dễ dàng. Dự trữ ngoại hối hiện nay của Việt Nam hiện nay cũng chỉ ở ngưỡng 50 tỷ USD.

Bài liên quan

Khởi công siêu thành phố thông minh hơn 37 tỷ USD phía Bắc Hà Nội từ tháng 8

Chốt thời hạn khởi công sân bay Long Thành

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn lấn sân làm dịch vụ đường sắt

Đã từng có 3 nhà đầu tư Mỹ muốn làm siêu dự án 4 tỷ USD ở Thủ Thiêm nhưng bị bác bỏ