Qua ‘bể dâu’, loạt doanh nghiệp tri ân nhân viên bằng cổ phiếu

Những năm vừa qua là những năm khó khăn của doanh nghiệp khi liên tiếp đối mặt với cú sốc như dịch bệnh covid-19, khủng hoảng trái phiếu, lãi suất tăng cao, thị trường bất động sản đóng băng, nguy cơ suy thoái kinh tế, xung đột địa chính trị…

Bước vào năm 2025, vẫn còn khó khăn, thách thức đến từ quốc tế, song, trong nước với nhiều biện pháp gỡ khó, thúc đẩy kinh tế và quyết tâm đưa đất nước vươn mình của Chính phủ mới, đa phần doanh nghiệp đều có cái nhìn lạc quan hơn về triển vọng tương lai. Trong bối cảnh này, doanh nghiệp xác định nhân viên là yếu tố quan trọng, then chốt cho việc phát triển trong tương lai. Tại kỳ họp ĐHĐCĐ thường niên năm nay, hàng loạt đơn vị muốn phát hành cổ phiếu để tri ân cũng như tăng cường sự gắn kết với nhân viên, số lượng lên đến hàng trăm triệu cổ phiếu.

Năm nay, Công ty cổ phần Hoàng Anh Gia Lai – HAGL (mã: HAG) trình phương án phát hành 12 triệu cổ phiếu thưởng cho cán bộ nhân viên, tổng giá trị mệnh giá 120 tỷ đồng. Mở đầu phần thảo luận của cuộc họp ĐHĐCĐ, ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch HĐQT đã có những chia sẻ “ruột gan” về chặng đường gian khó 10 năm qua và khẳng định tầm quan trọng của tập thể cán bộ nhân viên.

Đồng thời, vị thuyền trưởng của HAGL cũng tiết lộ chiến lược 5 năm tới của tập đoàn, để thực hiện được cần có chính sách giữ chân người tài. Do vậy, bầu Đức tha thiết mong cổ đông thông qua phương án phát hành ESOP thưởng cho người lao động. Chỉ những người đã cống hiến doanh nghiệp 10 năm mới được lọt vào danh sách phát hành ESOP và cổ phiếu ESOP bị hạn chế chuyển nhượng 5 năm, đồng nghĩa với việc cán bộ được thưởng cổ phiếu phải là những người gắn bó công ty ít nhất 15 năm.

Novaland (mã: NVL) đang triển khai 2 phương án phát hành ESOP 2025, số lượng lên tới gần 100 triệu đơn vị. Cụ thể, doanh nghiệp phưởng 48,7 triệu cổ phiếu từ nguồn thặng dư vốn và 48,7 triệu cổ phiếu chào bán ưu đãi giá 10.000 đồng/cp. Tập đoàn đưa ra Quy chế thưởng ESOP và Quy chế chào bán ESOP, các tiêu chuẩn lựa chọn và xác định số lượng cổ phiếu được thưởng/chào bán của mỗi thành viên sẽ căn cứ trên thâm niên làm việc, cấp bậc nội bộ, hiệu quả công việc và một số trường hợp đặc biệt cần thu hút nhân tài để đảm bảo cho chiến lược dài hạn.

Có 25 cá nhân được tham gia đợt phát hành ESOP này. Trong đó, Tổng Giám đốc Dương Văn Bắc ở cấp bậc cao nhất 15 được mua 4,46 triệu cổ phiếu với giá 10.000 đồng/cp và thưởng 4,46 triệu đơn vị; 2 Phó Tổng Giám đốc Trần Thị Thanh Vân và Cao Trần Duy Nam cùng ở cấp 13 được phân phối mỗi người hơn 5,64 triệu đơn vị. Các lãnh đạo khác được phân phối 3 - 4,5 triệu đơn vị mỗi người.

Đại diện Novaland cho biết ESOP 2025 được thực hiện để thay thế cho các đợt phát hành dự kiến chưa triển khai được trong khoảng 3 năm qua vì tình hình thị trường chưa thuận lợi. Mục đích của chương trình ESOP 2025 nhằm ghi nhận sự nỗ lực, đóng góp và cống hiến của các lãnh đạo trong quá trình hoạt động kinh doanh của tập đoàn, đặc biệt là giai đoạn Novaland đối mặt với thử thách vô cùng lớn trong hơn 2 năm qua. Qua đó, chương trình cũng nhằm thu hút và khuyến khích sự gắn bó lâu dài của các nhân sự có năng lực và kinh nghiệm làm việc, tạo động lực cho cán bộ nhân viên cùng góp sức vào sự phát triển vững mạnh của tập đoàn.

Thị giá đang ở vùng 19.000 đồng/cp, Công ty cổ phần Thành Thành Công – Biên Hòa – TTC AgriS (mã: SBT) thực hiện lấy ý kiến cổ đông phát hành 40,7 triệu cổ phiếu ESOP với giá 10.000 đồng/cp, tương đương 4,87% tổng số lượng cổ phiếu đang lưu hành.

Đây là lần đầu tiên doanh nghiệp mía đường do bà Đặng Huỳnh Ức My làm Chủ tịch HĐQT muốn phát hành cổ phiếu ESOP. Số tiền dự kiến huy động từ cán bộ nhân viên là 407 tỷ đồng, dùng để bổ sung nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Công ty Dược – Trang thiết bị Y tế Bình Định – Bidiphar (mã: DBD) đang triển khai phương án phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP) với tỷ lệ 1%, tương ứng 935.500 đơn vị. Giá phát hành 10.000 đồng/cp, trong khi thị giá ở vùng 56.000 đồng/cp. Số cổ phần này bị hạn chế chuyển nhượng trong 4 năm kể từ ngày kết thúc đợt phát hành. Thời gian phát hành dự kiến trong quý III, sau khi được UBCKNN chấp thuận.

Việc phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn người lao động tuy không khiến giá cổ phiếu bị điều chỉnh trực tiếp tại thời điểm phát hành nhưng cũng có tác động tăng lượng cổ phiếu đang lưu hành, pha loãng cổ phiếu và có thể ảnh hưởng đến quyền lợi cổ đông. Chính vì thế, đây là vấn đề gây nhiều tranh cãi tại các kỳ họp ĐHĐCĐ thường niên của những doanh nghiệp thường xuyên phát hành ESOP như MWG, PNJ.

Trong một số trường hợp, phát hành ESOP còn ảnh hưởng đến quyền biểu quyết của nhóm cổ đông khi tỷ lệ sở hữu đang ở ngưỡng phủ quyết. Như tại Công ty cổ phần Sữa Việt Nam – Vinamilk (mã: VNM), tỷ lệ sở hữu của cổ đông Nhà nước đang là 36%, nếu doanh nghiệp phát hành ESOP sẽ khiến tỷ lệ này giảm xuống dưới 36%, không đủ phủ quyết một số vấn đề quan trọng. Đó là lý do lâu rồi doanh nghiệp không có phương án ESOP để tri ân cán bộ nhân viên.