Tăng thuế TTĐB đối với thuốc lá: CIEM đề xuất 3 phương án

THANH THANH
07:00 08/11/2024

Thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với thuốc lá là một công cụ quan trọng nhằm kiểm soát tỷ lệ sử dụng thuốc lá, tăng thu cho ngân sách nhà nước (NSNN).

Phát biểu tại Hội thảo “Xây dựng chiến lược điều chỉnh thuế TTĐB đối với mặt hàng thuốc lá, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam” do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) phối hợp cùng Tổ chức Vital Strategies tổ chức ngày 7/11/2024, TS. Trần Thị Hồng Minh, Viện trưởng CIEM cho biết, Việt Nam hiện đang đối mặt với tình trạng sử dụng thuốc lá ở mức đáng báo động. Theo thống kê của Bộ Y tế, Việt Nam đứng thứ 15 trên thế giới về tỷ lệ sử dụng thuốc lá, với khoảng 15,3 triệu người hút thuốc trực tiếp và 33 triệu người hút thuốc thụ động.

“Những hệ lụy về sức khỏe và chi phí xã hội từ việc hút thuốc lá là vô cùng nghiêm trọng, với ước tính mỗi năm có khoảng 40 nghìn người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả, con số này có thể lên tới 70 nghìn người vào năm 2030, theo dự báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)”, Viện trưởng CIEM nhấn mạnh.

Tăng thuế - Tăng bao nhiêu?

Tại hội thảo, các ý kiến đều đồng tình khi cho rằng giảm thiểu tỷ lệ sử dụng thuốc lá tại Việt Nam đang là vấn đề trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trong đó, thuế suất thuế TTĐB với thuốc lá là một công cụ. Với việc tăng thuế, số người hút thuốc sẽ giảm đi, theo đó số người tử vong vì các bệnh liên quan với thuốc lá sẽ giảm đi.

Theo WHO, nếu các biện pháp phòng chống tác hại thuốc lá hiệu quả không được thực hiện thì tổn thất kinh tế-xã hội tương đương khoảng 1% GDP của Việt Nam.

“Hiện thuế với thuốc lá ở Việt Nam đang ở mức rất thấp", bà Hana Ross- Chuyên gia kinh tế của Viện Nghiên cứu Kinh tế quốc tế Vienna nhận xét. Các chuyên gia tại Hội thảo cũng cho rằng thuế TTĐB theo tỷ lệ giá bán thuần túy hiện nay sẽ khuyến khích thuốc lá giá rẻ, mức tăng thuế và giá thuốc lá ở Việt Nam trong thời gian qua là quá thấp so với mức tăng trưởng thu nhập theo đầu người nên giá thuốc lá ở Việt Nam rất rẻ.

Ông Nguyễn Anh Dương – Trưởng ban Ban nghiên cứu tổng hợp của CIEM (ảnh: CIEM)

Từ phương pháp nghiên cứu NMOD, CIEM đã đưa ra 3 kịch bản cho việc tăng thuế TTĐB với thuốc lá.

Kịch bản 1: Thuế TTĐB áp dụng theo tỷ lệ (%) so với giá xuất xưởng của thuốc lá; mức thuế suất tăng lên 85% vào năm 2020, áp dụng đến năm 2023.

Phần thu từ thuế TTĐB được sử dụng để hỗ trợ chi trợ cấp đồ dùng học tập cho trẻ em nghèo (38 nghìn đồng/người/tháng, áp dụng trong 9 tháng).

Kịch bản 2: Thuế TTĐB áp dụng theo tỷ lệ (%) so với giá bán lẻ trước thuế VAT và thuế TTĐB; mức thuế suất tăng lên 85% vào năm 2020, áp dụng đến năm 2023.

Phần thu từ thuế TTĐB được sử dụng để hỗ trợ chi chăm sóc sức khỏe cho các hộ nghèo (mức chi 552 nghìn đồng/người/năm).

Kịch bản 3: Thuế TTĐB chuyển sang áp dụng theo cơ chế thuế tuyệt đối hoặc hỗn hợp, với mức thuế TTĐB tăng dần theo lộ trình để đạt tỷ trọng thuế TTĐB trong giá bán lẻ ở mức 70% vào năm 2023 (năm 2020: 40%; 2021: 50%; 2022: 60%; 2023: 70%).

Phần thu từ thuế TTĐB được sử dụng để hỗ trợ chi đào tạo kỹ năng chuyển đổi nghề nghiệp cho các hộ nghèo (mức chi là 468 nghìn đồng/người/năm vào năm 2020, 900 nghìn đồng/người/năm vào năm 2021, 1,32 triệu đồng/người/năm vào năm 2022, và 1,8 triệu đồng/người/năm vào năm 2023).

