Sân bay Gia Bình cần xác định thời gian thu hồi vốn và giám sát 5 năm/lần

Sáng 14/11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 10, Quốc hội nghe tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính (KT&TC) về chủ trương đầu tư dự án sân bay quốc tế Gia Bình.

Thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình về chủ trương đầu tư dự án. Theo đó, thời gian qua, từ năm 2014-2024, lượng khách thông qua sân bay Nội Bài tăng nhanh, khoảng 11,8%/năm, cao hơn mức trung bình của cả nước và hiện nay đang khai thác vượt công suất. Nếu so với các sân bay quốc tế lớn trong khu vực thì sân bay Nội Bài có chất lượng dịch vụ và công nghệ kém hơn.

Bộ trưởng cho biết, mặc dù Bộ Xây dựng đang nghiên cứu quy hoạch mở rộng sân bay Nội Bài về phía Nam nhưng gặp nhiều khó khăn do phải di dời lượng lớn dân cư, chi phí giải phóng mặt bằng rất lớn và cần nhiều thời gian để thực hiện.

Do đó, việc đầu tư sân bay Gia Bình là bước đi chiến lược, góp phần tái cấu trúc mạng lưới hàng không Vùng Thủ đô theo mô hình trung tâm kép đã được nhiều đô thị lớn trên thế giới áp dụng thành công như London(Vương quốc Anh), Tokyo (Nhật Bản), Seoul (Hàn Quốc).

Đồng thời, việc đầu tư dự án này sẽ giúp phát huy lợi thế về vị trí, về không gian để tạo động lực thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp, logistics, thương mại điện tử, du lịch và dịch vụ của khu vực, giữ vai trò bổ trợ chiến lược cho Nội Bài. Dự án có ý nghĩa đặc biệt trong đảm bảo an ninh quốc phòng và phục vụ các sự kiện đối ngoại của Nhà nước, đặc biệt là Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Thông tin thêm, Bộ trưởng nêu rõ, sân bay Gia Bình được đầu tư theo chuẩn mực quốc tế, đạt tiêu chuẩn dịch vụ sân bay quốc tế 5 sao, thuộc Top 10 sân bay 5 sao hàng đầu thế giới theo tiêu chí của Skytrax và nằm trong nhóm sân bay có trải nghiệm hành khách xuất sắc theo đánh giá của Hội đồng Sân bay Quốc tế (AIC); hướng tới cửa ngõ hàng không của miền Bắc, là sân bay trung chuyển hành khách, hàng hóa và cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa, đại tu máy bay của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Dự án có tổng vốn đầu tư là khoảng 196.378 tỷ đồng, gồm vốn chủ sở hữu và vốn huy động hợp pháp. Trong đó giai đoạn một khoảng 141.236 tỷ đồng, giai đoạn hai khoảng 55.142 tỷ đồng. Thời gian hoạt động của dự án là 70 năm, từ năm 2025-2095.

Về quy mô đầu tư, dự án được đầu tư với quy mô cấp 4F theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế (ICAO). Đáp ứng nhu cầu đến năm 2030 là khoảng 30 triệu hành khách/năm, 1,6 triệu tấn hàng hóa và đến năm 2050 là khoảng 50 triệu hành khách/năm và 2,5 triệu tấn hàng hóa.

Về nhu cầu sử dụng đất là khoảng 1.884,9 ha, trong đó nhu cầu đất để chuyển đổi trồng lúa hai vụ sang đất Cảng hàng không là 922,25 ha. Về sơ bộ phương án bồi thường tái định cư, dự án ảnh hưởng đến khoảng 7.100 hộ gia đình và 118 tổ chức, dự kiến tái định cư khoảng 5.800 hộ, cần di dời khoảng 18.800 ngôi mộ...

Về chính sách đặc biệt, trong phạm vi giải phóng mặt bằng của dự án có khoảng 25 di tích cần phải di dời. Tuy nhiên, do chưa có quy định cho phép di dời các di tích này nên Chính phủ kiến nghị với Quốc hội cho phép áp dụng chính sách: UBND tỉnh Bắc Ninh được phép di dời các di tích lịch sử - văn hóa các cấp trong quá trình triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư và thực hiện đầu tư dự án.

Việc di dời thực hiện trên cơ sở phương án do UBND tỉnh Bắc Ninh quyết định, đảm bảo bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của các di tích. Quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, Chính phủ hướng dẫn thực hiện.

Đánh giá tính khả thi của dự án để phục vụ APEC 2027

Trình bày báo cáo thẩm tra Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính (KT&TC) của Quốc hội Phan Văn Mãi bày tỏ sự nhất trí với sự cần thiết đầu tư dự án.

Tuy nhiên, Ủy ban KT&TC lưu ý một số nội dung. Cụ thể, lượng hóa rõ các mục tiêu của dự án (tiêu chuẩn 5 sao Skytrax, Top 10 thế giới, Net Zero…), xác định lộ trình và tính khả thi; đánh giá tính khả thi trong việc hoàn thành dự án để đáp ứng tiến độ phục vụ APEC năm 2027, trong bối cảnh còn nhiều vướng mắc về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và điều kiện địa chất phức tạp;

Phương án đào tạo, chuyển đổi nghề, tạo việc làm cho người dân bị ảnh hưởng và giải pháp bảo đảm an ninh lương thực khi thực hiện thu hồi diện tích lớn đất lúa 2 vụ...

Ngoài ra, Ủy ban KT&TC đề nghị phân tích cơ sở xác định thời gian hoạt động của dự án là 70 năm; cần xác định dựa trên thời gian thu hồi vốn thực tế và quy định giám sát định kỳ 5 năm/lần để cập nhật doanh thu, chi phí, lợi nhuận và điều chỉnh linh hoạt, nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng.

Về sơ bộ tổng mức đầu tư, nguồn vốn, Ủy ban KT&TC đề nghị làm rõ hơn căn cứ tính toán suất đầu tư dự án, so sánh suất đầu tư với các dự án sân bay tương đương trong khu vực và điều chỉnh theo giá địa phương để lựa chọn mức chi phí phù hợp, tối ưu; nguồn vốn, khả năng thu hồi vốn và trả nợ vốn.

Về cơ chế, chính sách đặc biệt, Ủy ban KT&TC đề nghị quy định rõ về xử lý hệ quả sau khi di dời các di tích, nhất là việc công nhận lại di tích sau khi di dời, bảo đảm giữ nguyên yếu tố gốc, giá trị lịch sử - văn hóa.

Cần xây dựng phương án bảo tồn chi tiết, đánh giá tác động và cơ chế giám sát việc di dời, xác định rõ vai trò thẩm định và quản lý của Bộ VH,TT&DL, đồng thời áp dụng các giải pháp khoa học, công nghệ hiện đại để bảo đảm bảo tồn giá trị gốc, tránh biến dạng di tích.

Ngoài ra, cần quy định rõ trách nhiệm, thời hạn, cơ chế báo cáo và hậu kiểm đối với UBND tỉnh Bắc Ninh trong quá trình thực hiện các thủ tục.