'Nóng' vấn đề hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội

Doanh nghiệp kêu khó "tài sản không đủ thế chấp, dòng tiền đứt gãy"

Tại buổi tọa đàm do Sở Tài chính Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) tổ chức mới đây với chủ đề "Liên kết DNNVV với doanh nghiệp lớn: Đột phá chuỗi cung ứng vì sự phát triển bền vững của Thủ đô", vấn đề làm sao để doanh nghiệp tiếp cận vốn đã trở thành chủ đề nóng được các DN quan tâm đặt vấn đề.

Ông Mạc Quốc Anh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa TP. Hà Nội, nhấn mạnh vai trò đặc biệt của DNNVV trong nền kinh tế Thủ đô.

Theo ông, đây là lực lượng "mạch máu của nền kinh tế", chiếm tỷ lệ lớn, đóng góp mạnh vào đổi mới sáng tạo và có tính linh hoạt cao, giúp duy trì sức sống sản xuất - kinh doanh trong mọi hoàn cảnh. Tuy nhiên, DNNVV cũng là nhóm dễ bị tổn thương nhất.

"Điều này thể hiện rất rõ trong thời kỳ COVID-19, khi nhiều doanh nghiệp nhỏ suy giảm nghiêm trọng về tài chính và thị trường", ông Quốc Anh nói.

Theo đó, các doanh nghiệp nhỏ thường thiếu vốn trung và dài hạn, công nghệ lạc hậu, tiêu chuẩn quản trị chưa đạt chuẩn quốc tế. Đặc biệt, yêu cầu về minh bạch dữ liệu và ESG là yếu tố khiến nhiều doanh nghiệp bị loại ngay từ vòng đầu khi muốn tham gia vào chuỗi cung ứng của DN lớn hay DN FDI. Vấn đề này không chỉ là câu chuyện riêng của Hà Nội, mà là bài toán chung của cả nền kinh tế Việt Nam.

Nhiều DN tham dự đã thẳng thắn nêu khó khăn. Bà Trần Thị Ngọc Dung, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và XNK GIABACO chia sẻ rằng, dù DN có đơn hàng, có thị trường, nhưng khó khăn lớn nhất vẫn là dòng tiền.

Cụ thể, khi thu mua nông sản từ người dân, DN phải thanh toán ngay; nhưng khi bán cho DN lớn thì lại phải chấp nhận công nợ 30-45 ngày, thậm chí 60 ngày.

"Dòng tiền bị kẹp giữa hai đầu khiến chúng tôi rơi vào thế khó. DN mong Nhà nước xây dựng cơ chế tín dụng dựa trên hợp đồng nguyên tắc hoặc đơn đặt hàng, để DN nhỏ có thể vay vốn lưu động mà không cần tài sản đảm bảo quá lớn", bà Dung đề xuất.

Cùng quan điểm, bà Bùi Thị Hoàn, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp huyện Mỹ Đức, cho biết DN hoạt động hơn 35 năm trong lĩnh vực may mặc và thủ công mỹ nghệ chưa từng tiếp cận được bất kỳ nguồn vốn ưu đãi nào.

Theo bà Hoàn chia sẻ, nhiều DN như của bà đi lên từ cơ sở hộ gia đình, không có tài sản thế chấp phù hợp, nên hầu như không thể vay vốn đổi mới công nghệ.

"Chúng tôi rất tha thiết mong thủ tục được điều chỉnh để DN nhỏ có thể vay vốn một cách thực chất hơn. Không có vốn thì không thể đổi mới công nghệ, không thể nâng cao năng lực để tham gia chuỗi cung ứng", bà Hoàn nói.

Đại diện Công ty Cổ phần Công nghệ OIC phản ánh tình trạng tương tự. OIC là DN khoa học công nghệ hàng đầu về vật liệu nano, với sản phẩm Nano Curcumin đã được cấp bằng sáng chế tại Mỹ và bán trên Amazon. Nhưng để duy trì nghiên cứu - thử nghiệm, DN cần vốn rất lớn.

"Mỗi hoạt chất cần thử nghiệm hàng trăm lần. Khi sản phẩm đã hoàn thiện, giá trị khoa học rất lớn, nhưng thị trường trong nước chưa hiểu hết, thường so sánh với sản phẩm giá rẻ. Chúng tôi thiếu vốn, thiếu cơ chế hỗ trợ thương mại hóa và thiếu điều kiện tiếp cận hệ thống y tế - nơi có thể tạo ra đầu ra bền vững", vị này chia sẻ.

Quỹ bảo lãnh tín dụng chưa "chạm" tới doanh nghiệp

Đại diện Sở Tài chính Hà Nội, ông Mai Công Quyền, Phó Giám đốc thừa nhận quy trình vay vốn qua Quỹ Bảo lãnh tín dụng còn phức tạp. DN phải qua 2-3 tầng thẩm định: ngân hàng - quỹ - cơ quan liên quan. Mức phí bảo lãnh 0,2% cũng khiến nhiều DN e ngại.

Tuy nhiên, Hà Nội đang vận hành nhiều quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo với lãi suất ưu đãi 3-6% và tỷ lệ DN tiếp cận khá tốt. Trong giai đoạn 2026, thành phố dự kiến dành hơn 200 tỷ đồng để hỗ trợ DNNVV trong 3 lĩnh vực: chuyển đổi số, tư vấn và đào tạo.

Đại diện Sở Tài chính cũng nhấn mạnh, vướng mắc vốn không chỉ đến từ cơ chế, mà có phần từ chính nội tại DN. Muốn vay được vốn ưu đãi, DN phải minh bạch tài chính, chuẩn hóa quy trình và có dự án rõ ràng.

Các ý kiến tại tọa đàm cũng chỉ ra rằng, hỗ trợ vốn là điểm nghẽn lớn nhất nhưng không phải yếu tố duy nhất DN cần quan tâm. Muốn nâng sức cạnh tranh của DN nhỏ và vừa Hà Nội, cần một chương trình tổng thể cả về vốn, công nghệ, nhân lực, chuỗi cung ứng và đặc biệt là minh bạch - chuẩn hóa.

Khi DN đáp ứng chuẩn, khi nhà đầu tư lớn, DN FDI có lý do để lựa chọn DN Việt, và khi chính sách được thực thi hiệu quả, DNNVV mới có thể bước vào chuỗi giá trị toàn cầu - đúng với mục tiêu Hà Nội đặt ra trong giai đoạn 2026-2030.