Các kịch bản đều cho thấy khả năng tăng thu thuế TTĐB từ thuốc lá, đảm bảo khả năng chi trả cho các sáng kiến phát triển bền vững (SDG) mới, giảm hộ nghèo”, ông Nguyễn Anh Dương – Trưởng ban Ban nghiên cứu tổng hợp của CIEM cho biết. Bên cạnh đó, một số địa phương tăng thu đáng kể sau khi tăng thuế TTĐB đối với thuốc lá.

CIEM cũng khuyến nghị nên chuyển sang áp dụng cơ chế thuế TTĐB hỗn hợp đối với thuốc lá. Bên cạnh đó, Việt Nam cần rà soát và nâng cao năng lực để đánh giá định lượng, ở cả cấp vi mô và vĩ mô, đối với các đề xuất chính sách đối với thuế TTĐB đối với thuốc lá.

Đặc biệt, cần đưa các nội dung về đánh giá tác động ở cấp vi mô và cấp vĩ mô của các đề xuất, kịch bản tăng thuế TTĐB đối với thuốc lá và các cơ chế chi chuyển giao từ nguồn NSNN trong các đề nghị sửa đổi quy định của Luật thuế TTĐB về thuế TTĐB đối với thuốc lá.

Ngoài ra, việc sửa Luật NSNN cũng cần tính tới, theo hướng cho phép gắn một số khoản thu thuế TTĐB đặc thù (như thuế TTĐB với thuốc lá) với một số chương trình, hoạt động chi từ nguồn NSNN để phục vụ các mục tiêu SDG.

“Để đảm bảo hiệu quả của chính sách này, cần có sự đánh giá và phân tích toàn diện về tác động vi mô của thuế đối với người tiêu dùng và các nhóm dân cư khác nhau”, ông Nguyễn Anh Dương nêu quan điểm.

  • Cùng chuyên mục
ĐHĐCĐ REE: Bà Nguyễn Thị Mai Thanh sắp trở lại 'ghế' Chủ tịch HĐQT

ĐHĐCĐ REE: Bà Nguyễn Thị Mai Thanh sắp trở lại 'ghế' Chủ tịch HĐQT

Tiết lộ tại ĐHĐCĐ thường niên, Bà Nguyễn Thị Mai thanh cho biết ông Ashok Ramachandran sẽ nắm giữ vai trò Tổng giám đốc, còn bà trở về vị trí Chủ tịch HĐQT của REE.

Tài chính - 01/04/2025 19:24

CEO FPTS nói gì về kế hoạch kinh doanh 'đi  ngang' trong 2025

CEO FPTS nói gì về kế hoạch kinh doanh 'đi ngang' trong 2025

Ông Nguyễn Điệp Tùng - Tổng giám đốc FPTS cho biết việc việc đặt mục tiêu năm 2025 thận trọng do chưa nhìn thấy sự tăng trưởng của một số yếu tố như chi phí giao dịch, phí margin, hoặc hoạt động tự doanh.

Tài chính - 01/04/2025 17:53

 Vietcap đang cân nhắc tăng vốn lên 10.000 tỷ đồng

Vietcap đang cân nhắc tăng vốn lên 10.000 tỷ đồng

Theo bà Nguyễn Thanh Phượng, HĐQT Vietcap đang cân nhắc tăng vốn lên 10.000 tỷ đồng từ nguồn vốn chủ sở hữu. HĐQT sẽ họp lại và lấy ý kiến cổ đông sau.

Tài chính - 01/04/2025 16:23

Xây dựng Hòa Bình tăng lãi hơn trăm tỷ sau kiểm toán

Xây dựng Hòa Bình tăng lãi hơn trăm tỷ sau kiểm toán

Báo cáo kiểm toán 2024 cho thấy tình hình tài chính của Xây dựng Hòa Bình đã cải thiện rõ rệt so với năm trước. Tuy nhiên, tập đoàn còn khoản công nợ lớn, trích lập dự phòng gần 2.000 tỷ đồng.

Tài chính - 01/04/2025 14:26

Sếp Mirae Asset: Hệ thống KRX mở ra nhiều cơ hội mới cho nhà đầu tư

Sếp Mirae Asset: Hệ thống KRX mở ra nhiều cơ hội mới cho nhà đầu tư

Giám đốc Khối công nghệ Chứng khoán Mirae Asset cho biết, hệ thống KRX khi được triển khai sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho các nhà đầu tư bởi trên nền tảng công nghệ mới, các nhà quản lý và vận hành thị trường chứng khoán có thể cho phép triển khai các giải pháp giao dịch tiên tiến như T+0, bán chứng khoán chờ về, bán khống và hợp đồng quyền chọn.

Tài chính - 01/04/2025 09:33

Công ty chứng khoán nào 'cầm' nhiều cổ phiếu FPT nhất?

Công ty chứng khoán nào 'cầm' nhiều cổ phiếu FPT nhất?

Tính tới cuối năm 2024, HCM và VCI là 2 công ty chứng khoán sở hữu hàng trăm tỷ đồng (tính theo giá mua) cổ phiếu FPT trong danh mục FVTPL.

Tài chính - 01/04/2025 07:00

Tin vui cho cổ đông PVFCCo: Tỷ lệ chia thưởng năm nay gần 90%

Tin vui cho cổ đông PVFCCo: Tỷ lệ chia thưởng năm nay gần 90%

Cổ đông PVFCCo sẽ được nhận cổ tức tiền mặt tỷ lệ 15% và thưởng cổ phiếu tỷ lệ 73,7%. Vốn điều lệ công ty dự kiến tăng lên 6.800 tỷ đồng.

Tài chính - 01/04/2025 06:50

Chuyên gia RMIT: Việt Nam có thể thu ngân sách đáng kể từ thuế đối với tiền mã hóa

Chuyên gia RMIT: Việt Nam có thể thu ngân sách đáng kể từ thuế đối với tiền mã hóa

Việt Nam đang tiến gần hơn tới việc hợp pháp hóa các giao dịch tiền mã hóa, bước quan trọng không chỉ đem đến khung pháp lý rõ ràng cho thị trường, mà còn mở ra cơ hội để tăng nguồn thu thuế.

Tài chính - 31/03/2025 14:05

BVBank chuẩn bị chào bán cổ phiếu giá 10.000 đồng/cp

BVBank chuẩn bị chào bán cổ phiếu giá 10.000 đồng/cp

BVBank chào bán 68,98 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu giá 10.000 đồng/cp. Mức giá chào bán thấp hơn giá trị sổ sách của nhà băng vào cuối 2024 là 11.153 đồng.

Tài chính - 31/03/2025 12:18

SSI trả cổ tức tiền 10 năm liền, tấn công vào lĩnh vực tài sản số

SSI trả cổ tức tiền 10 năm liền, tấn công vào lĩnh vực tài sản số

SSI đánh giá lĩnh vực tài sản số có tiềm năng lớn nên thành lập SSI Digital để đầu tư vào công ty đổi mới sáng tạo, tham gia nghiên cứu thí điểm thị trường tài sản số.

Tài chính - 30/03/2025 13:29

'VN-Index điều chỉnh là cơ hội tốt để giải ngân'

'VN-Index điều chỉnh là cơ hội tốt để giải ngân'

Ông Đinh Quang Hinh, Trưởng bộ phận vĩ mô và chiến lược thị trường VNDirect đánh giá rủi ro và tác động từ thuế quan có thể đang bị “thổi phồng” quá mức. VN-Index nếu điều chỉnh về vùng hỗ trợ quanh 1.300 điểm sẽ mở ra cơ hội giải ngân với giá vốn tốt cho mục tiêu trung, dài hạn.

Tài chính - 30/03/2025 08:20

NCB dự kiến có lãi ngay trong quý I

NCB dự kiến có lãi ngay trong quý I

Chia sẻ tại AGM năm 2025, Tổng giám đốc NCB Tạ Kiều Hưng thông tin tổng doanh thu ngân hàng quý I/2025 sẽ vượt khoảng 25% so với kế hoạch. Dự kiến NCB sẽ có lãi trên toàn bộ hệ thống ngân hàng trong quý I.

Tài chính - 29/03/2025 15:38

Ngay sau ĐHĐCĐ, Gelex Electric triển khai chia thưởng cổ phiếu tỷ lệ 20%

Ngay sau ĐHĐCĐ, Gelex Electric triển khai chia thưởng cổ phiếu tỷ lệ 20%

Ngay sau cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên, Gelex Electric đã thông qua Nghị quyết về việc phát hành 61 triệu cổ phiếu với tỷ lệ 20% để tăng vốn cổ phần từ nguồn vốn chủ sở hữu.

Tài chính - 29/03/2025 14:40

Cổ đông lớn sẽ hỗ trợ Novaland thanh toán nợ khi cần thiết

Cổ đông lớn sẽ hỗ trợ Novaland thanh toán nợ khi cần thiết

Cổ đông lớn đã có văn bản xác nhận tiếp tục đồng hành và hỗ trợ Novaland thanh toán nợ khi cần thiết, đảm bảo duy trì hoạt động liên tục 12 tháng tới.

Tài chính - 29/03/2025 14:40

DIC Corp hạ giá chào bán cổ phiếu cho cổ đông

DIC Corp hạ giá chào bán cổ phiếu cho cổ đông

Nhu cầu vốn đầu tư năm nay của DIC Corp là 6.690 tỷ đồng. Tập đoàn muốn chào bán 150 triệu cổ phiếu giá 12.000 đồng/cp để huy động 1.800 tỷ.

Tài chính - 29/03/2025 09:58

SJ Group đặt mục tiêu doanh thu vượt 1.200 tỷ đồng

SJ Group đặt mục tiêu doanh thu vượt 1.200 tỷ đồng

Năm 2025, SJ Group đặt mục tiêu doanh thu 1.211 tỷ đồng, tăng trưởng 87% so với cùng kỳ năm trước, còn lợi nhuận ở mức 753 tỷ đồng.

Tài chính - 28/03/2025 16:59